Кіріспе

1970 жылы Уильям С. Берроуздың құпия сценарийі

Голландиялық Шульцтің соңғы сөздері – Бит ұрпағының авторы Уильям С. Берроуздың 1970 жылы алғаш жарияланған құпия сценарийі. Роман 1930 жылдардағы неміс-иудей американдық гангстер Датч Шульцтің өміріне (немесе, дәлірек айтқанда, өліміне) негізделген. Шульцтің өлім алдындағы, қызбадан соң айтқан сюрреалистік соңғы сөздері – бұл туындының бастапқы нүктесі. Ол Ньюарк қаласындағы бардың әжетханасында дәрет тастағанда жарақаттанды, содан кейін қызбадан айтқан сөздері, мысалы, «Француздық-канадтық бұршақ сорпасы» Берроуз үшін жаңа мағынаға ие болды. Ол Шульцтің өлім сағаттарында айтқан түсініксіз сөздеріне байланысты әңгімелер құрастырды.

Құрылымы

Атауына қарамастан, сценарийдің өте аз бөлігі Шульцтің жасырын сөздерімен байланысты. Бэроуз фильмде Шульцтің өлім алдындағы сөздерінің жазбасы саундтрек ретінде ойнатылуын қаласа да, экранда көрсетілгеннің ешқайсысы нақты Шульцтің өлім алдындағы монологымен ешқандай қатысы жоқ. Бэроуз Шульцтің аузынан шығуы тиіс өзінің өлім сөздерін жасайды, олар Бэроуздың баяндамасын көрсетеді; кейде осы құрастырылған сөздер Шульцтің нақты сөздерін қамтиды. Сол сияқты, оқиғаның көп бөлігі Шульцтің перспективасынан емес, үшінші тұлғаның көзқарасынан баяндалады. Сценарий шамамен хронологиялық тәртіппен біріктірілген, бір-бірімен аздап байланысты виньеткалар сериясынан тұрады. Оқиға өліп бара жатқан Голландиялық Шульцтің көзқарасынан басталады, ол екі полиция детективіне қарайды. Ол өзінің ату оқиғасына қысқаша көз жүгіртеді; содан кейін фильм Шульцтің балалық шағының естеліктеріне ауысады, ал фильмнің қалған бөлігі Шульцтің балалық шағы мен билікке өрлеуін көрсететін, хронологиялық тәртіппен біріктірілген виньеткалар сериясы болып табылады. Кейде Шульцтің өмірінде болған нақты оқиғаларды бейнелейтін қысқа, сюрреалистік эпизодтар болады (мысалы, қор нарығының күйреуі), олар Бэроуздың ойдан шығарылған кейіпкерлеріне қатысты, сондай-ақ сюрреалистік, бірақ байланыссыз эпизодтармен араласады. Ұзақ сегмент Шульцтің карнавалдық шоудағы ерекше адамды жалдауына арналған, ол адамдарды гипнозға түсіре алады, оларға жасырын хабарламалар сіңіретін сөздерді айту арқылы; Бэроуз бұл ойдан шығарылған кейіпкерді Шульцтің салық процесі кезінде оның заңгерлік командасына қосады және оған Шульцтің түрмеден құтылуына көмектескенін айтады. Бэроуз "Шыбырлаушы" деп аталатын кейіпкерді, аузын қозғалмай сөйлейтін креслодағы қозғалмайтын адам ретінде сипаттайды. Бұл үшін актердің диалогы кассетаға жазылып, түсірілім кезінде актердің артынан ойнатылуы керек. Ұзақ сегменттер Бэроуздың жеке туындысына арналған, ол - Шульцтің өмірінде кездейсоқ пайда болатын және соңында оның өліміне жауапкершілікті мойындауға тырысатын морфинге тәуелді Альберт Стерн. Шульцтің "Альберт Стерн" деген замандасы туралы ешқандай жазба болмаса да, кітапта сол дәуірге тән фотосурет бар, онда "Стерн" бейнеленген; алайда, бұл фотосурет кейін Отто Берман деп қате анықталды. 2007 жылға дейін фотосуреттегі баланың кім екені анықталған жоқ, бірақ Бэроуздың кітапқа өзінің суретін қосуы - бұл Шульцтің соңғы сөзін жазған полиция стенографының суретін бейнелейді - бұл фотосурет Бэроуздың әдемі әзілі болуы мүмкін екенін көрсетеді, өйткені кітаптағы бұл жалғыз сурет оңай анықталатын адамды көрсетпейді. Сценарий барысында Бэроуз қызыл шашты жас жігіттің мыс төсекте испан әйелімен агрессивті жыныстық қатынаста болғанын бейнелейтін 16 мм секс-бұлақ стиліндегі фильмді көрсетуді ұсынады.

Фильмге бейімделу

Жылдар бойы Берроуздың әңгімесін экранға бейімдеуді қалаған киноөндірушілер туралы сирек хабарлар болғанымен, бүгінгі күнге дейін ешкім бұл жобаны қанағаттанарлық деңгейде қолға алмады. Бір қысқа мерзімге фильмнің құқықтары Деннис Хопперге тиесілі болған, бірақ ештеңе іске аспады. Ол 2002 жылы голландтық қысқаметражды фильм түрінде, тікелей түсірілім мен ротоскоп анимациясын үйлестіре отырып жасалды. Қысқаметражды фильмде Берроуздың сценарийінің бір бөлігі ғана қолданылды, ал кейбір эпизодтары түпнұсқадан сәл өзгеше. Фильмде Рутгер Хауэр Шульцтің даусын сомдады.