Кіріспе

Джесси Джеймсті өлтірген адам (1862–1892)

Роберт Ньютон Форд (31 қаңтар 1862 – 8 маусым 1892) – 1882 жылдың 3 сәуірінде Джесси Джеймсті өлтірген американдық құқық бұзушы. Ол және оның інісі Чарли, Джеймс басшылығымен «Джеймс-Янгер» тобының мүшелері болды және кейіннен жарнамалық шараларда сол өлтіруді ақылы үшін қайта орындады. Форд өмірінің соңғы жылдарын батыстағы бірнеше салон мен би залдарына иелік етумен өткізді. Джеймстің өлімінен он жыл өткен соң, Форд Колорадо штатының Крид қаласында Эдвард Кейпхарт О'Келлиден мойнына атылған оқтан қаза тапты, оның өмірі 30 жасында аяқталды. Бастапқыда Кридте жерленген, бірақ кейіннен оның денесі эксгумацияланып, туған қаласы Ричмондқа (Миссури штаты) қайта жерленді.

Алғашқы жылдар

Роберт Форд 1862 жылы Миссури штатының Рей округінде Джеймс Томас пен Мэри Бруин Фордтың отбасында жеті баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Жастық шағында Форд Джесси Джеймсті Азамат соғысы кезіндегі ерлігі мен қылмыстық әрекеттері үшін қадір тұта бастады, соңынан 1880 жылы, 18 жасында онымен танысты. Фордтың ағасы Чарли 1881 жылдың 7 қыркүйегінде Миссури штатының Джексон округінде, Глендейл қаласының батысында (кейін Селса деп аталған, қазір Тәуелсіздік қаласының бір бөлігі) болған Джеймс-Янгер тобының «Көк кесінді» пойыз тонауына қатысқан деген болжам бар.

Топқа қосылу

1881 жылы қарашада пойызды тонағаннан кейін Джеймс отбасымен Сент-Джозефке (Миссури штаты) көшіп келді және қылмыстан бас тарту ниетінде болды. Сол кезде Джеймс тобының қатары қатты азайды; кейбіреулері қудалаудан қорқып, топтан қашып кетті, ал бастапқы мүшелерінің көпшілігі Миннесота штатының Нортфилд қаласындағы банк тонау әрекетінен кейін қайтыс болды немесе түрмеде отырды. Пойыз тонаудан кейін Джеймстің ағасы Фрэнк Джеймс та қылмыстық өмірден қол үзді және шығысқа көшіп, Вирджиния штатының Линчбург қаласында қоныстанды. 1882 жылдың көктеміне қарай, тобы тұтқындаулар, өлім-жұлымдар мен дезертирліктерден азайғаннан кейін, Джеймс тек Форд ағайындыларына ғана сенім арта алады деп ойлады. Чарльз бұрын Джеймспен бірге шабуылдарға қатысқан, бірақ Роберт жаңа келген, құлшынып тұрған жауынгер еді. Фордтар Джеймс отбасымен Сент-Джозефте тұрды, онда Джесси Томас Ховард деген атпен танысты. Топты сақтап қалу үмітімен Джеймс Фордтарды Миссури штатындағы Платти-Сити банкін тонауға қатысуға шақырды, бірақ ағайындылар қатысуға келіспеді; керісінше, олар губернатор Томас Т. Криттенден Джеймс үшін белгілеген 10 000 долларлық сыйлықты алуды көздеді. 1882 жылдың қаңтар айында Роберт Форд және топ мүшесі Дик Лиддил Рей округіндегі қарындасы Марта Болтонның үйінде шериф Джеймс Тимберлейкке бағынды. Олар Джеймстің туысы Вуд Хайт өлтірілген күні оның жанында болғандықтан Криттенденмен кездесуге әкелінді. Криттенден Фордқа Джеймсті өлтірсе, толық кешірім беретініне уәде берді, өйткені ол сол кезде АҚШ-тағы ең ізделіп отырған қылмыскер еді. Криттенден Джеймс ағайындыларын ұстауды өзінің басты міндеті деп белгіледі; өзінің инаугурациялық сөзінде ол ешқандай саяси мақсаттардың оларды әділдіктен алыс ұстауына мүмкіндік бермейтінін мәлімдеді. Заң бойынша жеткілікті сыйақы ұсынуға құқығы болмағандықтан, ол теміржол және экспресс-компанияларға жүгінді, олардың әрқайсысын ұстап беру үшін 5000 доллар, ал айыптау үшін тағы 5000 доллар сыйлық ұсынды. Фордтар Джеймс отбасымен бірге өмір сүргендіктен, күнделікті шаруалардың бір бөлігіне айналды, ал Джеймстің әйелі оларға тамақ дайындады. Олар шаршап, толқып, мүмкіндік іздеп, мазасыздыққа ұшырады. Лиддилдің Хайтты өлтіруге қатысқанын мойындауы жаңалықтарға тарады және Джеймс төңірегіндегі қысым күшейді.

