Кіріспе

Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы 1980 жылдан 1985 жылға дейін
Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы

Сэр Дэвид Стюарт Бити (29 ақпан 1924 – 4 ақпан 2001) – Австралияда туған, Жаңа Зеландия судьясы, 1980 жылдан 1985 жылға дейін Жаңа Зеландияның 14-ші генерал-губернаторы қызметін атқарды. 1984 жылғы конституциялық дағдарыс кезінде Битиге қазіргі премьер-министр Роберт Малдунды қызметтен босатуға жақын болды.

Жас шағы мен отбасы

1924 жылғы 29 ақпанда Австралияның Сидней қаласында дүниеге келген Бити, Уна Мэри мен Джозеф Несбитт Бититің ұлы болған. Ол Жаңа Зеландияның Такапуна қаласында анасы тәрбиелеген, ал Оклендтегі Дилворт мектебінде білім алған. судья (Жоғарғы соттың бұрынғы атауы, оны Жаңа Зеландияның Жоғарғы соты деп аталатын жаңа соңғы апелляциялық соттан шатастырмау керек), 1980 жылға дейін сот төрелігінде қызмет еткен. Бити 1977–1978 жылдары Сот жөніндегі Корольдік комиссияның төрағасы болды. Генерал-губернатордың міндеттерінің бірі – Жаңа Зеландиядағы Сент-Джон орденінің преоры қызметін атқару болып табылады, ал Бити Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы лауазымына кіріспес бұрын Иерусалимнің Сент-Джон орденінің рыцары атағымен марапатталды. Ол Жаңа Зеландия Премьер-министрі Роберт Малдунның ұсынысымен Королева Елизавета II тағайындады. Оның өкілеттігі 1980 жылғы 6 қарашада басталып, 1985 жылғы 10 қарашаға дейін жалғасты. Лауазымынан кеткеннен кейін сэр Дэвид пен леди Бити екеуі де Корольдіктің қызмет орденінің серіктері болып тағайындалды: сэр Дэвид – қоғамдық қызметтері үшін, ал леди Бити – қоғамдық жұмыстары үшін марапатталды. 1983 жылы Окленд университеті оған құрметті заң ғылымының докторы атағын берді.

Даулар

1981 жылы Спрингбок турының ең қызу кезінде Бити Halt All Racist Tours (Расистік Тураларды Тоқтату) делегациясымен кездесті. Бити олардың мәселелерін премьер-министр Роберт Малдунмен талқылауға уәде берді. Турды қолдаушылар Битиді сықақ етті, нәтижесінде премьер-министр генерал-губернатормен HART-пен болған кездесуі туралы әңгімелесуден бас тартты. 1983 жылы Вайтанги күні тойланатын шарада премьер-министр барлық петицияларды тоқтатқаннан кейін, королеваға петиция тапсыруға тырысқан наразылармен кездескенде Бити тағы да дау тудырды. Осының салдарынан Малдун Битидің өкілеттігін дәстүрлі бес жылдық мерзімнен асырмауға шешім берді. Сол кезде көптеген адамдар Малдунның Лангедің талаптарына бойынуы керек деп ойлады. Біті Ұлттық партияның жетекші мүшелеріне Малдунды қызметтен босатып, оның орынбасары Джим Маклейді премьер-министр етіп тағайындауға болатынын айтқан деген ақпарат бар. Бірақ, мұндай қадам қажет болмады, себебі Малдунның кабинеті Лангедің нұсқауларын қабылдамаған жағдайда оны партия басшысы лауазымынан алуға дайын екенін мәлімдеді. Бұл дағдарыс 1986 жылғы Конституциялық актіні қабылдауды ұсынған тергеуге әкеп соқты.

Кейінгі өмірі

Бас губернатор лауазымынан кеткеннен кейін Бетти қоғамдық өмірге қатысуын жалғастырды, бірнеше үкіметтік тергеулер жүргізді және компаниялар мен спорт ұйымдары кеңесінде жұмыс істеді. Ол 1986–1987 жылдары ғылым және технология жөніндегі баяндаманы, 1988 жылы полиция шағымдарын қарау туралы есепті дайындады және 1993 жылы Фиджи соттарының комиссары болып тағайындалды.