Ежелгі Нора қаласы: тарих пен археологиялық мұражайы
Nora, Italy
Нора – ежелгі қала, Италияның Сардиния аралдағы Пула қаласының жанында орналасқан. Финикийліктер мен римдіктердің тарихы, мифтер мен археологиялық жаңалықтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қазіргі Пуладағы ежелгі қала, Сардиния, Италия.
Ancient city in today's Pula, Sardinia, Italy
Нора (Νῶρα) (ортағасырлық сардиния тілінде Nuras) – Сардиниядағы Кальяриге жақын, Пула маңындағы жарым аралда орналасқан ежелгі римге дейінгі және рим қаласы.
Nora (Νῶρα) (Nuras in the mediaeval Sardinian language) is an ancient pre Roman and Roman town on a peninsula near Pula, near to Cagliari in Sardinia.
Тарих
Екінші ғасырдағы грек-рим географы Паусаниас өзінің "Грекия сипаттамасы" еңбегінде қаланың мифологиялық негізін былайша баяндайды: "Аристайдан кейін ибериялықтар экспедиция жетекшісі Норак басшылығымен Сардинияға өтіп, Нора қаласын құрды. Дәстүр бойынша, бұл аралдағы алғашқы қала болған, және Норак Герионның қызы Эритеяның ұлы, ал оның әкесі Гермес болған делінеді". Солинус Нора қаласының атын Норактың есімімен байланыстырған. Бастапқыда бұл аймақты жергілікті сардиндар мекендеген, бірақ көп ұзамай ол сауда орталығына, содан кейін финикиялық қалаға айналды. Әсіресе Карфаген басып алғаннан кейін Нора гүлденді, себебі (Чия маңындағы Битиямен бірге) ол Карфагеннен Сардинияға және оның ең маңызды қаласы Кальяриге дейінгі теңіз жолындағы бірінші бекет болды. 1773 жылы Норада табылған Нора тасы – финикиялық жазу, палеографиялық әдістермен б.з.д. 9-шы ғасырдың соңы мен 8-шы ғасырдың басына жатқызылды және бұл аймаққа финикиялықтардың әскери жеңісі мен басып алуына сілтеме жасайды деп жорытты. Карфаген үстемдігінен кейін, қала 238 жылы Сардинияны Рим басып алғаннан кейін Римнің бақылауына көшті. Қала Рим дәуіріндегі саяхат жолдарының сипаттамасы – Табула Путингерияда есімдері тіркелген. Vandalдардың Сардинияны жаулап алуынан кейін, біздің заманымыздың 5-ші ғасырының ортасынан бастап қала құлдырауға ұшырады. 535 жылы аралды Шығыс Рим империясы басып алып, 300 жыл бойы билік етті. Равенна космографиясы мәліметінше, 698 жылы арабтар Карфагенді басып алғаннан кейін қала экономикалық маңыздылығын жоғалтып, қарапайым бекініске (Nora praesidium) айналды. Нора 8-ші ғасырда тасталған болуы мүмкін. Дегенмен, оның топонимі екінші мыңжылдықтың басындағы Каралистің Юдикатусының курадориясының (басты әкімшілік бөлімі) атында сақталды.
In his Description of Greece, Pausanias, a Greek Roman geographer of the second century, narrates the mythological foundation of the city: "After Aristaeus, the Iberians crossed to Sardinia, under Norax as leader of the expedition, and they founded the city of Nora. The tradition is that this was the first city in the island, and they say that Norax was a son of Erytheia, the daughter of Geryon, with Hermes for his father." Solinus wrote that it was named Nora after Norax. Early on the area was occupied by a village of indigenous Sardinians, but soon became an emporium and then a Phoenician city. Especially after the conquest by Carthage, Nora flourished, as (along with Bithia near Chia) it was the first stage on the sea route from Carthage to Sardinia and its most important city, Cagliari. The Nora Stone, a Phoenician inscription found at Nora in 1773, has been dated by palaeographic methods to between the late 9th century and early 8th century BC, and has been interpreted as referring to a Phoenician military victory and conquest of the area. After a period of domination by Carthage, the town came under Roman control after the conquest of Sardinia in 238 BC. The city is mentioned in the Tabula Peutingeriana, a Roman period itinerarium. It went into decline from the mid 5th century AD after the Vandal conquest of Sardinia. The island was taken by the Eastern Romans in 535, who ruled it for 300 years. According to the Ravenna Cosmography, after the Arab conquest of Carthage in 698 the city lost its economic function and became a simple fort (Nora praesidium). Nora appears to have been abandoned during the 8th century. Its toponym, however, remained in the name of a curadoria (main administrative division) of Judicatus of Caralis at the beginning of the second millennium.
Археология
Сардинияның оңтүстік бөлігі Жерорта теңізіне батып бара жатқандықтан, бұрынғы қаланың маңызды бөлігі қазір су астында. Жақын орналасқан Бития да осындай тағдырға ұшырады, ол толығымен суға батқан. Нора өзінің дәуірінде маңызды сауда орталығы болды, екі қорғалған порты бар еді – жартыаралдың екі жағында да. Қазба жұмыстарынан табылған ғимараттарда әртүрлі салынған стильдерді көруге болады. Нораның ежелгі қираған орындарына ашық аспан астындағы мұражай және театрдың қалдықтары кіреді, ол жазда концерттер өткізу үшін кейде пайдаланылады. Италия армиясына тиесілі жерде орналасқан қаланың маңызды бөлігі әлі қазба жұмыстарынан ашылмаған.
Because the southern part of Sardinia is sinking into the Mediterranean Sea, a substantial part of the former town is now under water. A similar fate has befallen nearby Bithia, now completely submerged. Nora was an important trading town in its time, with two protected harbours, one on each side of the peninsula. Several different building styles can be seen in the excavated buildings. The ancient ruins of Nora include an open air museum and the remains of a theatre, occasionally used for concerts in the summer. A significant part of the town situated on land belonging to the Italian Army has not been excavated.