Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словакияның бірінші президенті (1993–1998)
First president of Slovakia (1993–1998)
Михал Ковач (3 тамыз 1930 – 5 қазан 2016) 1993 жылдан 1998 жылға дейін Словакияның президенті болды.
Michal Kováč (3 August 1930 – 5 October 2016) was the first president of Slovakia, having served from 1993 through 1998.
Ерте өмір
Ковач 1930 жылы сол кездегі Чехословакияның Любиша ауылында дүниеге келген. Ол қазіргі Братислава экономика университетін бітірген және «Státní banka československá» және басқа банктерде банктік қызметкер болып жұмыс істеген. Осыған байланысты ол 1960 жылдары Лондонда және Кубада бірнеше жыл өткізді. Нормализация кезеңінде ол қудалауға ұшырады.
Kováč was born in the village of Ľubiša in then Czechoslovakia in 1930. He graduated from the present day University of Economics in Bratislava and was a bank employee of the Státní banka československá and of other banks. As such, he spent some years in London and in Cuba in the 1960s. During Normalization he was subjected to some persecution.
Саяси мансап
Бархаттық революция кезінде және одан кейін, 1989 жылдың 12 желтоқсанынан 1991 жылдың 17 мамырына дейін (қызметтен кеткенге дейін) Ковач Словакия (социалистік) Республикасының қаржы министрі болды. 1991 жылдың басында ол Демократиялық Словакия үшін қозғалыстың негізін қалаушыларының бірі және төраға орынбасары болды. Осы ретте, ол 1990 жылы Чехословакия Федералдық Ассамблеясының депутаты болып сайланды. 1992 жылғы сайлаудан кейін 1992 жылдың 25 маусымынан 31 желтоқсанына дейін Федералдық Ассамблея төрағасы қызметін атқарды. Ол Чехословакияның таратылуына дайындық процесінде маңызды рөл ойнады.
During and after the Velvet Revolution, from 12 December 1989 to 17 May 1991 (when he resigned) Kováč was the Finance Minister of the Slovak (Socialist) Republic. In early 1991, he was one of the founders and the vice chairman of the Movement for a Democratic Slovakia. As such, he was elected as a deputy to the Federal Assembly of Czechoslovakia in 1990. After the 1992 election he served as the Chairman of the Federal Assembly from 25 June to 31 December 1992. He played an important role in the process of the preparation of the Dissolution of Czechoslovakia.
Президент (1993-1998)
Ковач 1993 жылдың ақпан айында Словакияның Ұлттық кеңесімен президент болып сайланды (өйткені ол ең ірі парламенттік партия – Демократиялық Словакия үшін қозғалыстың үміткері болды) және 1993 жылдың 2 наурызында қызметке кірді. Көп ұзамай ол премьер-министр Владимир Мечиардың беделді қарсыласына айналды және 1994 жылдың наурыз айында парламентте сөйлеген сөзі арқылы Ковач сол кездегі Мечиар үкіметін құлатуға және Моравчик үкіметін құруға маңызды үлес қосты (бірақ ол 1994 жылдың күзінде өткен келесі парламенттік сайлауға дейін ғана сақталды). 1995 жылы Мечиар мен Ковач арасындағы қақтығыс күшейді және Демократиялық Словакия үшін қозғалысы Ковачтың партия мүшелігін (формалды түрде) тоқтатты. 1995 жылдың тамызында Ковачтың ұлы, Германия билігі қаржылық қылмыс жасады деп айыптаған (бірақ кейіннен айыптау алынып тасталды), ұрланып Австрияға әкетілді. Президент, оппозициялық партиялар және Австрия соты Словакияның құпия қызметін (SIS) және үкіметті ұрлауды ұйымдастырды деп айыптады. 1998 жылдың соңында Мечиар режимі құлағаннан кейін, жаңа құпия қызмет директоры Митро және словак полициясының жүргізген тергеуі SIS-тің ұрлауға қатысқандығын растады, бірақ словак соттары Мечиардың 1998 жылдың 3 наурызындағы кешіріміне байланысты күдіктілердің ісін қараудан бас тартты. Бұл кешірім 2017 жылы жойылды және Еуропалық арест ордеріне қатысты іс бойынша, Еуропалық сот ұрлаушыларға қарсы қудалаудың заңдылығы туралы шешім шығаруға шақырылды (C-203/20 ісі). Ковачтың өкілеттігі 1998 жылдың 2 наурызында аяқталды. 1999 жылғы Словакияның алғашқы тікелей президенттік сайлауында оның үміткерлігі сәтсіз аяқталды. Ол кейіннен саясаттан көп бөлігін шығып, тек бірнеше рәміздік шараларға қатысты.
Kováč was elected president by the National Council of Slovakia in February 1993 (because he was a candidate of the biggest parliamentary party—the Movement for a Democratic Slovakia) and inaugurated on 2 March 1993. He soon became a strong opponent of Prime Minister Vladimír Mečiar and by giving a critical presidential address to parliament in March 1994, Kováč significantly contributed to the deposition of the then Mečiar government and the creation of the Moravčík government (which only lasted until the next parliamentary election in the autumn of 1994). In 1995 the Mečiar Kováč conflict intensified and the Movement for a Democratic Slovakia cancelled Kováč's (formal) membership in the party. In August 1995 Kováč's son, who had been accused of financial crimes by German authorities (the accusation was later withdrawn), was kidnapped and taken to Austria. The president, opposition parties and Austrian court accused the Slovak intelligence service (SIS) and the government of having organized the kidnapping. The investigation of new secret intelligence service director Mitro and Slovak police after collapse of Meciar's regime in the end of 1998 confirmed the participation of the SIS in the abduction, but Slovak courts rejected the trial of its suspected actors because of an amnesty issued by Meciar on 3 March 1998. This amnesty was revoked in 2017 and in a case over a potential European Arrest Warrant, the European Court of Justice was asked to rule on the legality of the proceedings against the suspected kidnappers (case C‑203/20). Kováč's term ended on 2 March 1998. His candidature in the first direct 1999 Slovak presidential election was unsuccessful. He mostly withdrew from politics afterwards and appeared only at a few symbolic events.
Денсаулық және қайтыс болу
2008 жылдың 10 шілдесінде словак ақпарат құралдары Ковачтың Паркинсон ауруына шалдыққан болуы мүмкін екенін хабарлады. Ковач бұл ақпаратты растамады, бірақ денсаулығында кейбір мәселелер бар екенін мойындады. 2016 жылдың 5 қазанында 86 жасында Братиславада Паркинсон ауруының салдарынан қайтыс болды.
On 10 July 2008, Slovak media reported that Kováč probably suffered from Parkinson's disease. Kováč did not confirm this information but admitted that he had some health problems. On 5 October 2016, Kováč died from complications of Parkinson's disease in Bratislava, aged 86.