Актаел қырқыны: 1997 ж. Мексикадағы үнді қауымының бейбіт тұрғындарына жасалған қаніпес. Zapatista әскерімен байланысы күдік тудырды. Үкімет кінәсін мойындады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1997 жылы Мексикада болған террорлық шабуыл
1997 terror attack in Mexico
Актеал қырғыны – Мексиканың Чиапас штатындағы Ченальхо муниципалитетіндегі Актеал ауылында католик дініндегі жергілікті тұрғындардың дұғалық жиналысына қатысқан 45 адамды, оның ішінде балалар мен жүкті әйелдерді өлтіру оқиғасы. Бұл қырғынды 1997 жылдың 22 желтоқсанында «Маскара Роха» деген оңшыл жарымәскери топ жасады. Мексика үкіметі бұл қырғынға жауапкершілікті алғаш рет 2020 жылдың қыркүйегінде мойындады.
The Acteal massacre was a massacre of 45 people attending a prayer meeting of Catholic indigenous townspeople, including a number of children and pregnant women, who were members of the pacifist group Las Abejas ("The Bees"), in the small village of Acteal in the municipality of Chenalhó, in the Mexican state of Chiapas. Right wing paramilitary group Máscara Roja murdered the victims on December 22, 1997, while the Government of Mexico first admitted responsibility for the massacre in September 2020.
Тарих
Лас-Абехас белсенділері «Ұлттық азаттық армиясының сапатистік армиясы» (Ejército Zapatista de Liberación Nacional – EZLN) мақсаттарын, оның ішінде зорлық қолданудан бас тартуын қолдайтындарын мәлімдеді. Көптеген адамдар осы шабуылдың себебі осы байланыс екенін күдіктенеді, сондай-ақ үкіметтің қатысы немесе оған ықпалы бар деген де болжам бар. Шабуыл бірнеше сағатқа созылғанда, жақын маңдағы әскери бекеттегі сарбаздар араласпады. Келесі күні таңертең әскерилер шіркеу қабырғаларын жуып, қан іздерін жоюға тырысқандары анықталды. Дұға ету тобының құрамындағы жүкті әйелдердің кейбіреулері қасақана пышақталды және құрсақтарына оқ жасалып, туылмаған балаларын өлтіруге әрекет жасалды. EZLN және Чиапас тұрғындарының көпшілігі биліктегі Революциялық партияны (PRI) кінәлады. 2000 жылы үкімет ауысқаннан кейін аман қалғандар тергеу тоқтап қалғанын, биліктің шабуылға қатысқан күдіктілерді тексеруге немесе қамауға алуға құлықсыз екенін мәлімдеді. Чиапас таулы аймағындағы 48 аборигендік қауымнан құралған Лас-Абехас белсенділікпен айналысып, ораза ұстап, дұға ету арқылы зорлық-зомбылықты айыптайтын хабарламалар таратты. 2006 жылдың қараша айында 100 ер және 100 әйел Абехас мүшелері Оахакаға бейбітшілік және әділдік шеруін ұйымдастырды, Оахака халқының халықтық ассамблеясын (APPO) қолдады және штаттық және федералды үкіметтердің жасаған қысымдары мен зорлық-зомбылықтарын айыптады. Олар сондай-ақ APPO-ға кем дегенде үш тонна азық-түлік, су және дәрі-дәрмек жеткізді. 2007 жылдың 27 тамызында ұлттық «Эль Универсал» газетінде жарияланған мақаласында Мартин Рангель Сервантес Актеал ісі бойынша тағайындалған федералды судья 22 шілдеде осы қырғынға жауапты 18 адамды соттағанын мәлімдеді. Олардың әрқайсысы 40 жылға бас бостандығынан айырылды. 2008 жылдан бастап Жоғарғы Сот түрлі ұйымдардың ұсынған деректерінің сәйкес келуіне байланысты істі қайта қарау туралы шешім қабылдады. 2014 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Коннектикут штатының тұрғыны және Мексиканың бұрынғы президенті Эрнесто Зедильоға қарсы Актеал қырғынынан аман қалғандардың шағымын «мемлекеттік иммунитет» негізінде қараудан бас тартты. 2015 жылдың 20 қазанында Лас-Абехас тобы Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссия алдында қоғамдық тыңдау өткізді. 2020 жылдың шілдесінде үкімет қырғынға байланысты келтірілген залалды өтеу үшін жиырма шара қолға алынатынын хабарлады, оның ішінде үкімет пен Институционалдық революциялық партияға байланысты жарымәскери күштердің салдарынан болған өлімдерді мойындау да бар. 2020 жылдың 3 қыркүйегінде қырғынның 30 құрбанымен «Достық келісім» шартына қол қойылады, ол аймақтағы инфрақұрылымдық жобаларға қаржы бөлуді қамтиды. Ұлттық адам құқықтары жөніндегі комиссия 30 қол қоюшы бейбіт және өнімді өмір сүруге келіскенін, ал үкімет қол қоймауды таңдаған адамдардың құқықтарын құрметтеуге міндеттенгенін мәлімдеді. Қырғыннан аман қалғандар 2018 жылдың желтоқсанында, президент Андрес Мануэль Лопес Обрадордың қызметке кірісуінен кейін бірнеше күн өткен соң, Ақиқат комиссиясын құруды сұрады. 2020 жылдың 2 қыркүйегінде Ішкі істер министрлігі қырғынға жауапты екенін мойындады. Адам құқықтары жөніндегі вице-министр Алехандро Энсинас Родригес Мексика үкіметінің қырғынға жауапты екенін ресми түрде мойындады және құрбандарға қоғамдық кешірім сұрады. Осы хабарлама және Достық келісімге қол қою Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссиясына құрбандар тарапынан берілген сот талабын тоқтатуға әкелді.
