Кіріспе

Гонконгтағы ауа райы ескертулері

Гонконгтағы тропикалық циклон ескерту сигналдары, немесе бейресми түрде тайфун сигналдары, тропикалық циклонның қаупін немесе оның әсерін көрсету үшін қолданылатын сигналдар жиынтығы. Гонконг обсерваториясы Гонконгқа тропикалық циклон жақындап, Гонконгтағы жағдайдың нашарлау қаупі туып жатса, ескерту сигналын шығарады. Сигналдар сандар мен символдар жиынтығы түрінде беріледі. Бұрын түнде жарықтар да қолданылатын.

Басталуы

1884 жылдың тамызында Гонконгтегі жергілікті тұрғындарға тропикалық циклонға байланысты қауіпті жел жағдайы туралы тайфун қаруы арқылы ескертілді. Сол кезде тайфун қаруы Виктория портына қарап тұрған Цим Ша Цуйдағы Полиция казармасының алдындағы мачтаның табанына орналастырылды. Қатты жел күтілгенде ол бір рет атылды. Желдің тайфун күшінде соғатыны күтілгенде екі рет атылды, ал желдің кенеттен бағытын өзгертуі мүмкін болса, қайтадан атылды. 1884 жылдың 21 тамызында алғашқы тайфун атылды, бірақ Гонконгтың оңтүстік-батысында орналасқан Гап-Рок обсерваториясында дауылдық жел тіркелмеді. Дегенмен, сол кезде тайфун қаруы Лондоннан келетін почта қызметтерінің келуін хабарлау үшін пошта қаруы ретінде де қолданылғаны, жергілікті кемелер мен адамдарды болмаған тайфуннан паналауға мәжбүр еткені айтылды. Түнгі сигналдар 1890 жылдың соңында шамдарды пайдалану арқылы енгізілді және олар Цим Ша Цуй полиция казармасындағы уақыт доптың жанындағы мачтаға ілінді (уақыт доп 1885 жылдың қаңтарынан бастап уақыт қызметін қамтамасыз ету үшін қолданылды). Түнгі сигналдар ауа райының нашарлауын және желдің бағытын өзгертуін көрсетті. Осылайша, жергілікті ауа райы мен жел жағдайы туралы ескертулер тайфун қаруының атылуымен және түнгі сигналдармен берілді, ал жергілікті емес сигналдар тропикалық циклонның сол кездегі орналасуы туралы ақпарат берді. 1898 жылдан бастап сигналдар (жергілікті емес және түнгі сигналдарды қоса) Цим Ша Цуй казармасымен қатар Коулундағы Годаун компаниясында, сондай-ақ күндіз ғана Порт кеңсесінде (Шенг Ван, Гонконг аралында) және H.M. кемесінде қайталанды. Кейіннен, тайфун қаруынан қатты желдің алдын ала ескертуі үшін тек бір рет атылды, себебі алдын ала ескерту жеткілікті деп есептелді. 1897 жылдың ақпан айында адмирал Фицрой 1861 жылы ойлап тапқан дауыл сигналдары Гонконгқа аз өзгерістермен енгізілді, ал барабан көтерілгенде тайфун қаруы атылды. Фицройдың дауыл туралы ескерту жүйесі конус немесе барабан түріндегі дауыл сигналдарынан және түнгі сигналдардан тұрды. Солтүстікке бағытталған конус (Солтүстік конусы) солтүстік немесе шығыстан келетін дауыл туралы ескерту үшін ілінді, ал оңтүстікке бағытталған конус (Оңтүстік конусы) оңтүстік немесе батыстан келетін дауыл туралы ескертті. Қатты жел күтілгенде конусқа барабан қосылды. Түнгі сигнал үш шамнан тұрды, олар ақ немесе кез келген түсті, бірақ бір-біріне ұқсас, үшбұрышты каркасқа ілінді, жағдайға қарай жоғары немесе төмен бағытталды. Барабанды көрсету үшін шамдар қолданылмады. 1898 жылдың қаңтарында Сауда палатасы комитетінің ұсынысы бойынша 1884 жылдан 1896 жылға дейін Гонконгта қолданылған жүйеге қайта оралысты, өйткені бастапқы жүйе кеме және теңізшілер қауымы үшін жақсы түсінілгені және дұрыс түсіндірілгені анықталды. 1906 жылдың қыркүйегінде Гонконгты қатты қамқын дауыл соққаннан кейін 10 000-нан астам адам қаза тапты, соның салдарынан жергілікті жұртшылық үшін дауыл туралы ескерту жүйесін жақсарту қажеттілігін қарастыру үшін порт басшысынан, коммодордың және Сауда палатасының өкілінен тұратын кішігірім комитет құрылды. Комитет ұсыныстары негізінде 1884 жылдан бері қатты желдің алдын алу үшін қолданылып келген тайфун қаруы 1907 жылы жойылды. Оның орнына Цим Ша Цуйдағы Су полиция бөлімінде желдің толық дауыл күшіне жететіні күтілгенде он секунд сайын үш жарылғыш бомба ату арқылы шұғыл сигнал берілді. Бұл туралы Порт кеңсесінде де хабарланды. Дауыл күшіндегі желдерді көрсету үшін бірге қара крест басқа пішіндерден (яғни жергілікті емес сигналдардан) жоғары ілінді. Сонымен қатар, түнгі сигналдар жасыл және қызыл түсті үш тік шаммен қайта ұйымдастырылды. Цим Ша Цуйдағы Су полиция бөлімінің шатырына орнатылған жаңа түнгі сигналдар Порт кеңсесінде және H.M.S. Tamar кемесінде қайталанды, соның арқасында олар порттың барлық бөлігінен көрінді. Бұған қоса, Ваглан аралы, Гап-Рок және Абердин сияқты тоғыз шеткі станцияларда портта дауыл сигналдары орнатылғанын хабарлау үшін конус пішіндес қосымша ескертулер ілінді. 1916 жылы түнгі сигналдар Су полиция бөлімінен Коулун теміржол станциясына көшірілді.

