Кіріспе

Вашингтондағы, АҚШ-тағы террористик шабуыл

1983 жылғы АҚШ Сенатындағы бомбалық жарылыс – 1983 жылдың 7 қарашасында Ливан мен Гренададағы АҚШ әскери әрекеттеріне қарсы наразылық білдіру мақсатымен АҚШ Сенатында жасалған бомбалық шабуыл. Осы шабуыл Вашингтон аймағындағы қауіпсіздік шараларын күшейтті және Сенат ғимаратының бір бөлігіне кіруге тыйым салынды. 1988 жылдың мамырында радикалды солшыл «Қарулы қарсылық тобы» (кейде «Қарсылық құпия ұйымы» деп те аталады) мүшелерінің алтауы тұтқындалды және оларға бомбалаумен қатар, 1983 жылдың 25 сәуірінде Форт Макнейрде және 1984 жылдың 20 сәуірінде Вашингтон әскери-теңіз базасында жасалған бомбалық шабуылдар да тағылды.

Өмірбаян

1983 жылдың қазан айында АҚШ Гренада аралына басып кірді және генерал-губернатор Пол Скоунның өтінішімен биліктегі марксистік-лениндік «Жаңа зергер» қозғалысын бұрынғы парламенттік үкіметпен алмастырды. Бұл шабуыл елдің тұңғыш социалистік көшбасшысы Морис Бишоптың оның вице-премьерімен билік үшін күресінен кейін, одан соң жаппай наразылықтардан кейін күштеп құлатылуынан кейін басталды. Ливанға жасалған басып кіру және АҚШ-тың бейбітшілік сақтау күштеріне қатысуы «Қарсылық қастандық» деген солшыл жауынгерлік ұйымды Сенатты бомбалау және осыған ұқсас басқа да шабуылдарды жоспарлауға жетеледі.

Бомбалау

1983 жылдың 7 қарашасында Сенат сағат 19:02-де жұмысын аяқтады. Келесі екі сағат бойы Сенат палатасының жанында көпшілік қатысқан қабылдау өтті. Сағат 22:58-де Капитолийдің солтүстік жанағының екінші қабатында жарылыс болды; сол кезде көршілес дәліздер көбінесе бос болды. Жарылысқа бірнеше минут бұрын, «Қарулы қарсылық тобы» деп таныстырған және АҚШ-тың Гренада мен Ливандағы соңғы әскери әрекеттеріне жауап ретінде Сенат палатасының жанында бомба жарылатыны туралы ескертетін жазылған үнтаспалық хабарлама The Washington Post газетінің редакциясына және Капитолийдің коммутаторлық станциясына телефон арқылы жіберілді. «Қарулы қарсылық тобы» сонымен қатар Генри Киссинджерді өлтіруді де жоспарлаған. Палатаның сыртындағы дәліздің шығыс жағындағы орындықтың астына орналастырылған жарылғыш құрылғының күші Демократтардың жетекшісі Роберт С. Бёрдтың кеңсесінің есігін жарып жіберді, соның ішінде Дэниел Вебстердің суреті де қирап зақымданды. Сенат мүшелері суреттің сынықтарын тапты. Суретті түпнұсқасына жақындату үшін реставратор бірнеше ай бойы жұмыс істеді.

Қарсылық құпиялары

"Қарсылық Конспирациясы" тобы – 19 мамыр коммунистік ордені деп аталатын үлкен коммунистік ұйымның АҚШ-тағы бөлімшесі болды. Бұл топ 1976 жылғы алғашқы шабуылынан бастап 1985 жылғы келесі шабуылдарға дейін болды. Ұйымның барлық өмір сүрген кезеңінде 20 ішкі терроризм оқиғасы жасалды, оның ішінде бір адам өлтірілді. Ұйым Қарулы Қарсылық Бөлімі, Қызыл партизандық Қарсылық және Революциялық Жауынгерлік Топ деп те белгілі. Бір жыл өткен соң, 1984 жылдың 24 сәуірінде, өзін "Геррильялық қарсылық қозғалысы" деп атаған топ Вашингтон әскери-теңіз базасындағы офицерлер клубындағы жарылысқа жауапкершілікті мойнына алды. Олардың жарылыс себептері – АҚШ-тың Орталық Америкадағы саясатына қарсылық және Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі талаптары болды. Офицерлер клубындағы жарылыс сағат 1:50-де болды. ФБР өкілінің сөзінше, жарылыс клубтың кіреберісіне жақын диванның астына орнатылған күшті бомбадан туындаған. Жарылыстан терезелер сынып, төбелердің бір бөлігі құлап, үш қабатты кірпіш ғимараттың ішкі бөлігіне зақым келді. Оқиға кезінде ғимарат бос болғандықтан ешкім зардап шекпеді.

Салдары

Жарылыстан кейін бірнеше минут өткен соң, ондаған өрт сөндіру машинасы мен төрт жедел жәрдем Капитолийдің батыс жағына жетті, ал полиция қызметкерлері итттермен бірге аумақты іздестіре бастады. Куәгерлер қатты жарылыс естігенін және Капитолийден түтін көрілгенін растады. Бес жылдық тергеуден кейін федералды агенттер 1988 жылдың 12 мамырында «Қарулы қарсылық» тобының алты мүшесін қамауға алып, оларды Капитолийді, сондай-ақ Форт Макнейр және Вашингтон әскери-теңіз базасын бомбалауда айыптады. 1990 жылдың 6 желтоқсанында федералды судья Харольд Грин Лора Уайтхорн мен Линда Эвансты сөз байласып, мемлекеттік мүлікті қасақана жойғандығы үшін түрмеге кесті. Уайтхорн 20 жылға, ал Эванс 5 жылға сотталды, бұл жаза заңсыз қару сатып алғаны үшін тағы 35 жылға қосылды. 2001 жылдың 20 қаңтарында, президенттік қызметтен кеткен күні Билл Клинтон Эванс пен Розенбергтің жазаларын жеңілдетті. 1983 жылғы жарылыстан кейін бұрын халыққа ашық болған Сенат палатасының сыртындағы аумақ мұрағатталады. Конгресс өкілдері кіру үшін қызметкерлердің табельдерін міндетті ету жүйесін құрды және ғимараттардың кіреберісіне металл іздегіштер орнатты. Бұл металл іздегіштер 1971 жылы Капитолийде болған бұрынғы жарылыстан кейін Палата галереясының есіктерінде орнатылғандарға қосымша орнатылды.