Лучо Баттисти: Итальяндық әнші, композитор және өнерпаз

Кіріспе

Италиялық әнші-күйші, композитор (1943–1998)

Лусио Баттисти (5 наурыз 1943 – 9 қыркүйек 1998) – итальяндық әнші-күйші, композитор. Ол 1960-1970 жылдардағы итальяндық ән жазу дәуірін анықтаған әндерімен кеңінен танылды. Баттисти 1969 жылдан 1994 жылға дейін 18 студиялық альбом шығарды, оның көп бөлігі испан (әртүрлі альбомдар), ағылшын (бір альбом), француз (екі альбом) және неміс (бір альбом) тілдеріне аударылды. Ол өте жабық мінезді суреткер ретінде белгілі болды және мансабында аз ғана тікелей концерттер берді. 1978 жылы ол тек музыкалық туындылары арқылы ғана жұртшылықпен сөйлесетінін, студиялық альбомдарды жазумен шектелетінін және қоғамдық өмірден мүлдем суырылып кететінін мәлімдеді.

Музыкант және композитор

Батисти Риети провинциясының (солтүстік Лацио) шағын қаласы Поджио Бустонеде дүниеге келді және 1950 жылы отбасымен Римге көшіп келді. Өзіндік білімімен гитарада ойнауды үйренген Батисти 1960 жылдары Римде, Неапольде және кейін Миланда жергілікті топтарда музыкант ретінде дебют жасады. Ол сол кездегі әйгілі әнші Тони Далараның қолдау тобы болған I Campioni (Чемпиондар) тобына қосылды. Сонымен қатар, ол Германия мен Ұлыбританияда жұмыс істейтін музыкант ретінде шетелге саяхаттап, блюз, соул және Боб Дилан, The Beatles, The Rolling Stones, The Animals және Джими Хендрикс сияқты музыканттардың музыкасын қабылдап, итальяндық поп-музыкаға осы ықпалдарды енгізді. Миланда ол Ricordi музыка лейблінде жұмыс істеген француздық талантты іздеуші Кристин Лерудің қолдауын тапты, ол Батистиді ән жазушы Джулио Рапеттимен, көбінесе Могол деп танылатын, таныстырды. 1966 жылы Батисти басқа орындаушылар үшін үш ірі хит жазды: Ribelli үшін "Per una lira", Dik Dik үшін "Dolce di giorno" және Riki Maiocchi үшін "Uno in più". Бастапқыда Батистидің музыкасына әсерленбеген Могол кейін Батистидің қарапайым, бірақ нық жұмысын жақсартуға деген құштарлығын мойындағаннан кейін ынтымақтастық басталганын мәлімдеді. Могол сондай-ақ Ricordi-ді Батистиге өзінің әндерін өзі орындауға рұқсат беруге ынталандырды: Батистидің дауысы оның күші мен ерекшелігінің негізгі факторына айналды. Әнші ретінде ол 1966 жылы "Per una lira" әнімен дебют жасады: әннің сәтсіздігіне қарамастан (Италия бойынша барлығы 520 дана сатылды), ол әнші ретінде мансабын құруға мүмкіндік берді. Батисти 1960 жылдардың соңына дейін басқалар үшін әндер жазуын жалғастырды: АҚШ-тың The Grass Roots рок-тобы Батистидің "Balla Linda" (аудармада "Bella Linda") композициясымен хитке ие болды, бұл Батистиге Италиядағы танымал музыкалық байқау Cantagiro-да төртінші орынды жеңіп алды. 1967 жылы ағылшын The Hollies тобы, құрамында Грэм Нэш болған, Батистидің итальян тіліндегі "Non prego per me" әнін жазды. 1969 жылы Батистидің "Il Paradiso" әні Amen Corner тобымен "(If Paradise Is) Half as Nice" деп қайта жазылып, Ұлыбританияның синглдар тізімінде бірінші орынға шықты.