Бірінші нөмірленген жүйе

1917 жылы дауыл сигналы жүйесіне маңызды өзгерістер енгізілді, 1 шілдеде жаңа жергілікті және жергілікті емес дауыл сигналы кодтары қолданысқа енгізілді. Жаңа жергілікті код Гонконгтағы тропикалық циклонның алғашқы нөмірленген сигналдық жүйесі болды, ол жеті сигналдан (1-ден 7-ге дейін) тұрады: күту сигналы, төрт бағыттағы кәдімгі жел сигналдары (Солтүстік, Оңтүстік, Шығыс және Батыс), жел күшейген кездегі сигнал және дауыл сигналы. Дауыл сигналымен бірге су полициясы бекетіне үш жарылғыш бомба атылды, содан кейін Порт кеңсесінде қайталанды. 1927 жылы 1-нөмірлі сигналдың символы өзгертілді. 1929 жылдың соңына қарай жергілікті сигнал кодының бамбуктан жасалған символдары болат рамкалардағы кеңейтілген металл символдарымен ауыстырылды, олар сыртқы түрінен ескі символдардан айырмашылығы болмаса да, қашықтықтан қарағанда осылай көрінді.

Қиыр Шығыс ауа райы қызметінің директорлары конференциясы

Жергілікті сигнал коды 1930 жылы Қиыр Шығыс ауа райы қызметтері директорларының конференциясында ұсынылған ұсыныстар негізінде 1931 жылдың 1 наурызында жаңартылды. Сигнал жүйесі он сигналға дейін (1-ден 10-ға дейін) кеңейтілді, бірақ 4-ші сигнал Филиппинде ғана қолданылды, Гонконгта емес, себебі ол берген ақпаратты жергілікті емес сигналдар қамтыды. 1935 жылы Обсерватория мен Маниланың Орталық ауа райы бюросы келісіммен сигнал жүйесі тағы да жаңартылды. Жаңа жүйеде Гонконгта 2-ден 4-ке дейінгі сигналдар қолданылмады, ал Маниладан 9-шы сигнал қолданылмады. Дауыл сигналы көтерілген кезде жарылғыш бомбалар ату жалғасты. Соңғы тайфун бомбасы 1937 жылдың қыркүйегінде Гонконгке ауыр жәбірлер мен зиян келтірген күшті тайфун кезінде жарылды.