Джесси Джеймсті өлтіру

1882 жылғы 3 сәуірде Фордтар мен Джеймс таңғы астан кейін Платт-Ситиге жол тартудан бұрын, тұрғын бөлмеге кірді. Күнделікті газеттен Джеймс бандит Лиддилдің Хайтты өлтіруге қатысқанын мойындағанын білді және Фордтар осы мәселені ешқашан оған хабарламағанына күдікпен қарады. Роберт Фордтың сөзінше, Джеймс олардың оны сатып жатқанын түсінген. Бірақ Фордтарды кінәлағанның орнына, Джеймс бөлмеден өтіп, револьверлерін диванға қойды. Ол кері бұрылып, камин үстіндегі шаң басқан суретті байқады және оны тазалау үшін орындыққа шықты. Роберт Форд қаруын суырып алып, Джеймстің басының артына оқ атты. Оқтан кейін Фордтар Криттенденге сыйлық алу үшін телеграмма жіберді. Олар заңды билік органдарына өздерін тапсырды, бірақ бірінші дәрежелі кісі өлтірумен айыпталғанын естіп, үмітсіздікке түсті. Бір күн ішінде Форд ағайындыларға айып тағылып, кінәларын мойындады және асылып өлім жазасына кесілді, бірақ екі сағаттан кейін Криттенден оларға толық кешірім берді.

Кейінгі жылдар

Қоғамдық пікір Фордтарға бұрылып, олардың бандиттік топ басшысына сатқандығы үшін оларды кінәлады, ал Роберт Джеймсті өлтіргені үшін қорқақ және сатқын деп есептелді. Бұл сезім Джеймстің өліміне орай, сол кездегі халықтың басым пікіріне қайшы келді, олар Джеймсті кез келген жолмен тоқтату уақыты жеткенін айтқан. Бір кезде Роберт "Джесси Джеймсті өлтірген адам" деп суретке түсіп, он центтік музейлерде ақша тапты. Ол сондай-ақ ағасы Чарльзбен бірге сахнада шығып, кісі өлтіруді көрермендерге қайта ойнады. Чарльз, туберкулезбен ауырып, морфинге тәуелді болғандықтан, 1884 жылдың 4 мамырында өзіне-өзі қол жұмсады. Одан кейін Роберт Форд пен Дик Лиддил Нью-Мексико штатының Лас-Вегас қаласына көшіп, салон ашты. Аңыз бойынша, Форд Линкольн округі соғысында Билли Кидтің серігі Хосе Чавес-и-Чавеспен атысқа түсті. Форд бәйгеде жеңіліп, қаладан кетіп қалды. 1889 жылдың 26 желтоқсанында Форд Канзас штатының Канзас-Сити қаласында өміріне қасд жасаудан аман қалды, шабуылшы оның тамағын кесуге тырысты. Бірнеше жылдан кейін Форд Колорадо штатына қоныстанды, онда Валсенбургте салон мен құмар ойындарына арналған үй ашты. Кридтен күміс табылғанда Форд өзінің салонын жабып, сонда жаңасын ашты. Форд жер сатып алып, 1892 жылдың 29 мамырында "Фордтың биржасын" ашты, ол би залы болған деседі. Алты күннен кейін, Фордтың биржасының ішіндегі барлық бизнес ауданы үлкен өртте өртеніп кетті. Форд бұрынғы мекемесі қайта жараңдалғанша уақытша жұмыс істеу үшін шатырлы салон құрды.

