Кіріспе
Ұлттық баскетбол қауымдастығындағы бәсекелестік – «Буллс» пен «Никс» арасындағы бәсекелестік, Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) «Чикаго Буллс» және «Нью-Йорк Никс» командалары арасындағы қарсыластық. Екі баскетбол командасы «Буллс» 1966 жылы НБА-ға қосылғаннан бері әр жыл сайын кездеседі. Бұл бәсекелестік 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың ортасында ең жоғары деңгейге жетті, сол кезде екі команда да плей-оффта жеңіске үміткер болды. Мұның себебі әртүрлі факторларға байланысты: командалардың жоғары салмақты ойындар мен плей-офф серияларында жиі кездесуі; Майкл Джордан, Скотти Пиппен, Патрик Юинг және Джон Старкс сияқты белгілі ойыншылар; командалардың өкілдік ететін қалалардың даңқы; сондай-ақ командалар арасындағы құрамдық өзгерістер мен жанжалдар. Екі команда 1989 жылдан 1996 жылға дейінгі сегіз жылдың алтысында плей-оффта кездесіп, осы сериялардың бесеуінде «Буллс» жеңіске жетті.
The Bulls–Knicks rivalry is a rivalry between the Chicago Bulls and the New York Knicks of the National Basketball Association (NBA). The two basketball teams have played each other every year since the Bulls first joined the NBA in 1966. The rivalry peaked in intensity from the late 1980s to the mid 1990s, when both teams became huge playoff contenders. This was due to a variety of factors: the great frequency in which the teams competed against each other in high stakes contests and playoff series; well known players such as Michael Jordan, Scottie Pippen, Patrick Ewing, and John Starks; the reputations of the team's respective cities; and personnel changes and conflicts between the teams. The two teams met in the playoffs during six of the eight years from 1989 to 1996, with the Bulls winning five of those series.
Алғашқы жылдар
1966 және 1980 жылдар аралығында «Буллс» және «Никс» командалары конференцияаралық қарсыластар болды, себебі «Буллс» осы кезеңде Батыс дивизионында/конференциясында өнер көрсетті. Екі команда да 1960 жылдардың соңынан 1970 жылдардың ортасына дейін NBA плей-оффына тұрақты қатысып тұрды, бірақ ешқайсысы да NBA финалында кездеспеді. Джерри Слоан, Боб Лав, Норм Ван Лиер және Том Боервинкл бастаған сол дәуірдегі «Буллс» командасы плей-оффта алға жылжуға күш жіберді, себебі олар Джерри Уэсттің жетекшілігімен «Лос-Анджелес Лейкерс» және Карим Абдул-Жаббардың «Милуоки Бакс» сияқты мықты командаларға жиі жеңіліп отырды. Ал «Никс» командасы үш рет финалға шығып, екі рет чемпион атанды, олардың құрамында Уиллис Рид, Уолт Фрейзер, Билл Брэдли, Дейв ДеБусшер, Джерри Лукас, Эрл Монро және болашақ «Буллс» жаттықтырушысы Фил Джексон секілді ойыншылар бар еді.
1981-1988: Бірінші плей-офф кездесуі және одан кейінгі оқиғалар
1980 жылғы маусымнан кейін «Буллс» командасы Шығыс конференциясына көшіп, «Никс» командасымен бәсекелестігін бір конференция ішіндегі шайқасқа айналдырды. Екі команданың алғашқы плей-офф кездесуі 1981 жылғы НБА плей-оффының бірінші турында өтті, бұл үш ойыннан ең жақсысы есебіндегі серия болды. Бас бапкер Джерри Слоан басшылығымен «Чикаго» екі ойынды жеңіп, «Нью-Йорк» командасын 2:0 есебімен жеңіп, серияны таза жеңіске жеткізді. «Чикаго» келесі раундта ақтық жеңімпаз «Бостон Селтикс» командасына ең жақсы жеті ойыннан тұратын серияда жеңіліп қалды. Слон келесі маусымда қызметтен босатылды. 1984 жылғы НБА драфтында «Чикаго Буллс» командасы бірінші раундтағы таңдауын (жалпы 3-орын) Майкл Джорданды таңдау үшін пайдаланды. Майкл Джордан 1990-шы жылдары Скоти Пиппен және Деннис Родман секілді командаластарымен бірге, бас бапкер Фил Джексонның жетекшілігімен «Чикагоны» алты НБА чемпионатына жеткізді. Келесі жылы «Нью-Йорк Никс» командасы 1985 жылғы НБА драфтында бірінші раундтағы таңдауын (жалпы алғанда 1-орын) пайдаланып, келесі 15 жыл бойы «Никс» командасының ең танымал ойыншыларының біріне айналған ортақ Патрик Юингті таңдады.