Тарих

1917 жылы аумақтағы жел жағдайларын ескерту үшін нөмірленген сигналдар жүйесі енгізілді. Әртүрлі сигналдар әртүрлі символдармен бейнеленді және олар ағымдағы жел жағдайларын көрсету үшін көтерілді. Алғашқыда жергілікті күндізгі сигналдар Блэкхед төбесіндегі дауыл сигналы мастының жоғарғы бөлігінде, Порт кеңсесінде, Грин-Айленд сигналы мастында, Коулундағы Коулун кемежайы және Годаун компаниясының ғимаратындағы флагштокта, Лай Чи Коктегі Стандарттық мұнай компаниясының ғимаратында және Лямундағы далалық офицерлер жатақханасының жанындағы флагштокта көрсетілді. Түнгі сигналдар теміржол станциясының мұнарасында, HMS Tamar және Порт кеңсесінің флагштогында көрсетілді. Портта жергілікті сигналдар көрсетілген кезде, конус пішіндес қосымша сигналдар Gap Rock, Waglan Island, Стенли, Абердин, Шау-Кей-Ван, Сай Кунг, Ша Тау Кок және Тай Пода көрсетілді. Қытай теңіздеріндегі дауыл сигналы кодексі бұрын жергілікті сигналдарға арналған маст басында уақыт сигналы кодын қосуды бастағандықтан, жергілікті сигналдарды орнату үшін жаңа орынды таңдау қажет болды. Обсерватория директорының ұсынысы бойынша жергілікті сигналдарды орнату Обсерваторияның сымсыз мастына көшірілді. Обсерватория Порттан Сигнал төбесінен қашықта болғандықтан, сигналдардың биіктігі 2,4 метрге дейін ұлғайтылды және сигналдардың басқа өлшемдері пропорционалды түрде арттырылды. Жергілікті дауыл сигналдарының күндізгі және түнгі сигналдары 1919 жылдың 3 қазанында және 1920 жылдың 1 маусымында Обсерваторияның сымсыз мастында көрсетіле бастады. 1933 жылы сымсыз маст бастапқы орнынан алынып тасталды, директорлік жатақханаға орын ашу үшін. Жаңа сымсыз маст негізгі ғимараттың (1883) солтүстік-шығысына сәл орналастырылды.

Пайдаланудан шығару

2000 жылдың 1 сәуірінен бастап Абердин теңіз кеңсесі, Ша Тау Кок кәріз суларын тазарту зауыты және Тай Лам шағын қайық бөлімшесі штаб-пәтеріндегі сигнал станцияларында сигналдар енді көтерілмейді. 2001 жылдың 21 сәуірінен бастап Лау Фау Шан полиция бөлімшесіндегі сигнал станциясында сигналдар енді көтерілмейді. 2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап Чхун Чау аэронавигациялық метеорологиялық станциясындағы сигнал станциясында сигналдар енді көтерілмейді. Гонконгтың соңғы сигнал станциясы Чхун Чауда жабылуымен сигнал станциялары дәуірі аяқталды. Енді тропикалық циклон және күшті муссон сигналдары "көтерілу" немесе "төмендетілу" орнына "жарияланады" немесе "күшін жояды". Сигналдар қазір тарихи экспонаттар ретінде сақталады, мысалы, Обсерватория бас кеңсесінде және Чхун Чау метеорологиялық станциясында көрсетілгендей.

