Кіріспе

Венгриялық-американдық АҚШ армиясының қара сержанты және "Құрмет медалімен" марапатталған (1929–2015)

Тибор "Тед" Рубин (18 маусым 1929 – 5 желтоқсан 2015) – венгриялық-американдық армияның қара сержанты. 1948 жылы АҚШ-қа көшіп келген Холокосттан аман қалған ол Корея соғысында шайқасты және соғыс кезіндегі ерлігі үшін "Құрмет медалімен" марапатталды. Рубин бұл сыйлықты президент Джордж Буштан 2005 жылдың 23 қыркүйегінде, Корея соғысы аяқталғанына 55 жыл өткен соң алды. Рубин бірнеше рет түрлі әскери наградаларға ұсынылған, бірақ жоғары лауазымдағы офицердің антисемитизмі салдарынан назардан тыс қалды. Рубиннің "Құрмет медаліне" ұсынылуын қолдаған сержанттардың куәліктерінде, Рубиннің сержанты "оның қаза болуын күтіп, қауіпті тапсырмалар берген антисемит" екені айтылды. 2016 жылдың қараша айында президент Обама Лонг-Бич, Калифорниядағы әскери медициналық орталыққа Рубиннің есімін беру туралы заңға қол қойды.

Ерте өмір

Рубин 1929 жылғы 18 маусымда 120 еврей отбасысы тұратын Мажарстанның Пашто қаласында дүниеге келді. Ол аяқ шебері Ференц Рубиннің үш некеден туған алты баласының бірі болған. Тибор 13 жасқа толғанда, Ференц пен Роза Рубин (Тибордың анасы) оны бейтарап Швейцарияға қауіпсіз жерге жіберуге тырысты, бірақ ол ұсталып, Австриядағы Маутхаузен концлагеріне жіберілді. 1945 жылғы 5 мамырда американдық әскерлер Маутхаузенге келген кезде ол азатқа шығарылды. Оның екі ата-анасы мен бір әпкесі Холокост құрбаны болды.

Әскердегі антисемитизм

1950 жылдың шілдесіне қарай, қарапайым сарбаз Рубин Оңтүстік Кореяда 1-ші кавалерия дивизиясының 8-ші кавалерия полкінің I ротасымен шайқасты. Бір міндеттеме барысында, оның әріптестерінің куәлігінше, Рубин өз мылтық ротасына қажетті кері шегіну жолын қамтамасыз етті, 24 сағат бойы Солтүстік Кореялық әскерлердің шабуылына жалғыз өзі қарсы тұрып, оларды тоқтатты. Осы және басқа да батылдықтары үшін Рубин екі жоғары офицерінің ұсынысымен Құрмет медаліне төрт рет ұсынылды. Екі офицер де осыдан кейін көп ұзамай қаза тапты, бірақ Рубиннің сержантына Құрмет медаліне ұсыну үшін қажетті құжаттарды дайындауды бұрын-ақ тапсырған еді. Рубиннің бірнеше әріптестері бұл бұйрыққа куә болды және барлығы Пейтонның бұйрықтарды әдейі елемегеніне сенімді. "Мен шын жүректен сенемін, [сержант] еврей тегі бар адамға Құрмет медалін беруге қандай да бір жағдайда көмектесуден гөрі, өзінің қауіпсіздігіне тікелей қауіп келтіруге дайын болар еді", - деп жазды капрал Гарольд Спикман нотариалды куәландырылған мәлімдемесінде.

Қытайдағы әскери тұтқын лагері

1950 жылдың қазан айының соңында қытай әскерлерінің көптеген тобы Солтүстік Корея шекарасын кесіп өтіп, дайындықтан толыққанды өтпеген американдық әскерлерге шабуыл жасады, олар енді Солтүстік Кореяның терең ішінде қоршалып қалған еді. Рубиннің полкінің көп бөлігі қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Рубин ауыр жарақат алып, тұтқынға түсті және келесі 30 айын соғыс тұтқын лагерінде өткізді. Ұдайы аштық, лас орта және ауруларға тап болған көптеген американдық жауынгерлер үмітін қалдырды. "Ешкім ешкімге көмектескісі келмеді. Барлығы тек өзі туралы ойлады", - деп жазды бұрынғы сержант және соғыс тұтқыны Лео А. Кормьер. Бірақ Рубиннен басқа. Рубин дерлік әр кешкісінде түрмеден қашып, қытай және солтүстіккореялық әскердің қоймаларынан тамақ ұрлап алатын, ұсталса атылатынын білген күйі. "Ол тамақты тең бөліп жауынгерлерге таратып берді", - деп жазды Кормьер. "Ол бізді күтіп-баптады, емдеді, дәретханаға дейін көтеріп әкелді, көптеген жақсылықтар жасады, олардың яһуди дәстүріндегі мицвалар екенін айтты – ол өте діндар яһуди еді және оған ең бастысы адамдарға көмектесу болды". Лагерьден аман қалғандар Рубиннің оларды тірі ұстағанына және кем дегенде 40 американдық сарбазды құтқарғанына сендірді. 2005 жылы президент Джордж У. Буш Корея соғысы кезіндегі ерлігі үшін Рубинге Ақ үйіндегі салтанатты шарада Құрмет медалін табыс етті.

Кейінгі өмір және өлім

Әскери қызметтен кейін ол ағасының Лонг-Бичтегі алкогольдік сусындар дүкенінде жұмыс істеді. Ол Лонг-Бич ардагерлер ауруханасында үнемі ерікті болып көмектесті; 20 000 сағаттан астам ерікті еңбегі үшін марапат алды. 2017 жылдың 10 мамырында Медициналық орталық оның құрметіне "Тибор Рубин ВА Медициналық орталығы" деп атауын өзгертті. Рубин 2015 жылдың 5 желтоқсанында Гарден-Гроувтегі үйінде дүниеден өтті.