Кіріспе

Жоғары сот төрелігінің арнайы отырысы

Нидерландыдағы шотланд соты – Шотландия заңдарына сәйкес, Нидерландының Утрехт қаласындағы Цайст лагерінде орналасқан, бұрынғы АҚШ Әуе күштері базасында құрылған Жоғары сот төрелігінің арнайы отырысы болды. Бұл отырыста 1988 жылғы 21 желтоқсанда Шотландияның Локерби қаласының үстінде болған Pan Am 103 рейсінің жарылысымен байланысты 270 адамды өлтіргені үшін айыпталған екі ливиялықтың ісі қаралды. Бұрынғы базадағы мектеп сот процесі үшін сот залына айналдырылды.

Бейтарап ел

Сот Ливияның полковник Муамар Каддафи мен Ұлыбритания үкіметі арасындағы келісім аясында, Каддафи екі күдіктінің экстрадициясына келіспей тұрып, бейтарап елде құрылды.

Аумақ бойынша ерекше құзыреттілік

Біріккен Корольдік пен Нидерланд Корольдігі арасындағы екіжақты шарт бойынша сот ғимараты сот процесінің және одан кейінгі шағымдардың барлық мерзімінде соттың билігі мен бақылауында болды. Бұл шараны Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 1192 қаулысымен талап етілгендіктен, ол 1946 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымы актісіне сәйкес Кеңес бұйрығы арқылы Шотландия заңына енгізілді. Соттың өзі, сондай-ақ сот процесіне қатысқан адамдар (сот қызметкерлері, айыпталушылар, куәлер, адвокаттар және т.б.) Нидерланд заңдарынан толық немесе жартылай иммунитетке ие болды.

Үкім

Сот Абдельбасет әл-Меграхиді 2001 жылдың 31 қаңтарында болған жарылысқа байланысты 270 адамды өлтіргені үшін кінәлі деп тапты. Екінші айыпталушы Ламин Халифа Фхима ақталды. Меграхидің шағымы да сотта (Жоғарғы сот – Шотландияның қылмыстық әділет жүйесіндегі ең жоғары сатыдағы апелляциялық сот) қарастырылды және 2002 жылдың 14 наурызында қабылданбады. Содан кейін ол орын тоқтатылып, Нидерланд үкіметіне қайтарылды. Меграхи өзінің жазасын Инверклидтегі Гринок түрмесінде өтеді. 2003 жылдың қыркүйегінен бастап Меграхидің ісін Шотландияның қылмыстық істерді қайта қарау комиссиясы қарады, ол 2007 жылдың 28 маусымында нәтижелерін жариялады және Меграхиге сот шешіміне қарсы екінші шағымдануға рұқсат берді. Оған простата рагы диагнозы қойылды және үш-алты ай өмір сүруге мүмкіндігі болғандықтан, Меграхи 2009 жылдың тамызында сегіз жылдан кейін, Шотландияның әділет министрі Кенни МакАскиллдің гуманитарлық негіздегі шешімімен Гринок түрмесінен босатылды. Ол Ливияға оралып, 2012 жылдың мамырында қайтыс болды.