1988-1993: Чикаго Буллз бірінші династиясы
1989 жылы «Никс» пен «Буллс» плей-оффта екінші рет кездесті. Бұл жолы бәсекелестік одан да күшті болды, себебі «Никс» 1971 жылдан бері алғаш рет Атлантика дивизионында жеңіске жетіп, 52-30 есебімен Шығыс конференциясында 2-орынды иеленді. Ал 6-орынды алған «Чикаго» 47 ойын жеңіп, бірақ команданы сол кездегі НБА-ның ең үздік ойыншысы және «Жылдың ең үздік қорғаушысы» атанған Майкл Джордан басқарды. «Буллс» Нью-Йоркте өткен бірінші ойында жеңіске жетті, содан кейін Чикагодағы үш ойында да жеңіп, «Никс» командасын 4:2 есебімен жеңіп, Шығыс конференциясының финалына өтті. Алайда, сол жерде олар алты ойыннан кейін чемпион атанған «Детройт Пистонс» командасына есе жіберді. 1991 жылы екі команда тағы да кездескенде, жағдай өзгерді. «Чикаго» 61 жеңіспен Шығыс конференциясын бастап, Орталық дивизионның титулын жеңіп алды. Ал «Никс» 39-43 есебімен плей-оффқа қиын жағдайда ілесіп келді. «Чикаго» Нью-Йоркті үш ойында жеңіп, әр ойында орта есеппен 20 ұпаймен басымдық танытты. Осылайша, олар франшиза тарихында алғашқы НБА чемпиондығын жеңіп алды. 1992 жылы Джордан мен Пиппен бастаған «Буллс» (өткен маусымға қарағанда алты ойынмен көп жеңіске жетті), Шығыс конференциясының жартылай финалында Юинг пен жаңа бас бапкер Пат Райли бастаған «Никс» командасымен кездескенде, екінші рет чемпиондыққа қадам басты. Серия шешуші 7-ші ойынға дейін барып жетті, онда «Буллс» 110:81 есебімен жеңіске жетіп, келесі сатыға өтті. Бұл оқиға бәсекелестікті одан әрі қыздырып, «Никс» командасын Шығыс конференциясындағы күшті қарсыласқа айналдырды, «Пистонс» пен «Селтикс» командаларын ығыстырды. Бұл «Буллс» командасының жеңіске жеткен алты маусым ішіндегі екі 7-ші ойынның біріншісі болды, екіншісі 1998 жылғы Шығыс конференциясының финалында «Пейсерс» командасымен өтті. Бұл серия өте тартысты болды, бірнеше ойыншылар, әсіресе Майкл Джордан, Ксавье МакДаниел, Скоти Пиппен және Грег Энтони дау-дамайға түсті. Біраз уақыттан кейін бәсекелестікке тыныштық келді, 1992 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Юинг, Джордан және Пиппен «Арман командасының» құрамында алтын медаль жеңіп алды. Юинг, Джордан және Крис Муллин – 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында жеңіске жетіп, әуесқой және кәсіпқой ретінде алтын медальді жеңген жалғыз баскетболшылар. Джордан мен Пиппен, сондай-ақ 2012 жылы ЛеБрон Джеймс бір жылы НБА чемпиондығы мен Олимпиада алтын медалін жеңген жалғыз ойыншылар, бірақ Пиппен бұл жетістікті екі рет қайталады, өйткені ол 1996 жылғы жазғы Олимпиадада «Буллс» және АҚШ құрамасы үшін ойнады. 1992-93 маусымда «Никс» командасы «Чикагодан» жоғары тұрып, маусымды аяқтады және Шығыс конференциясының финалында үй алаңында артықшылыққа ие болды. Серияның ең жарқын сәті – 2-ші ойынның соңында Майкл Джорданның алдында Хорас Грантқа қарсы Старкстің сәнді допты себетке салуы болды. Алайда, 0:2 есебімен ұтылып бара жатқан «Буллс» кері қайтып, келесі 4 ойында жеңіске жетті (осылайша, НБА тарихында 2:0 есебімен ұтылып тұрып, 7 ойындық серияда жеңіске жеткен бірінші команда атанды, сол жылы екінші команда және жалпы алғанда төртінші команда), оның ішінде Нью-Йоркте өткен 5-ші ойында 97:94 есебімен жеңіске жетті. Ойынның ерекшелігі – «Никс» командасының шабуылшысы Чарльз Смит гол соғуға тырысқанда соңғы секундтарда бірнеше рет блокталғаны және доптан айырылғаны болды. «Буллс» 6-шы ойында 96:88 есебімен жеңіске жетіп, 1993 жылғы НБА финалына өтті, онда олар 6 ойында «Санс» командасын жеңіп, үштік жеңіске жетті.