Өлім

Өрттен үш күн өткен соң, 1892 жылдың 8 маусымында Эдвард О’Келли Фордтың шатыр салонына оқпанамен кірді. Куәгерлердің сөзінше, Форд сонда қарай басып тұрған. О’Келли: «Сәлем, Боб», – деді. Форд кім екенін көру үшін бұрылғанда, О’Келли екі доңғалақты да атып, Фордты дереу өлтірді. Ол «Есей Джеймсті өлтіргенді өлтірген адам» атанды. Ол бұл кісі өлтіруінің себебін ешқашан түсіндірмеді. О’Келлидің жазасы денсаулығына байланысты және оны босату үшін 7000 адам қол қойған петицияға байланысты жеңілдетілді, ол 1902 жылдың 3 қазанында босатылды. О’Келли 1904 жылдың 13 қаңтарында полицейді атуға тырысқанда қаза тапты. Форд Крид қаласына жерленді. Кейін оның денесі Миссури штатының Рей округіндегі туған қаласы Ричмондтағы Ричмонд зиратына көшіріліп қайта жерленді. Оның қабір тасына «Джесси Джеймсті атып өлтірген адам» деп жазылды.

Музыка

"Jesse James" халық әнінің мәтіні (алғаш рет 1924 жылы жазылған, кейін Kingston Trio, Bruce Springsteen және The Pogues сияқты басқалар да жазған) Фордты былай сипаттайды: "Бұл Роберт Форд / сол кішкентай қорқақ / енді оның қалай сезінгенін ойлаймын / өйткені ол Джессидің нанын жеді / Джессидің төсегінде ұйықтады / және кедей Джессиді қабірге қойды". Боб Диланның "Outlaw Blues" әнінде Дилан Фордқа сілтеме жасап, "Мен ешқандай сурет ілмеймін / Сурет рамкасын да ілмеймін / Роберт Фордтай көрінсем де / менің сезімім Джесси Джеймстікідей" дейді. Элтон Джонның "I Feel Like a Bullet (In the Gun of Robert Ford)" ("Мен Роберт Фордтың қаруындағы оқтай сезінемін") әні, "Rock of the Westies" (1975) альбомынан, романтикалық қарым-қатынастағы сатқындықты, Джесси Джеймстің өлтірушісімен салыстырады. Уоррен Зевонның "Frank and Jesse James" әнінде Форд туралы былай делінеді: "Роберт Форд, қарулы адам / шартты түрде босату үшін / заңнан тыс Джеймстің өмірін алды / оған жасырын шабуыл жасап, өмірін өркендеді". The Sugarhill Gang тобының "Apache" әнінде Фордқа сілтеме жасалады: "Менің тайпам Даңқ залына енді / өйткені Джесси Джеймсті мен атқанмын". Австралиялық әнші-күйші Дейв Грейнидің 1989 жылғы "My Life on the Plains" альбомындағы "Robert Ford on the Stage" ("Роберт Форд сахнада") әні (Дейв Грейни мен White Buffaloes орындауында) Фордтың Джесси Джеймсті өлтіргеннен кейінгі қиын психологиялық жағдайын көрнекті бейнелейді.

Радио

Сэм Эдвардс CBS радиосының "Қылмыстық классика" атты бағдарламасының "Сурет ілгіштің өлімі" (1953 жылдың 20 шілдесі) эпизодында Боб Форд рөлін сомдады.

Телехикая

Тайлер Макдафф Джим Дэвистің "Ғасыр оқиғалары" сериясының "Джесси мен Франк Джеймс" эпизодында Боб Форд рөлін ойнады. Бобби Джордан Дейл Робертсонның NBC сериалының бір эпизодында Фордты ойнады. Мартин Ландау ABC / Warner Brothers вестерн сериясының "The Outcast" эпизодында Роберт Форд рөлін сомдады. Чарльз Эйдман Скот Брейди қатысқан "Shotgun Slade" сериалының бірінші маусымында "Боб Форд" эпизодында түсті. Рой Дженсон "Хондо және Яһуда" эпизодында Боб Фордты ойнады. NCIS-тің "Ата-аналық кеңес ұсынылады" эпизодында Даки ДиНоззоға ашық кісі өлтіру ісі бойынша жасаған сараптамасында "Роберт Форд есіме түседі" дейді, сондай-ақ "құралсыз адамды арқасынан ату – өте қатыгездік" деп қосымшалайды. "The Little House on the Prairie" сериалының 4-ші маусымындағы (1977) "The Aftermath" эпизодында Тони Маркс ойнаған Форд Уолнат Гроув мектебінің оқушысы ретінде көрсетілген. "Timeless" сериалында Роберт пен Чарли Фордты Джесси Джеймсті атуға асыққан Гарсия Флинн өлтіретін балама уақыт белдесі бейнеленген. Содан кейін Джеймс Флиннге уақыттың ішінде жоғалған болашақтың тағы бір мүшесін табуға көмектеседі, ал оларды нағыз өмірдегі Жеке Қыран және Тонто қуалайды.