Кіріспе

Ирландияның Донегал және Солтүстік Ирландияның Ферманаг округтеріндегі Петиго ауылы, сондай-ақ Петиго ("/p//ɛ//t//ɪ//ɡ//oʊ/ PETigoh;"), Ирландия Республикасының Донегал және Солтүстік Ирландияның Ферманаг округтерінің шекарасындағы шағын ауыл және жергілікті аудан. Оны Ирландия Республикасы мен Солтүстік Ирландия арасындағы шекараның бөлігі болып табылатын Термон өзені екіге бөліп өтеді. Ферманаг округіне жататын ауылдың бөлігі ресми түрде Туллихомон деп аталады, бірақ жергілікті тұрғындар оны "Жоғарғы көше" деп атайды, себебі оның орналасқан жері ауылдың қалған бөлігіне қарап тұрады. Республикадағы ауылдың қалған бөлігіне Main Street, Mill Street және Station Street кіреді, олардың барлығы ауылдың орталығындағы "The Diamond" алаңында жиналады. Солтүстік шеткерінде Термон Виллас және Сент-Патрик террасасы сияқты салыстырмалы түрде жаңа тұрғын үйлер кешендері, сондай-ақ Милл Гроув сияқты жаңа құрылыстар бар. 1700 жылдардың соңына дейін бұл аймақ "Ан Тьарманн" деп аталған, яғни "паналау орны" деген мағынаны білдіреді. Қазіргі ирланд тіліндегі (Paiteagó) және ағылшын тіліндегі (Pettigo) атаулар латын тіліндегі protectio (қорғау) сөзінен шыққан, ол ирланд тіліндегі An Tearmann сөзінің аудармасы болып табылады.

Халық саны

Мәліметтерді жинау мақсатында Ирландияның халық санағы Петиго аймағын үш жеке сайлау округі ретінде қарастырады: Петиго (396), Гроузехолл (76) және Темплкарн (128), олардың 2011 жылғы жалпы халқы 600 адамды құрады. Фермана графтығындағы ауылдың бөлігі 2011 жылғы халық санағында 63 адам тұрады деп тіркелді. Ауылдың халқы соңғы жылдары азайды, 2016 жылғы халық санағының алдын ала нәтижелері үш сайлау округінің жалпы халқы 590 адам екенін көрсетті, ал 2022 жылғы халық санағының нәтижелері үш сайлау округінің жалпы халқы 557 адамды құрады. 2021 жылғы халық санағы бойынша Ферманаг ауданындағы ауылдың бір бөлігінде 76 адам тұрады.

Экономика

Бір кезде Эннискиллен және Бундоран темір жолындағы дамыған базар ауылы, 1922 жылы болған бөлініс, 1957 жылы темір жолдың жабылуы және Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстардың шиеленіскен кезеңінде Британ армиясының көптеген шекаралық жолдарды жабуы салдарынан қиындықтарды бастан өткерді. Соңғысы Петигоны Ферманаг және Тирон округтеріндегі ауылдық аймақтарының көп бөлігінен оқшаулады. Соңғы жылдары көптеген шекаралық жолдардың қайта ашылуымен экономикалық жағдай жақсарды, бұл туристер мен жергілікті тұрғындар үшін қолжетімділікті арттырды. Ауыл шаруашылығы, әсіресе қой және мал өсіру, жергілікті экономиканың негізгі тірегі болып табылады. Жердің сапасы (батпақты, көптеген сазды топырақтары бар) оны дәнді дақылдар өсіруге тиімсіз етеді. Айналасындағы аудандарда Coillte Teoranta, Республиканың Орман шаруашылығы қызметіне тиесілі және басқарылатын кең аумақты орман алқаптары бар. Көптеген орман алқаптары басқа коммерциялық мақсаттарға жарамсыз жерлерді немесе торфты өндіру тоқтатылған, нәтижесінде сапасыз, жұқа топырақ қалған жерлерді алып жатыр. Жұмсақ ағаштардың Sitka Spruce және Lodgepole Pine түрлері жасыл жапқыштың 90% құрайды. Петиго дәстүрлі түрде Дерг көліндегі аралда орналасқан христиан қасиетті орны – Сент-Патрик Чистилищесіне баратын "қақпа" болып саналады. 20-шы ғасырдың орта шенінде қажылықтың танымалдылығы жергілікті экономикаға айтарлықтай серпін берді, өйткені Ирландияның және басқа елдердің ондаған мың қажылары Луг Дергке баратын және қайтып келетін жолмен ауылдан өтті. Қажылықтың танымалдылығы соңғы жылдары төмендесе де, ол аймақтағы туризмнің маңызды драйвері болып табылады.

