Кіріспе
Уругвайлық саясаткер (1880–1969)
Эмилио Фругони Квироло (30 наурыз 1880 – 28 тамыз 1969) – уругвайлық социалистік саясаткер, заңгер, ақын, эссеші және журналист. Ол 1910 жылы Уругвай социалистік партиясын (ПС) құрды және оның тұңғыш бас хатшысы болды, сондай-ақ депутаттар палатасындағы алғашқы өкілі еді.
Ертедегі белсенділігі
Монтевидеода Дон Доминго Фругони мен Дона Жозефина Квиролоның төрт баласының бірі ретінде дүниеге келген Эмилио Фругони 1904 жылы саяси тартыс кезінде Хосе Батль и Ордонес жағына қосылып, лейтенант шеніне жетті. Қайыршылық аяқталған соң, ол өз сөздерімен: "біздің халқымыздың саяси көзқарастарына жаңа бағыт беру және оны бланко және колорадо дәстүрлерінің көнешіл салтынан алшақтату мақсатында [Колорадо партиясы мен Бланко партиясы арасындағы] қанды бәсекелестікке енді ешқашан араласпаймын" деп шешім қабылдады. 1904 жылдың желтоқсан айында Фругони "Социалистік куәлік" ("Profesión de fe socialista") атты еңбегін жазды, ол "Эль Диа" газетінде жартылай жарияланды. Бұл ПС құрылуына бастайтын процестің қадамы болды. Кейіннен ол "Социализм – зорлық емес, тонау емес, қайта бөлу емес" ("El Socialismo no es la violencia, ni el despojo, ni el reparto") атты еңбегінде былай деді: "Мақсаттары революциялық болғанымен, құралдары бүлікшіл емес, пролетариатты бедеу күреске тартуға тырыспайды, жұмысшы табының қолына барлық саяси билікті оның ұйымдық және азаматтық қабілетінің дамуы, сондай-ақ ұлттың саналы еркіне сүйену мүмкіндігімен бейбіт жолмен жұмыс істемейінше беруге ұмтылмайды. Біз буржуазиялық тәртіпке, әлеуметтік тәртіпке, сыныптық теңсіздіктерге негізделген және оларды қастерлейтін экономикалық және құқықтық жүйелерге қарсы күресеміз, бірақ біз заң шегінен шығып, "қоғамдық тәртіпті" бұзбаймыз. Біздің конституциялық құрылымымызға қарсы бұзылғыш ұстанымда болмаймыз."
"never again get involved in the bloody rivalry [between the Colorado Party and the Blanco Party] ( ) in order to open a new road for the political opinions of our people, to distance it from the archaic customs of blanco and colorado traditionalism ( )." In December 1904, Frugoni wrote his Profesión de fe socialista ("Socialist Testimonial") which was partly published in the newspaper El Día. This was the start of a process leading to the creation of the PS. A while after that, he commented in his El Socialismo no es la violencia, ni el despojo, ni el reparto ("Socialism Is Not Violence, Nor Plunder, Nor Redistribution"):
"The Socialist Party, which is revolutionary in its goals, is not insurrectional in its means, and does not aim to launch proletarians in a sterile struggle, nor does it seek to place all political power in the hands of the working class before it has worked within peaceful norms allowed by the development of its organization and civic capacity, by the possibility to support itself in the conscious will of the nation ( ) we will combat the bourgeois order, the social order, the economical and juridical ones that base themselves on the class inequalities and consecrate them, but we will not alter the "public order" by placing ourselves on the border of legality ( ) we will not hold a subversive position in front of our constitutional order."
Диктатураларға қарсылық
1920 жылы ол Октябрь революциясы мен большевизмге қатысты партиялық келісімді талап етті. 1921 жылғы съезде ПС Коминтернге қосылуға дауыс берді және өзін Уругвай Коммунистік партиясына (ПКУ) айналдырды; Фругони партиялық бағытты қабылдаудан бас тартты және ПС-ті коммунистік емес ұйым ретінде қайта құрды. 1928 жылғы сайлауда ПКУ 3 911 дауыс, ал ПС 2 931 дауыс алды. Ол 1930 жылдары авторитарлық президент Габриэль Терраға қарсы оппозициялық күшке айналды, түрмеге қамалды, содан кейін елден қуылды. 1934 жылы депутат болып сайланған ол заң шығарушы органның диктатурасын сынады және Терраның ант беру кезінде: "Бұл анттың құны жоқ, себебі доктор Терра уәделерін орындамайтынын көрсетті" деді. Ол парламенттен шығып, полиция күштері шабуыл жасаған кезде ПС штаб-пәтеріне бет бұрды. 1942 жылы Фругони президент Хуан Хосе де Амесага тарапынан Кеңес Одағындағы Уругвайдың Төтенше Елшісі және Толық өкілетті министрі болып тағайындалды. 1946 жылы ол қызметінен кетіп, Монтевидеоға оралды, себебі кеңестік саясатты қатаң сынады. Өзінің тәжірибелерін баяндайтын "Кызыл Сфинкс" (1948) кітабында ол былай деп жазды: "Кеңес азаматының, әсіресе оның жеке тағдыры, ұлтты басқару мен билеудің принциптері арқылы, тек массаларға назар аударатын және жеке тұлғаны үнемі елемейтін, тар псевдо-коллективистік фанатизмнің шеңберінде тұншығып жатыр." ( ).
"The oath is worthless, as Dr. Terra has shown he does not carry out his promises." He walked out of the Parliament to the PS headquarters as the former was stormed by police forces. In 1942, Frugoni was named Uruguay's Envoy Extraordinary and Minister Plenipotentiary to the Soviet Union by President Juan José de Amézaga. He resigned his position in 1946 and returned to Montevideo, as he had become a harsh critic of Soviet policies. In La Esfinge Roja (1948), the book containing his experiences, he wrote:
"The fate of the Soviet citizen, and most of all his individual destiny, is suffering a suffocation through the criterion with which the nation is being driven and governed, in the canons of a narrow pseudo collectivist fanaticism which places its focus only on masses and constantly dismisses the individual ( )."
Социалистік қозғалыс
1963 жылдың қаңтар айында ішкі дау-жанжалдарға байланысты ол ПС-тен шығып, Movimiento Socialista қозғалысын құрды және осы қозғалыс тізімінен 1966 жылғы сайлауға қатысты. 1966 жылы ол Социалистерге ашық хат жазды, онда басқалармен қатар, «қазіргі таңда сайлау науқаны – экономикалық тәуекелге толы кәсіп» екенін айтты және Фругонидің жеке қаржысын жұмсауға дайын екенін көрсетті. Хорхе Пачеко Ареко үкіметі ПС-ті тыйым салғанда және «Эль Сол» газетін, сондай-ақ ПС штаб-пәтерін («La Casa del Pueblo») жапқанда, Фругони мүліктің Movimiento Socialista қозғалысына өту мүмкіндігін қабылдамады. Оның қайтысынан кейін Movimiento Socialista қозғалысы ПС-пен тығыз одақ құрды; қазіргі күні Фругонидің саяси ой-пікірлері ПС партиясының бағытына енгізілген.