Battisti was born in Poggio Bustone, a small town in the province of Rieti (northern Lazio), and moved with his family to Rome in 1950. A self taught guitarist, Battisti made his debut as musician in the 1960s, performing in local bands in Rome, Naples and later in Milan, where he joined I Campioni (The Champions), the support band of then famous singer Tony Dallara. He also travelled abroad as a working musician in Germany and the UK, where he absorbed blues, soul, and the music of Bob Dylan, The Beatles, The Rolling Stones, The Animals, and Jimi Hendrix, among others, introducing those influences into Italian pop music. In Milan he found the support of the French talent scout Christine Leroux, who worked for the Ricordi music label and introduced Battisti to lyricist Giulio Rapetti, better known as Mogol. Battisti penned three sizeable hits in 1966 for other artists ("Per una lira" for Ribelli, "Dolce di giorno" for Dik Dik, and "Uno in più" for Riki Maiocchi). Though not impressed at first by Battisti's music, Mogol later declared to have started the collaboration after recognizing Battisti's humble, though determined, desire to improve his work. Mogol also pushed Ricordi to allow Battisti to sing his own songs: Battisti's voice became the focal point of his strength and originality. As a singer, he made his debut with the song "Per una lira" in 1966: despite the song's poor success (only 520 copies sold throughout Italy), it allowed him to begin building his career as a singer. Battisti continued to write for others during the late 1960s: the US rock group The Grass Roots scored a hit with one of Battisti's compositions, "Balla Linda" (translated as "Bella Linda"), which earned Battisti fourth place in the Cantagiro, a then popular Italian popular music competition. In 1967, English band The Hollies—featuring Graham Nash—recorded a Battisti song in Italian, "Non prego per me". In 1969, Battisti's song "Il Paradiso" was covered by the group Amen Corner as "(If Paradise Is) Half as Nice", hitting the number one spot on the UK singles chart.