Қазіргі жүйе

Гонконгтағы заңдар мен әдет-ғұрыптарға сәйкес, 3-тен жоғары сигнал берілген кезде, барлық мемлекеттік мекемелер жұмысын тоқтатады, мектептер сабақтарды дереу тоқтатады, қаржы нарықтары мен көптеген жеке сектор кәсіпорындары жабылады. Қажетсіз қызметкерлер қоғамдық көліктің жүктемесін азайту үшін кезең-кезеңімен жұмыстан босатылады. Теңізде немесе қалалық көшелер мен тас жолдарда қозғалатын қоғамдық көлік құралдары бастапқыда жұмысын жалғастырады, бірақ жағдайға қарай қысқа мерзімде тоқтатылуы мүмкін. 8 немесе одан жоғары сигнал кезінде қызметкерлерді жұмыста қалдыру қажет болса, жұмыс берушілер қауіпсіз жұмыс ортасын және көлік болмаған жағдайда жұмыстан кейін баспана беруді қамтамасыз етуі керек. Мұндай шаралар жұмыс беруші мен жұмыскер арасында алдын ала келісіліп алынуы тиіс. Бұзылыстарды азайту мақсатында, Гонконг обсерваториясы 1987 жылдан бері 8-ші сигнал туралы ескертуді беруден екі сағат бұрын ескерту жасау тәжірибесін сақтап келеді, бірақ мұндай ескертулер тайфун ескерту сигналының берілу уақытына қарай жақындығын көрсететін нөмірлеу жүйесімен сүйемелденбейді. Бастапқыда теңізшілерге арналған жүйе ретінде жасалған ол Виктория порты маңында өлшенген жел жылдамдықтарына сүйенді. Қалалық халқына қызмет көрсетуге басымдық берілген кезде, мұндай байқаулардың маңызы жоқ деп есептелді. Гонконг обсерваториясы 2006 жылы «Прапирун» тайфуны кезінде сынап тартты, онда қалалық аймақтардағы жағдай порттағыдан әлдеқайда нашар болды, бұл тек 3-ші сигналдың берілуіне себеп болды. Оған жауап ретінде 2007 жылдан бастап Гонконг обсерваториясы Гонконг маңындағы теңіз деңгейіне жақын сегіз эталондық анемометрлік желісін кеңейтті. Жаңа жүйе бойынша 3-ші және 8-ші сигналдар, егер эталондық желідегі анемометрлердің кемінде жартысы немесе одан да көп тұрақты жел жылдамдығын тіркесе беріледі. 2013 жылы Лау-Фау-Шан ылғалды жерлер паркін эталондық анемометр станциясы ретінде алмастырды. Қазіргі сегіз эталондық анемометр станцияларына Чхун Чау, Гонконг халықаралық әуежайы, Сай Кунг, Кай Так, Лау Фау Шан, Цин И Shell мұнай қоймасы, Ша Тин және Та Кву Лин кіреді. 2017 жылдың тамызында Гонконгқа «Хато» тайфуны соққы берген кезде 10-шы сигнал берілді, ұшулар тоқтатылды немесе кейінге шегерілді, жағдай қауіпсіз болғаннан кейін, тіпті түнде де жоғалған уақытты өтеу үшін қайта басталды. МТР желісінің ашық учаскелерінде пойыз қызметін тоқтатты және түзетілген кесте бойынша жер астындағы қызметті шектеулі түрде сақтап қалды. Барлық мектептер күндізгі уақытта жабылды және үкімет уақытша баспаналар ашты. Ағаштар құлап, су тасқыны болды. Қор биржасы (және басқа да кәсіпорындар) бір немесе бірнеше күнге тоқтатылды. 2018 жылдың қыркүйегінде Гонконгқа «Манкхут» тайфуны соққы берген кезде жоғарыда айтылғандардың бәрі орын алды. Гонконг обсерваториясы мен Гонконг үкіметі адамдарға терезелерін жабысқақ таспамен жабуға кеңес берді, осылайша желден терезелердің ұшып кетпеуін қамтамасыз етуге тырысты.

Гонконг обсерваториясының қоғамдық нұсқаулығы

Гонконг обсерваториясы сигналдар берілген кезде халыққа нұсқаулар береді. Олар:

1-сигнал берілген кезде тропикалық дауылды жоспарлау кезінде ескеріп, теңіз суларында күшті жел болуы мүмкін екенін білу керек. 3-сигнал берілген кезде барлық бекітілмеген заттарды, әсіресе балкондар мен шатырлардағыларын жақсылап бекітіңіз. 8-сигнал берілген кезде дауыл басталар алдында барлық сақтық шараларын (мысалы, барлық бекітілмеген заттарды бекіту сияқты) аяқтаңыз. 9 немесе 10 сигнал берілген кезде, үй ішінде болып, сыртқы терезелер мен есіктерден алыс тұрыңыз, себебі ұшып келетін бұйымдар қауіпті болуы мүмкін.

Макаодағы қарсылас

Макаода, аумақтың метеорологиялық және геофизикалық бюросы өте ұқсас жүйені сақтайды. Бюро 2002 жылы Гонконг бұл практиканы тоқтатқаннан кейін де ескерту сигналдарын (соның ішінде түнгі жарық сигналдарын) көтеруді жалғастырып келеді. Сигналдар Гуа бекінісі мен Форталеза-ду-Монтеде көтеріледі. 2017 жылы "Хато" тайфуны да 10-шы сигналға жетті, бірақ Макао Гонконгтан бірнеше сағат кейін сигналды көтерді.