Кіріспе

Харлан Эллисонның "Шоколад алфавиті бойынша А-дан Z-ға дейін" атты әңгімелер жинағы – американдық жазушы Харлан Эллисонның туындысы. Онда алфавиттің әрбір әрпіне сәйкес келетін 26 (бір-бірден) абстрактілі және тікелей байланысы жоқ тақырыптардағы өте қысқа әңгімелер топтастырылған. Бұл жинақ Эллисонның мораль, мифология, тарихтың ұсақ-түйектері және юморға деген қызығушылығының әртүрлі жақтарын көрсетеді. Ол бұл жинақты үш күннің ішінде кітап дүкенінің терезесінде жазған. "Шоколад алфавиті бойынша А-дан Z-ға дейін" 1976 жылғы қазан айында "Фантазия және ғылыми фантастика" журналының санында жарияланған, онда оның туындауына қатысты мәліметтер кейінірек толыққандай түсіндірілген. Бұл жинақ Эллисонның "Strange Wine" жинағының құрамына енген, содан кейін Ларри Тодд комикс түрінде бейімдеп, Last Gasp баспасынан шығарған.

Өмірбаян

Эллисон он жыл бойы үстелінде сақтап келген он әңгіменің соңғысы, "Шоколад әліпбиі" атауы (және қазіргі түріне дейін толықтырылды) Лос-Анджелестегі ғылыми-фантастикалық кітап дүкені "Хоббиттің өзгеруі" терезесінде әңгіме жазғанда қолданылды. Бұл әңгіменің бастауы 1974 жылы Эллисон көрген жер асты суретшісі Ларри Тоддтың "2 Немотропин" атты суреті болды. Ол Тоддтың суреті бойынша сегіз беттік комикс әңгіме жазуға уәде берді, оны "Сан-Франциско жер асты комикстерінің магнаты" Рон Тернер мен оның "Last Gasp Eco Funnies" компаниясы шығаруға тиіс болды. Алға жылдамдап, 1976 жылдың ақпанына келсек. Эллисон "Хоббиттің өзгеруі" кітап дүкенінің терезесінде бір апта бойы күнделікті толық әңгіме жазып, қаржы жинау мақсатымен жұмыс істеді (бұл басқа кітап дүкендері мен орынжайларда осындай трюктердің ұзақ тізіміне айналды, бірақ Эллисон бұрыннан тапсырыс бойынша қысқа әңгімелер жазған, атап айтқанда, 1965 жылы Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында өткен Вестерконде "О, сенімің аз" әңгімесі үшін аукционда жеңімпаз Ларри Нивен ұсынған "серапа", "полип" және "минотавр" деген үш сөзді пайдаланды, оның тегі әңгіменің басты кейіпкерінің тегімен сәйкес келеді). 1976 жылдың 23 ақпанында Эллисон 3000 сөзден тұратын "Ажар шарап" әңгімесін жазды, ол кейіннен сол аптада жазылған басқа әңгімелермен бірге 1978 жылы сол атпен жинағына қайта басылды. Сейсенбі күні Тоддтың суретіне негізделген сегіз беттік комикс жаза алмайтынын түсінген ол, осындай қысқа әңгімелердің шебері Фредрик Браунның үлгісімен 26 өте қысқа әңгіме жазуға бел буды, олардың кейбіреулері бір ғана сөйлемнен тұратын болды. "Әріптерден A-дан Z-ға дейін, Шоколад әліпбиінде" сол күні жазыла бастады және түннің жарығына дейін жұмыс істегеннен кейін, 1976 жылдың 25 ақпанында шамамен сағат 13:30-да аяқталды. Харлан Эллисонның "Шоколад әліпбиі" комиксі, мұқабасы мен суреттері Ларри Тоддтың қолынан шыққан, 1978 жылы Last Gasp баспасында жарық көрді.

Жалғасы

Эллисон 1990 жылғы 10 қарашада Калифорния штатының Шерман-Окс қаласындағы Dangerous Visions кітап дүкенінде "А-дан Z-ға дейін, сарсапарилла әліпбиінде" атты осы туындының жалғасын жазды. Ол оны дүкен терезесінде бастап, кейін дүкен ішінде қолмен жазатын машинамен аяқтады. Жазу үрдісі денсаулық мәселелерінен уақытша тоқтатылғаннан кейін, осы мәселелер шешілген соң жұмысты аяқтады. Әңгіме жазылып тұрғанда 50 доллардан астам сомаға кітап сатып алған бірнеше адамға фотокөшірмелер таратылғанмен, туынды жарық көрмей шамамен он жыл бойы жатыр. Себебі, сол кезде өте жемісті болған Эллисон оны насибаттауды ұмытып, тіпті соңғы жинағына, "Slippage" кітабына да қоспаған. "From A to Z, in the Sarsaparilla Alphabet" 2001 жылы "The Magazine of Fantasy & Science Fiction" журналында жарияланғаннан кейін, Брам Стокер сыйлығына иегер болуға ұсынылды. Ал осы повестьтегі 26 шағын әңгіме құдайлар мен демонға қатысты болғандықтан, ол 2011 жылы Subterranean Press баспасында жарық көрген "Deathbird Stories" жинағының кеңейтілген нұсқасына енгізілді.