Кіріспе

Армян Апостолдық шіркеуінің Патриархы (1994–1999) I Қарекин, Әміршолақты Ыстық Эчмиадзин Ана Орталығының Барлық Армяндардың Жоғарғы Патриархы және Католикосы (1994–1999), алдында II Қарекин, Киликияның Католикосы (1983–1994).

I Қарекин (армян: Գարեգին Ա Սարգիսյան) (1932 жылдың 27 тамызы – 1999 жылдың 29 маусымы) 1994 жылдан 1999 жылға дейін Армян Апостолдық шіркеуінің Католикосы қызметін атқарды. Бұрын ол 1983 жылдан 1994 жылға дейін Киликияның Католикосы болып, II Қарекин (арм. Գարեգին Բ) аталды.

Басталуы

Нешан Саркисян деп туылған және крещение рәсімінен өткен Карекин, Сирияның солтүстігіндегі армян халқы қоныстанған Кесаб ауылында дүниеге келді, онда армян бастауыш мектебінде оқыды. 1946 жылы Киликия Армян Католикосатының теологиялық семинариясына қабылданды, ал 1949 жылы диакон болып тағайындалды. 1952 жылы үздік дипломмен бітірген соң, тұрмысқа шықпайтын дін қызметкері болып тағайындалды және Карекин деген шіркеулік есімді алды. Киликия Армян Католикосатының орденіне қосылды. 1955 жылы «Шарақан литургиялық әндері арқылы Армян шіркеуінің теологиясы» тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады және вардапет (архимандрит) шіркеулік дәрежесіне көтерілді. Келесі жылы Ливанның Антелиас қаласындағы теологиялық семинарияның оқытушысы болды. Оксфорд университетінде екі жыл теологияны оқыды және 1965 жылы Лондонда жарық көрген «Халкедон кеңесі және Армян шіркеуі» атты еңбегін жазды. Ливанға оралғаннан кейін Антелиас семинариясының деканы болып қызмет етті. 1963 жылдан бастап Католикос Хорен І-нің кеңесшісі болды, осы қызметте көптеген экуменикалық байланыстар жасады. Екінші Ватикан кеңесінде, 1968 жылғы Ламбет конференциясында және Шығыс православие шіркеулері басшыларының Аддис-Абеба конференциясында бақылаушы ретінде қатысты. Бейрут, Румыния, Мәскеу және Котайям (Үндістан) университеттерінде теология, әдебиет, тарих және мәдениет пәндерінен дәріс берді. Оның шіркеулік мансабы жылдам дамыды: 1963 жылы аға архимандрит болып тағайындалды, ал 1964 жылдың 19 қаңтарында Католикос Хорен оны епископқа вихне жасады. 1971 жылы Иранның Исфахан қаласындағы Жаңа Жұлфа епархиясының прелаты болып сайланды. 1973 жылы архиепископ дәрежесін алып, Арменияның Америкадағы қасиетті апостол шіркеуінің (Нью-Йорк) Шығыс прелациясының понтификалық легаты, ал 1975 жылы оның приматы болып тағайындалды. АҚШ-та болған кезінде армян жастарына ерекше көңіл бөлді және 1976-1977 жылдары Ливанға қаржы жинауда маңызды рөл атқарды.

Киликияның Киелі Тақтасының Католикос Коадюторы (1977-1983)

1977 жылы ол Киликия Католикосатының Католикосы болып сайланды және Католикос Хорен I қайтыс болғанға дейін 1983 жылға дейін Католикос Коадюторы болып қызмет етті.

Карекин II, Киликияның Киелі Тағайындағы Католикос (1983-1994)

Киликияның Ұлы үйінің Католикос Карекин II ретінде толыққаннан кейін, ол діни білім беруге ерекше назар бөлді, теологиялық семинарияны жаңартып, дамытуға көмектесті. Оның Папалық сапарлары Ливан, Сирия, Иран, Кипр, АҚШ және Канадаға, сондай-ақ Кувейт пен Парсы шығанағындағы басқа да араб елдеріне жасалды. Оның Католикостығының тағы бір маңызды жағы – экуменикалық байланыстары болды. Карекин II Рим Папасы Иоанн Павел II-ге, Кентербери архиепискобы Джордж Кэриге, Александрияның копт Папасы Шенуда III-ге, Швейцарияның реформаланған шіркеулеріне және Дания мен Германияның лютеран шіркеулеріне экуменикалық сапарлар жасады. 1989 жылы ол Таяу Шығыс шіркеулер кеңесінің құрметті президенті болып сайланды. Карекин әрмен, ағылшын және француз тілдерінде бірнеше кітаптар мен брошюралар жазды және теологиялық, арменологиялық, философиялық, этикалық және әдеби тақырыптар бойынша көптеген мақалалар мен зерттеулерді мерзімді басылымдарда жариялады. Сондай-ақ, ол Апостолдық шіркеудің аналық ордасына жиі барып, 1988 жылы Армениядағы жер сілкінісі аймағына Католикос Вазген I-мен бірге барған кезде ынтымақ танытты.

Карекин І, Бүкіл армяндардың католикосы, Киелі Ечмиадзиннің аналық ордасы (19941999)

Католикос Вазген I 1994 жылы қайтыс болғаннан кейін, Карекин Саркисян Католикосы 400 делегаттан тұратын Ұлттық шіркеу ассамблеясымен Арменияның Жоғарғы Патриархы және Католикосы болып сайланды және одан кейін Карекин I атымен белгілі болды, ол осы атпен бірінші Жоғарғы Патриарх еді. Екі шіркеудің де Католикосы болғанына қарамастан, ол екі автокефальді шіркеуді біріктіре алмады немесе олардың басқа елдердегі қайталануын азайта алмады. 1998 жылдың қараша айында Карекин I Нью-Йоркте ракқа емделді. Ол архиепископ Карекин Нерсесянды, кейін Карекин II-ні Бас викарий болып тағайындады. Карекин I 1999 жылдың маусым айында қайтыс болды.