1970-ші жылдары жеке әнші ретінде жетістік Могол-Батисти дуэті

1969 жылы Баттисти «Un'avventura» әнімен Сан-Ремо фестиваліне қатысып, оның танымалдылығы арта бастады. Оның алғашқы хиті «Acqua azzurra, acqua chiara» болды, ол Фестивальбарда жеңіске жетті. Сол жылы Ricordi Баттистидің тұңғыш альбомын шығарды. Осы сәтті жылда ол Грация Летиция Веронеземен танысып, кейіннен оған үйленді және өмірінің соңына дейін бірге өмір сүрді. Баттисти лирик Моголмен берік және табысты дуэт құрып, 1970-жылдары жеке альбомдар шығаруды үздіксіз жалғастырды. Олардың көптеген альбомдары өз елінің хит-парадтарында жоғары орындарға ие болды және итальяндық поп музыкасының («musica leggera») классикасы ретінде танылды. Ол телеарналарда да жиі пайда болды. 1970 жылы Баттисти «Fiori rosa, fiori di pesco» әнімен Фестивальбарда екінші рет жеңіске жетті, ал ол мен Могол әнші Минамен ынтымақтаса жұмыс істей бастады, ол олардың ең танымал әндерін орындады. Желтоқсан айында Ricordi Баттистидің екінші LP-сі «Emozioni»-ді шығарды, ол бұрынғы синглдер жинағынан тұрды. Баттисти бұл шешімге наразы болды, себебі ол «Amore e non amore» концептуалды альбомын жазған еді, бірақ лейбл итальяндық тыңдарман үшін тым тәжірибелік және авангардты деп саналған альбомның орнына жинақты шығаруды жөн көрді. «Amore e non amore» 1971 жылдың шілдесінде жарық көрді, бірақ шығармашылық еркіндігін сақтау үшін Баттисти мен Могол 1969 жылы құрылған Италияның алғашқы тәуелсіз лейблдерінің бірі – Numero Uno-ға көшті. Сол жылы ағылшын тобы Love Affair «Mi ritorni in mente» әнінің кавер нұсқасы – «Wake Me I Am Dreaming» әнін жазды. Жаңа лейбл 1972 жылы «Umanamente uomo: il sogno» альбомын, одан кейін одан да сәтті «Il mio canto libero» (1972) альбомын шығарды. Соңғысы 8 апта бойы итальяндық хит-парадтардың көшбасшысы болды: оның әндерінің бірі – «Io vorrei, non vorrei, ma se vuoi» – кейіннен Мик Ронсон Дэвид Боуи аударған «Music Is Lethal» (Slaughter on 10th Avenue альбомында) деп жазылды. «Il mio canto libero» әні итальяндықтар арасында ең танымал әндердің бірі болып қала береді. Тағы бір сәтті альбом – «Il nostro caro angelo» (1973). 1972 жылы АҚШ-тың Billboard журналы Баттисті «Жылдың итальяндық тұлғасы» деп атап, оны «халықаралық даңққа ие әнші, композитор, музыкалық баспагер, итальяндық тыңдарманның талғамын көтеріп, нарықты нығайтқан» деп сипаттады. «Anima latina» (1974) Баттистидің ең күрделі және көп қабатты туындысы, прогрессивті рокқа жаңа көзқарас, ырғаққа көбірек назар аудару және Моголдың әдемі поэзиясы ретінде қарастырылады; алайда, олардың жұмысы сәтті болды және итальяндық хит-парадта 13 апта бойы бірінші орында тұрды. «Lucio Battisti, la batteria, il contrabbasso, eccetera» альбомы 1976 жылы жарық көрді және «Ancora tu» хитін қамтыды, ол үлкен жетістікке жетті; әндердің көптегені суретшінің сол кезде пайда болған диско дыбыстары мен өндіріс сапасына деген қызығушылығын көрсетті, бұл оның келесі үш альбомына үлкен әсер етті. 1977 жылы «Io tu noi tutti» альбомын шығарды. Ол Лос-Анджелеске көшіп, оның ең үлкен хиттерінің ағылшын тілінде қайта жазылған «Images» альбомын шығарды. Алайда, АҚШ-тағы еуропалық табысына теңесу әрекеті сәтсіз аяқталды. 1978 жылы Баттисти «Una donna per amico» альбомын шығарды: ол Лондонда жазылып, Джефф Уэстли өндірген, бұл оның ең көп сатылған LP-сі болды. 1980 жылы осы команда шығарған «Una giornata uggiosa» альбомы жарық көрді. Онда Баттистидің соңғы үлкен хиті – «Con il nastro rosa» әні бар. Бұл дуэттің ең жақсы композицияларының бірі саналады, онда Фил Палмердің ұзақ гитара солосы ойнатылған. Баттисти мен Моголдың бірлесіп жазған әндері халықаралық әртістердің орындауында жиі қайта жазылады; соңғы мысал – Танита Тикарамның «And I Think of You» («E penso a te») әні. Баттисти өте ұялшақ адам болғандықтан, ол өзі және өз жұмысы туралы сөйлеуден әрқашан қашқан. 1980-жылдардың басында ол енді қоғамдық орындарда пайда болмайтынын және сұхбат бермейтінін мәлімдеді: оның сөзіне сәйкес, «[ол] енді сөйлемейтін болады, өйткені суретші тек өзінің туындылары арқылы ғана жұртшылықпен байланыс жасауы керек». Алайда, ол кейбір сирек жағдайларда Франция, Швейцария және Германия сияқты елдерде телешоуларға қатысты, және 1982 жылдан кейін ғана оның уәдесі толық орындалған деп есептеуге болады, бұл Дж.Д.Салинджер және басқа да әйгілі оқшауланғандардың табандылығына ұқсас.