Тарих

1922 жылдың маусым айында Ирландия Тәуелсіздік соғысының аяқталу кезеңінде, жаңа Ирландия еркін мемлекетіне айналған Петиго және қазір Солтүстік Ирландияда орналасқан Бэллек, Донегалдан келген 100 саяқты Ирландия Республикалық Армиясының жасағымен басылып алынды. Оларды бірінші болып 100 адамнан тұратын Ольстер арнайы констеблері шабуылдады, олар Лох-Эрне көлін кесіп өтті, бірақ олар жеңіліске ұшырап, бір адам қаза тапты. Содан кейін ауылдарды басып алу үшін 6 далалық зеңбірекпен бірге екі британдық әскер ротасы жіберілді. Келесі шайқастарда британдықтар ауылды бомбалап, содан кейін шабуылға шықты, нәтижесінде ИРА үш саяқты қаза қылды, алты адам жараланды және төрт адам тұтқынға алынып, Донегалға қайта шегінуге мәжбүр болды. Шайқаста бір британдық сарбаз қаза тапты. Сонымен қатар, жақын маңдағы Леттеркан қаласында Ольстер арнайы констеблері екі бейбіт тұрғынды атып өлтірді. Басқа хабарламалар бойынша, ИРА-ның жоғалғандары жеті адамды құрады, ал жалпы қаза болғандардың саны 30-ға дейін жетті. 1922 жылдың 4 маусымында Петигоға жасалған шабуылда қаза болған төрт ердің құрметіне 1953 жылы ескерткіш орнатылды. Петигода көптеген протестант тұрғындарының болуы және шекарадағы қолайсыз орналасуына байланысты, егер 1925 жылы Ирландия Шекара Комиссиясының ұсыныстары қабылданған болса, ол Солтүстік Ирландияға берілген болар еді.

Дін

Жергілікті аймақта түрлі дінді ұстанушылар бар, ал ауылда Рим-католик, Ирландия шіркеуі, пресвитериан және методист шіркеулері орналасқан.

Автобустар қызметі

Ulsterbus 194 маршруты күн сайын бірнеше рет Ирвинстаун арқылы Энискилленге және кері сапар ұсынады, ал 195 маршруты Кастелколдуэлл мен Беллек арқылы Бундоранға әр бағытта бір рет сапар ұсынады. Pettigo қаласына жексенбі күндері Ulsterbus қызмет көрсетпейді, бірақ McGeehan Coaches Bus Éireann Expressway 30 маршрутымен қызмет көрсетіледі, ол Эннискиллен, Каван және Дублин әуежайы арқылы Дублинге және Дублиннен әр бағытта бір сапарды қамтамасыз етеді. Bus Éireann 486 маусымдық маршруты паломниктік сапарлар үшін Балишаннон мен Эннискилленге және кері байланыс ұсынады, сондай-ақ Pettigo қаласына да қызмет көрсетеді.

Теміржол

Эннискиллен және Бундоран темір жолы 1866 жылғы 13 маусымда Тирон округының Килскири қаласына жақын орналасқан Лондондерри және Эннискиллен темір жолынан Петтигоға дейін ашылды. Ол 1868 жылы Донегал графтығының Бандоранға дейін ұзартылды, сондай-ақ одан әрі жалғастыру жоспарланған, бірақ ол іске аспады. Ұлы Солтүстік темір жолы 1876 жылдан бастап E&BR желісін пайдаланды және 1896 жылы оны толығымен өз иелігіне алды. Бұл темір жол қой-ешкі және ірі қара мал сияқты ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдауға және экспорттауға, сондай-ақ көмір, құрылыс материалдары мен импортталған азық-түліктерді импорттауға және таратуға зор көмек берді. Мал Петтиго базар алаңынан пойызға тиеліп алынды. 1922 жылы Ирландияның бөлінуі және автомобиль көлігінің өсуі темір жолдың әлсіреуіне себеп болды. Солтүстік Ирландия үкіметі 1957 жылғы 1 қазанда GNR компаниясына барлық шекаралық бағыттарын, соның ішінде Бандоран тармағын жабуға бұйрық берді.

