Джон Мюррей ісі: Ұлыбританиядағы үн қорғау құқығы және Еуропалық сот шешімі

Кіріспе

Джон Мюррей мен Ұлыбритания арасындағы сот ісі 1996 жылы Еуропалық адам құқықтары сотында Ұлыбританиядағы үндемеу құқығына қатысты, әсіресе, осы құқықтың шектелуінің заңдылығы, яғни жағымсыз қорытындылар жасауға мүмкіндік беру туралы қарастырылды. Джон Мюррей 1990 жылдың 7 қаңтарында Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласында 1989 жылғы Терроризмді болдырмау (уақытша ережелер) заңы бойынша қамауға алынған сегіз адамның бірі болды; оған 1988 жылғы Қылмыстық дәлелдемелер (Солтүстік Ирландия) жарлығында белгіленгендей ескерту жасалды. Қамаудан кейін және Кастлерегте өткен жиырма сағаттан астам, он екі сұрақ-жауаптан кейін, Мюррей мырза әрбір ескертуге қарамастан, кез келген сұраққа жауап беруден бас тартты, себебі «сот оның үндемеуінен немесе бас тартуынан дұрыс көрінген [салауатты ақыл-ойы] тұжырымдар жасауы мүмкін» деп ескертілді. 1991 жылдың мамыр айында Солтүстік Ирландияның Лорд-бас судьясының алдында, қазылар алдында өткен сот отырысында Мюррей мырза куәлік беруден бас тартты. Сот шешімі бойынша, 1988 жылғы Жарлықтың 4 және 6-баптарына сәйкес, сотталушыға қарсы жағымсыз қорытындылар жасалды. Мюррей мырза полиция хабаршысын қамауға алуға көмектескені үшін кінәлі деп танылып, сегіз жылға бас бостандығынан айырылды. Мюррей мырза Солтүстік Ирландияның апелляциялық сотына шағымданып, 1992 жылдың 7 шілдесінде шағымы қабылданбады. Ол 1991 жылы Комиссияға жүгінген, іс 1994 жылы ЕҚДБ-ға жіберілді, 1995 жылдың 20 маусымында қарастырылды және Сот 1996 жылдың 8 ақпанында шешімін шығарды. Әділет басқармасы комитеті, Халықаралық рақымшылық ұйымы және Солтүстік Ирландияның адам құқықтары жөніндегі тұрақты консультативтік комиссиясы сияқты бірнеше ұйым жазбаша ұсыныстар берді. Мюррей мырза Еуропалық адам құқықтары конвенциясы бойынша өз құқықтарының бұзылғанын, атап айтқанда, жауап алу және сот кезінде үндемеу құқығының бұзылғанын, оның үндемеуінен жасалған қорытындылардың оны кінәлі деп тану шешімінің ажырамас бөлігі болғанын, қамауда ұстаудың басында адвокатқа қол жеткізу мүмкіндігінің болмағанын және Солтүстік Ирландияның (төтенше жағдайлар) заңына байланысты Англия мен Солтүстік Ирландиядағы заң бойынша әртүрлі құқықтарды шағымдады. Конвенцияда бұл шағымдар 6-баптың 1, 2, 3c-тармақтарына, сондай-ақ 14-бапқа сілтеме жасайды. Комиссия үндемеу құқығының шектелуі 6-бапты бұзбайтынын анықтады; бұл құқық абсолютті емес. Сот Мюррей мырзаның үндемеуге құқығы болғандықтан, бұл қылмыстық құқық бұзушылық немесе сотқа наразылық білдіру емес деп шешті. Сондай-ақ, жеткілікті кепілдіктердің болуын, сұрақ-жауаптар кезінде берілген қайталанған ескертулерді, айыпталушыға қарсы нақты дәлелдерді және Мюррей мырзаның қандай да бір түсіндірме беруден бас тартуын ескере отырып, қорытындылардың әділсіз деп танылмауы керек екенін және олар оның кінәлі екендігіне маңызды әсер етпегенін анықтады. Оның адвокатқа ертерек қол жеткізе алмауы әділдік принципіне қайшы келді, өйткені бұл айыпталушыны оның құқықтары қалпына келмейтіндей етіп зардап шегуі мүмкін жағдайға түсірді. Мюррей мырзаға шығындарды өтеу үшін 15 000 фунт стерлинг төленді. Сот шешімдері көпшілік дауыспен қабылданды – 6 және 6-баптардың 1 және 2-тармақтарын бұзбау туралы 14–5, 6 және 6-баптардың 1 және 3c-тармақтарын бұзу туралы 12–7, және 6 және 14-баптарды бұзу туралы шағымды қарау қажеттігі жоқ деген бір ауыздан шешім шығарылды.

John Murray v United Kingdom was a legal case heard by the European Court of Human Rights in 1996 regarding the right to silence in the United Kingdom, especially the legality of the reduction in the right so as to allow for adverse inferences to be made. John Murray was one of eight people arrested on 7 January 1990 in Belfast, Northern Ireland under the Prevention of Terrorism (Temporary Provisions) Act 1989; he was cautioned as specified in the Criminal Evidence (Northern Ireland) Order 1988. Following his arrest and over twelve interviews at Castlereagh, totaling over twenty one hours in the next two days, Mr Murray refused to answer any questions despite being warned each time that "a court might draw such [common sense] inference[s] as appeared proper from his failure or refusal to do so". At the trial in May 1991 before the Lord Chief Justice of Northern Ireland, sitting without a jury, Mr Murray chose not to give evidence. As part of his decision the judge drew adverse inferences against the defendant under Articles 4 and 6 of the 1988 Order. Mr Murray was found guilty of aiding and abetting the false imprisonment of a police informer and sentenced to eight years' imprisonment. Mr Murray appealed to the Court of Appeal in Northern Ireland and lost on 7 July 1992. He had applied to the Commission in 1991, the case was referred to the ECtHR in 1994, heard on 20 June 1995 and the Court gave its opinion on 8 February 1996. Several groups filed written submissions including the Committee on the Administration of Justice, Amnesty International and the Northern Ireland Standing Advisory Commission on Human Rights. Mr Murray complained that his rights under the European Convention on Human Rights had been breached, notably his right to silence during questioning and at trial, that the inferences from his silence were an integral part of the decision to find him guilty, the lack of access to a lawyer at the beginning of his detention and the different rights under the law in England and Northern Ireland because of the Northern Ireland (Emergency Provisions) Act. In the Convention these complaints refer to Article 6 paragraphs 1, 2, and 3c and also Article 14. The Commission found the reductions to the right of silence were not in breach of Article 6; the right was not absolute. The Court decided thus as Mr Murray was able to remain silent and this was not a criminal offence or contempt of court. It also found that the inferences could not be regarded as unfair given the presence of sufficient safeguards, the repeated warnings given during the interviews, the prima facie evidence against the accused, and Mr Murray's refusal to provide any explanation, and that the inferences were not a significant part of his conviction. His lack of early access to a lawyer was incompatible with the concept of fairness as it had placed the accused in a situation where his rights might be irretrievably prejudiced. Mr Murray was awarded £15,000 towards his costs and expenses. The courts' decisions were by majority – 14–5 in regard of no breach of Article 6(1) and 6(2), 12–7 in regard of a violation of 6(1) with 6(3c), and unanimously that it was not necessary to examine the applicant's complaint of a violation of 6(1) and 14.