1993-1998: Чикаго Буллс екінші династиясы
Джорданның қатыспауымен «Никс» командасы басымдыққа ие болып, Шығыс конференциясында екінші үздік көрсеткішті жинады. Пиппен мен жаңадан келген Тони Кукоч бастаған «Буллс» командасы екінші раундта «Никс» командасымен кездесіп, серия 7 ойынға созылды. Серияның үшінші ойынында Джо Джо Инглиш пен Дерек Харпер арасында төбелес болды, нәтижесінде екеуі де трибунаға құлады. Жағдайды одан да нашарлатқан нәрсе – төбелес НБА комиссары Дэвид Стерннің қатысуымен өтті. «Буллс» командасы төртінші кезеңге 19 ұпаймен басымдықпен кірді, бірақ «Никс» командасы Патрик Юингтің соққысымен ойын аяқталуға 1.8 секунд қалғанда теңестірді. Скотти Пиппен Фил Джексонның Кукоч үшін жасаған соңғы комбинациясына наразылық білдірді, ал Кукоч ойынды жеңіп алу үшін соңғы секундта допты себетке тигізді. НБА тарихындағы ең даулы шешімдердің бірінде, Хью Холлинс Пиппенге қарсы өткен бесінші ойынның соңғы секундтарында күмәнді фол тақты, нәтижесінде Хьюберт Дэвис екі жеңіл ұпай алып, «Никс» командасына бір ұпайдың артықшылығын жеңіске айналдырды. Алтыншы ойында «Буллс» командасының үлкен жеңісінен кейін «Никс» командасы 87:77 есебімен жеңіске жетіп, «Буллс» командасын жеңіп, бірақ 1994 жылғы НБА финалда «Рокетс» командасына есе жіберді. Бұл «Никс» командасының осы дәуірде плей-оффта «Буллс» командасын жеңген жалғыз жағдайы болды. Сонымен қатар, сериядағы барлық ойындарды үй командасы жеңіп алды, ал «Никс» командасы серияда үй алаңындағы басымдыққа ие болды. Джордан тұрақты маусымның екінші жартысында қайта оралды. «Гарденге» оралғанда, 5-ші ойында Джордан Чикагоның жеңісінде 55 ұпай жинады. Бұл ойын Джорданның «Пейсерс» командасына қарсы өткен «қайта оралу ойынында» көрсеткен орташа нәтижесінен кейін сенімділігін арттырды. Олар сол маусымда плей-оффта кездеспеді, бірақ екі команда арасындағы жарыс күшейді. 1995-96 жылғы маусымда «Буллс» командасы рекордтық көрсеткіштерді орнату кезінде «Никс» командасынан 102:74 есебімен жеңіліске ұшырады. Екі айдан кейін олар шығыс конференциясының жартылай финалында 5 ойында «Никс» командасын жеңді. «Буллс» командасының екінші үштік жеңісі кезінде олар плей-оффта бір рет кездесті; 1996 жылы «Буллс» командасы «Никс» командасын жеңген кезде. Осы кезеңде Шығыс конференциясында «Индиана Пейсерс», «Орландо Мэджик» және «Майами Хит» сияқты басқа да командалар күшті қарсыластарға айналды. Бұл командалардың барлығы плей-офф кезінде «Буллс» немесе «Никс» командаларымен қызу бәсекелестікке түсті. 1990 жылдары «Никс» командасының екі финалға шығуы (1994 және олардың «Cinderella» жорығы) «Буллс» командасының үштік жеңісінен кейін болды, бірақ «Никс» командасы екі рет Техас штатынан келген командаларға (Rockets және Spurs) есе жіберді.
Кейінгі жылдар
Джордан, Пиппен және Юингтің кетіп қалуы «Буллс» және «Никс» командаларының әлсіреуіне алып келді, және екі команда да 1990-шы жылдардағы табыстарын қайтаруға қол жеткізе алмады. Осы кезеңде екі команданың плей-оффқа бірге іліккен жалғыз маусымдары 2010 және 2011 жылдары болды, бірақ ешқайсысы «Буллс» пен «Никс» командаларының плей-офф сериясында кездесуіне әкелмеді. Дегенмен, жаңа мыңжылдықтағы үш ерекше оқиға бәсекелестікті тірі ұстады. 2005 жылдың 18 қаңтарында Бен Гордон соңғы секундта допты лақтырып, «Никс» командасын Мэдисон Сквер Гарденде жеңіске жеткізді. Содан кейін 2012 жылдың 8 сәуірінде Кармело Энтони қосымша уақытта үш ұпайлық лақтырысымен «Никс» командасына Чикагоға қарсы өз алаңында жеңіс сыйлады. Соңғысы, 2013 жылдың 31 қазанында Деррик Роуз соңғы секундта допты себетке тигізіп, «Никс» командасын Юнайтед-центрде жеңді.
Себептер
Бұл бәсекелестіктің маңыздылығы, ішінара, Шығыстағы екі ірі қаланың – «Үлкен алма» және «Желді қаланың» басымдығы үшін күресіне байланысты болды. Командалардың қатал ойын стилі, әсіресе плей-офф кезінде, оны қызықтыра түсті. Джордан мен Старкс арасындағы жекпе-жекке де назар аударылды, өйткені екеуі де өте жарысқа қабілетті ойыншылар еді және қарсыластарына көптеген керемет соққылар көрсетті. «Никс» командасы Джордан лигада ойнап тұрғанда НБА титулын ұтып алмаса немесе «Буллс» командасын постсезондық серияда жеңе алмаса да, бұл бәсекелестік 1990-шы жылдардағы ең қатысулы бәсекелестіктердің бірі деп есептелді.