Кіріспе

Америкалық бейнесуретші, ақын Лора Гилпин (22 сәуір 1891 – 30 қараша 1979) – американдық фотограф. Гилпин американдық индейлердің, әсіресе навахо және пуэбло тайпаларының, сондай-ақ Оңтүстік-Батыс аймағының пейзаждарының суреттерімен танымал. Гилпин бала кезінде Колорадода суретке түсіруді бастады және 1916-1917 жылдары Нью-Йоркте фотосуретшілік мамандығы бойынша білім алды. Гилпин бала кезінде табиғатты зерттеуді ұнататын, ал әкесі оны Колорадоның табиғатына барып, кемпингке шығуға және жаяу серуендеуге ынталандырды. Гилпиннің әкесі оның балалық шағында бірнеше жұмыс істеді, ал 1902 жылы ол Мексиканың Дуранго қаласына шахта басқаруға көшті. Ол сол жерге көшіп келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, Гилпиннің анасы оған қосылып, екі баласын (Лора мен оның інісі) Гилпин мектебінің директорлары, мырза және ханым Уильям Старктардың қамқорлығына қалдырды. Гилпиннің анасы оны музыканы оқуға ерте жаста жігерлендірді, ал ол 1904 жылдан 1908 жылға дейін шығыс мектептерінде, соның ішінде Жаңа Англия музыка консерваториясында білім алды. Шығысқа алғашқы сапарында анасы оны Нью-Йоркке әйгілі фотограф Гертруда Кезебирдің портретін салу үшін алып барды. Кейіннен фотограф болуды шешкенде, Гилпин Кезебирді өзінің ұстазы болуын сұрады. Осы жылдары олар өмір бойына достық қарым-қатынас орнатты. Отбасының қаржылық жағдайы нашарлаған соң, Гилпин мектепті тастап, Колорадоға оралды. Ол табиғатта саяхаттауды ұнататын және жиі генерал Уильям Джексон Палмерге баратын, ол оны үйінің айналасында атпен серуендетіп, жаяу жүргізер еді. Мұндай саяхаттарда Палмер Гилпинге кездесетін өсімдіктер, жануарлар және басқа да жабайы жануарлар туралы айтатын, бұл оның пейзажға деген құштарлығының негізін қалады, ол оның көптеген суреттерінің тақырыбына айналды. Гилпин Форстерді елу жылдан астам бірге болған кезінде жиі суретке түсіріп, кейде оны басқа адамдармен бірге суретке түсіріп, ол кездейсоқ тапқан көріністің бір бөлігі болғандай жарататын. Олар 1972 жылы Форстердің қайтыс болғанға дейін бірге болды, кейде жұмыс табу мүмкіндігіне байланысты уақытында бөлек болуға мәжбүр болды. Гилпин сауыққаннан кейін Колорадо-Спрингсте өз коммерциялық фотостудиясын ашты. 1924 жылы Американың бейнесуретшілері Гилпинге Нью-Йорктегі алғашқы көрмесін ұйымдастырды. 1924 жылы Гилпиннің анасы қайтыс болды және ол әкесіне күтім жасауды өз міндеті етті, ол жұмыстан жұмысқа ауысып жүрді. 1942-1944 жылдары ол Уичитада (Канзас штаты) тұрды, онда ол Boeing компаниясында жұмыс істеп, ұшақтарды суретке түсірді. Ол 1944 жылы, әкесі қайтыс болғаннан кейін, сол жерден кетіп, сүйікті Колорадоға оралды. Ол 1979 жылы қайтыс болғанға дейін Оңтүстік-Батыста жұмыс істеп, суретке түсіруді жалғастырды. Гилпин Колорадо Спрингс қаласындағы Эвергрин зиратында жерленген. Элизабет "Бетси" Уорхэм Форстер (1886-1972) басқа жерде жерленгенімен, сол зираттағы орын алған.