The Las Abejas activists professed their support for the goals of the Zapatista Army of National Liberation (Ejército Zapatista de Liberación Nacional EZLN), including their rejection of applying violent means. Many suspect this affiliation as the reason for the attack, and government involvement or complicity. Soldiers at a nearby military outpost did not intervene during the attack, which lasted for hours. The following morning, soldiers were found washing the church walls to hide the blood stains. Some of the pregnant women who were part of the prayer group were intentionally stabbed and shot in the belly to kill their unborn children. The EZLN and many Chiapas residents accused the ruling Institutional Revolutionary Party (PRI) of complicity, and following the change of government in 2000, survivors alleged that the investigation was being stalled, with authorities refusing to question or arrest suspects in the attacks. Las Abejas, composed of people from 48 indigenous communities in the highlands of Chiapas, engaged in activism, issuing communiqués that denounced violence through actions centered around fasting and prayer. In November 2006, 100 men and 100 women members of the Abejas organized a peace and justice caravan to Oaxaca, to show their support for the Popular Assembly of the Oaxacan People (APPO) and denounce the repression and violence perpetrated by the state and federal governments. They also delivered at least three tons of food, water, and medicine to the APPO. On August 27, 2007, Martín Rangel Cervantes, writing in national daily El Universal, stated that a federal judge assigned to the Acteal case sentenced, on July 22, 18 persons for their responsibility in this massacre. Each one got 40 years in prison. as of 2008, the Supreme Court decided to reopen the case due to the consistency of the reports made by different organisations pointing to the lack of accessibility of data of the case. In 2014 the US Supreme Court turned down a case filed by the survivors of Acteal massacre against Connecticut resident and former Mexican President Ernesto Zedillo on grounds of "sovereign Immunity" as a former head of state. On October 20, 2015, a group of Las Abejas group had a public hearing before the Inter American Commission on Human Rights. In July 2020, the government announced it was taking twenty actions to repair the damage related to the massacre, including recognition of the deaths caused by the paramilitary forces related to the government and the Institutional Revolutionary Party. An Acuerdo de Solución Amistosa ("Friendly Settlement Agreement") is scheduled to be signed by 30 collateral victims of the massacre on September 3, 2020, that will include money for infrastructure projects in the region. The National Human Rights Commission said the 30 signers have agreed to lead peaceful, productive lives, and that the government has agreed to respect the rights of individuals who choose not to sign. Survivors of the massacre had requested the creation of Truth Commission in December 2018, a few days after the inauguration of President Andrés Manuel López Obrador. On September 2, 2020 the Secretariat for Home Affairs admitted to having responsibility for the massacre. Alejandro Encinas Rodríguez, Undersecretary for Human Rights, officially admitted that the Mexican government had responsibility for the massacre, and he offered a public apology to the victims. This announcement and the signing of the Friendly Settlement Agreement ended the lawsuit filed in the Inter American Commission on Human Rights by the victims.