In 1969, Battisti took part in the Festival of Sanremo, with the song "Un'avventura", and his popularity began to increase. His first hit was "Acqua azzurra, acqua chiara", which won the Festivalbar. The same year, Ricordi issued Battisti's self titled debut album. During this successful year he met Grazia Letizia Veronese, whom he later married and lived with until his death. Forming a strong and highly successful duo with lyricist Mogol, Battisti continued to issue solo albums on a regular basis throughout the 1970s. In almost every case they reached the highest places in his country's charts, and are regarded as classics of Italian pop music ("musica leggera"). He also became a popular presence on television. In 1970 Battisti won Festivalbar for the second time in a row, with the song "Fiori rosa, fiori di pesco", and he and Mogol started to collaborate with vocalist Mina, who sang some of their most acclaimed songs. In December, Ricordi issued Battisti's second LP, Emozioni, a compilation of previously released singles. Battisti was really angry about this, as he had composed a concept album called Amore e non amore, but his label chose to release the compilation rather than the album, which was considered to be too experimental and advanced for the Italian audience. Amore e non amore was eventually released in July 1971, but to preserve their creative freedom, Battisti and Mogol moved over to Numero Uno, one of Italy's first independent record labels, founded by them in 1969. In the same year English band Love Affair| recorded the song "Wake Me I Am Dreaming", a cover of "Mi ritorni in mente". The new label released Umanamente uomo: il sogno (1972) followed by the even more successful Il mio canto libero (1972). The latter topped the Italian charts for 8 weeks: one of its songs – "Io vorrei, non vorrei, ma se vuoi" – was later recorded by Mick Ronson with lyrics translated by David Bowie, as "Music Is Lethal" (on the album Slaughter on 10th Avenue). The song "Il mio canto libero" has remained one of the most popular songs among Italians. Another successful album was Il nostro caro angelo (1973). U. S. magazine Billboard nominated Battisti "Italian Personality of the Year" in 1972, defining him "singer, composer, music publisher of international fame, has elevated Italian audience's taste and strengthened the market". Anima latina (1974) is considered Battisti's most complex and multi layered work, a new personal approach to progressive rock with an increased attention to rhythms and increasingly cryptic lyrics by Mogol; nonetheless, their work enjoyed a good success, remaining for 13 weeks at number one in Italian chart. Lucio Battisti, la batteria, il contrabbasso, eccetera, released in 1976 and including the hit "Ancora tu", was an even bigger success; many of the songs clearly showing the artist's interest in the then emerging Disco sounds and production values that would have a large influence on his three subsequent albums. In 1977 he released Io tu noi tutti. He also relocated to Los Angeles, and issued an album, Images, that featured some of his biggest hits re recorded in English. However, the attempt to equal his European success in the United States failed. In 1978 Battisti released Una donna per amico: recorded in London and produced by Geoff Westley, it was his best selling LP. This was followed in 1980 by Una giornata uggiosa, produced by the same team. It contained Battisti's last great success, "Con il nastro rosa". Considered one of the duo's best compositions, it featured a long guitar solo by Phil Palmer. Battisti's songs written with Mogol continue to be covered by international artists; a more recent example is Tanita Tikaram's "And I Think of You" ("E penso a te"). Battisti, a rather shy person, had always been reluctant to talk about himself and his work. In the early 1980s he declared he would no longer make public appearances nor release any interviews: in his words "[he was going to] speak no more, since an artist must communicate with the public only through his work". In some very rare occasions, though, he appeared as a TV guest in other countries such as France, Switzerland and Germany, and only after 1982 can his vow be considered completely fulfilled, with a perseverance similar to that of J. D. Salinger and other famous recluses.

"Екінші кезең"

1981 жылы Баттисти Моголмен серіктестігін үзді және көбінесе электрондық аспаптарға негізделген, эксперименталдық шабытқа көшті. 1982 жылғы «E già» (әйелінің сөздерімен) альбомынан басталатын оның «екінші кезеңінің» пластинкалары сыншылар мен тыңдаушылар тарапынан әртүрлі бағаланды. Могол Риккардо Кокчантемен жұмыс істей бастады; 1990 жылы ол Баттистидің пластинкаларын көп жылдар бойы тыңдамағанын мәлімдеді. 1986 жылдан бастап, «Дон Джованниден» бастап 1994 жылға дейін Баттистидің альбомдарының сөздерін ақын Паскуале Панелла жазды. «Дон Джованни» классикалық «Баттистиан» мелодияларын кейбіреулер таңғажайып және көбінесе мағынасыз деп санаған мәтіндермен үйлестірді. Дегенмен, басқалары мәтіндерді шифрлы, белгілі бір зиялық ойын деп түсіндірді. «Дон Джованни» Италияда сәтті болды. Бірақ, 1988 жылғы «L'apparenza» альбомында да түсініксіз мәтіндер болды; оның табысы «Дон Джованнимен» салыстырғанда нашар болды, тіпті чарттардағы көрсеткіштері мен сату көлемі бойынша да. «La sposa occidentale» (1990) CBS арқылы шығарылды және сату мен табыстың тағы бір төмендеуін көрсетті. Сатудың азаюы Баттистиді алаңдатпады: 1990 жылдары ол 1970 жылдардағы әндерінен авторлық құқық ретінде жылына 4-5 миллиард лира (2006 жылы шамамен 3 миллион еуро) табатыны айтылды. Баттистидің соңғы альбомдары «Cosa succederà alla ragazza» (1992) және «Hegel» (1994) болды.