Оқу және фотографтық мансап

Гилпин өзінің ең ерте автохром суретін 1908 жылы, 17 жасында түсірген. Кейінірек ол былай деп еске алды: "Ол кезде Колорадо-Спрингсте өнерге деген қызығушылық шамалы болды. Мен Харви Янгтың қаладағы жалғыз суретші екенін есімде сақтаймын, және менің ойымша, мүсінші болған жоқ. Мен мүсін өнері туралы ештеңе білмедім". Гилпин алғашқы оқу жылынан кейінгі жазды Колорадо-Спрингстегі Кларенс Уайт мектебінде өткізді, содан кейін 1917 жылдың күзінде Нью-Йоркке оралды. Біраз уақыттан соң ол тұмауға шалдығып, алты ай бойы суретке түсе алмады. Ол Элизабет Форстер деген медбикенің күтіміне ілесіп, ол өмір бойына досы мен серігі болды. Сауыққаннан кейін ол қайта жұмыс істей бастады және суретке түсірді, бірақ ешқашан мектепке қайтпады, сонымен қатар өнерді формалды түрде оқыған кезеңі аяқталды. Гилпин 1918 жылы кәсіби мансабын бастағанда ата-анасынан көп қолдау алды. Гилпин платиналық басу фотографтарының бірі саналады, және оның көптеген платиналық басулары қазір әлемнің музейлерінде сақталуда. Ол былай деді: "Мен әрқашан платиналық басу процесін ұнаттым. Бұл адам ала алатын ең әдемі кескін. Оның масштабы ең ұзыны және контраст деңгейі ең жоғары. Бұл қиын процесс емес, тек уақыт керек". 1945 жылдан 1975 жылға дейінгі отыз жыл ішінде оның туындылары жүзден астам жеке және топтық көрмелерде көрсетілді. Гилпиннің жұмыстары Аризона университетінің Тусон қаласындағы Шығармашылық Фотография орталығында архивтелген. Ол 1979 жылы қайтыс болғанға дейін фотограф ретінде және Санта-Фе өнер өміріне белсенді қатысушы ретінде жұмыс істеді. Гилпиннің фото және әдеби мұралары қазір Техас штатының Форт-Уорт қаласындағы Амон Картер американдық өнер мұражайында сақталуда.

Құрмет пен марапаттар

1929: Конгресс кітапханасы Гилпиннің он фотосуретін сатып алды.

Жеке және құрмет көрмелері

1918: Кларенс Х. Уайт мектебі, Нью-Йорк. Жанна д'Арк мүсіні байқауында құрметті айрықша марапат. Нью-Йорктегі «Камера клубы» галереясы. 1920: Америка фотосуретшілерінің саяхат көрмесі (Америкалық өнер федерациясы тарапынан ұйымдастырылды). Лондон фотосалоны (және гастрольдік көрсетілім). 1924: Америка фотосуретшілерінің шақырулы жеке көрмесі, Нью-Йорк. Балтимор фотосурет клубы. 1933: Денвер өнер мұражайы. «Өндірістің ғасыры» әлемдік көрмесі, Чикаго. 1934: АҚШ Конгресі кітапханасы, Вашингтон, округ Колумбия. Оңтүстік-батыс зерттеулер мұражайы, Колорадо Спрингс. Америка табиғи тарих мұражайының шақырулы жеке көрмесі. Америка табиғи тарих мұражайы, Нью-Йорк. 1935: Мадрид халықаралық салоны, Испания. Бикон мектебі, Уэлсли, Массачусетс. 1956: Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайы. 1957: Санта-Федегі Антропология зертханасы. Джордж Истман үйі, Рочестер, Нью-Йорк. Стиллвотер, Оклахома штаты. 1966: Сент-Джонс колледжінің 50 жылдығына арналған көрмесі, Санта-Фе. 1968: «Рио Гран: Құрғақ жердің өзені», Альбукерки мұражайы. «Тұрақты навахо тайпасы», Амон Картер Батыс өнер мұражайы, Форт-Уорт, Техас. 1969: Батыс Техас мұражайы, Техас технологиялық колледжі, Лаббок. «Қоршаған ортадан келген фотосуреттер» көрмесі, Үнді өнері мен өмірі туралы көрме, Риверсайд мұражайы, Нью-Йорк. 1970: Ретроспектива 1923-1968, Оңтүстік-Батыс және Юкатанның үнді мәдениетіне арналған фотосуреттер көрмесі, Американдық үнді өнері институты, Санта-Фе. Оклахома қаласы өнер мұражайы. 1971: Сент-Джонс колледжі, Санта-Фе. 1973: Виткин галереясы, Нью-Йорк. 1974: Фотографиядағы 70 жылдық еңбегін еске алуға арналған ірі ретроспективалық көрме, Нью-Мексиконың Көркемсурет мұражайы, Санта-Фе және Батыс өнер мұражайлары қауымдастығының демеушілігімен ұйымдастырылған ұлттық тур.