Термон Макграт қамалы

Термон Макграт қамалы, сондай-ақ Макграт қамалы деп те аталады, XVII ғасырдың басында, шамамен 1611 жылы, Ольстер плантациясы басталған кезде салынған болуы мүмкін. Бұл "қамалда" (шындығында, ирландиялық мұнаралы үй) ең Құрметті Майлер Макграт, Ирландия шіркеуінің Кашел архиепискобы, немесе, көбінесе оның ұлы Джеймс Макграт үшін салынған. Қамалдағы құпия жерден Белаут өзеніне қашар жол болған. Қамалды және жерді Монган округынан Лесли отбасына сатты, олар 20-ғасырдың басына дейін Петтиго иелігін басқарды.

Тегін зауыты

Петиго диірменін Лесли отбасы салған, олар Петиго иелігіне ие болған. Лесли отбасы бастапқыда Монаган қаласынан шыққан. Петиго диірмені алғаш рет 1767 жылғы Петиго картасында көрсетілген, бірақ одан да ертерек болуы мүмкін. Диірмен қуатын Термон өзенінен алған. Ол мата фабрикасы ретінде сипатталған, яғни жүн мата тоқыған, бірақ сонымен қатар сұлы және басқа да дәнді ұнтақтаған болуы мүмкін. Аштық жылдары Петиго диірменінде жүгері немесе «үнді бидайы» деп аталған астық ұнтақталған. 1845–1846 жылдары ол Бэллишаннон порты арқылы кедейлерге жіберілді. 1860 жылы Петигоға теміржол келгеннен кейін, Петиго диірмені ағаш кесетін және астық диірмені болып жұмыс істеді. Әдеттегі мақсаттар үшін ағаш өндірілді, бірақ ең бастысы – он екі жұмыртқаға арналған жұмыртқа қораптары жасалды. Бұл қораптардағы жұмыртқалар Белфаст және Дублин қалаларына, содан кейін Англия мен Шотландияға пойызбен жіберілді. Жұмыртқа қораптарына үлкен сұраныс болды, себебі көптеген адамдар жергілікті дүкендерден азық-түлік сатып алу үшін жұмыртқадан түскен ақшаға тәуелді болды.

Жүру

Таулар, төбелер және тыныш елді мекендердегі жолдар жаяу серуендеуге, велосипед тебуге және атпен саяхаттауға мүмкіндік береді. Ауылдың төңірегінде орналасқан Петиго тарихы жолын жаяу жүргіншілер өз ыңғайынша зерттей алады. Бұл жол Петиго аймағының тарихы мен мәдени мұрасын қамтиды. 30 тақтада «Riverdance» авторы Моя Доэрти, «Француз» Том Бартон, «Банжо» Паттерсон, «Қырым соғысы ағашы» және «Тыныш адам» фильмімен Петигоның байланысы, сондай-ақ көлдермен қоршалған аймақтар туралы көптеген әңгімелер баяндалған.

Көлдер/балық аулау

Эрна және Дерг көлдерінің арасында жатқан Петтиго, келген балық аулаушыға балық аулаудың толық спектрін ұсынады. Елуден астам көлі бар, онда лосось және жергілікті қоңыр алабұқа балық аулаушыларды қуантады, ал қарапайым балық аулаушылар Драмгун көлінде үлкен балықтарды таба алады. Балық аулауға рұқсаттар мен қайықтарды жалға алу ауылда орналасқан Бритонс Бардан қол жетімді.

Лауг Дерг

Петиго көлдерінің ең үлкені – Лох Дерг, солтүстік-батыста троут балығы аулаумен мәшһүр. 2200 акрға жуық аумақты алып жатқан және 13 мильдік жағалау жолына ие бұл көлде қайықпен де, жағадан да балық аулауға болады. Бұдан өзге, мұнда шұбар балық аулау да өте жақсы. Лох Дерг Донегал графтығындағы Петиго ауылынан шамамен төрт миль солтүстікке қарай орналасқан. Лох Дерг қажылығының өтетін орны – Станция аралы, көбінесе Әйіп Патриктің тазару орны немесе жай ғана Лох Дерг деп аталады. Әйіп Патрик заманынан бері ирландиялық христиан дәстүрінде танымал болған бұл шағын көл аралы 1000 жылдан бері үздіксіз қажыларды қабылдап келеді. Ескі заманда көлдің маңындағы аймақ қиын жағдайға түскендерге пана болатын. Жақын жердегі монастырь барлығына қонақжайлылық көрсеткен.