Кіріспе

Франсуа Ксавье Мартин (17 наурыз 1762 – 10 желтоқсан 1846) – франко-америкалық заңгер және жазушы, Луизиана штатының алғашқы бас прокуроры, сондай-ақ Луизиана Жоғарғы Сотының ұзақ жылдар бойы қызмет еткен судьясы. Марсель қаласында дүниеге келген ол 1780 жылы Мартиникаға көшіп, Америка революциялық соғысы аяқталар алдында Солтүстік Каролинаға қоныс аударды. Луизиананы сатып алғаннан кейін Орлеан территориясының бас прокуроры болып тағайындалды; сонымен қатар, ол аталған территориядағы және кейіннен Луизиана штатындағы француз және испан отаршылдығының заңдарын реттеуге көмектесті. Оның құқықтық жазбалары мен істерге жасаған шолулары 1820 жылдары Луизиана заңдарын жүйелеуде маңызды рөл атқарды. Луизиана Жоғарғы Сотының төрағасы қызметін атқарған он жыл ішіндегі ең әйгілі ісі – Салли Миллердің бостандыққа шығу ісі, «Миллер против Белмонти» (1845 Ла). Сот Миллерді, еуропалық текті құлды, оның сыртқы келбетіне сүйене отырып босатып жіберді; ол «ақ» (еуропалық америкалық) деп есептелді және айыпталушылар оның құлдықта екенін жеткілікті дәлелдемеді. Бұл шешім Оңтүстікте кең қолдау таппады және Луизиана Конституциялық Конвенциясының 1846 жылғы наурыз айында штаттық Жоғарғы сотты таратуына себеп болды, осылайша Мартиннің 84 жасындағы мансабы аяқталды. Конвенция келесі күні сотты қайта құрды, бірақ Мартин мен оның бес әріптесін қайтадан тағайындамады.

Ерте өмір және мансап

Мартин Францияның Марсель қаласында дүниеге келді және провансальдық тегінен шыққан еді. 1780 жылы жас шағында ол Кариб теңізіндегі француз колониясы Мартиникаға барды. Америка Тәуелсіздік соғысы аяқталуға аздай қалғанда, Мартин Солтүстік Каролинаға көшіп келді. Нью-Бернде ол француз тілін оқытты және баспагер ретінде әріптер жинау арқылы ағылшын тілін үйренді. Немец-американдық қауымдастығының мүшелері Салли Миллердің Мюллер екеніне сенді. Олар Миллердің иелеріне қарсы оның бостандығын талап ету үшін адвокатты шақырып, оның туған еуропалық екенін дәлелдеу арқылы құлдық мәртебесін күдікке түсірді. Көптеген қайшы келетін дәлелдер ұсынылды, ал құжаттар мен айтылған жеке тұлғалар шатастырды. Төменгі сот Миллер заңды түрде құл ретінде сатылғанын шешті, бірақ Мартин мен Жоғарғы сот судьялары оның бос екенін жариялады. Олардың Миллерге қарсы Белмонти ісі бойынша (1845 La) шешімінде мынадай мәлімдеме болды:

Ақ адам немесе үндіс сияқты көрінетін адамның құлдыққа қатысты заң бойынша, ол бос деп есептеледі және оның құл екенін дәлелдеу үшін қарсы тарапқа дәлелдер ұсыну қажет. Бұл шешім сол кездегі және сол жердегі көптеген құлдардың аралас нәсілді және "ақ" көрінетін кезінде кең таралмаған еді. Бұл іс ақ нәсілді ерлер мен құл әйелдер арасындағы нәсілдер аралық қатынастардың кең таралғанын көрсетті, нәтижесінде аралас нәсілді балалар дүниеге келді. Сонымен қатар, құлдықтан босату қозғалысы Оңтүстіктің мәдениеті мен мақта экономикасына қауіп деп есептелді. Мартиннің көзі жетпіс жасында нашарлай бастады; 1836 жылдан кейін ол өз қолымен шешімдер жаза алмады және оларды диктанттады. Ол соттан кетіп қалған жоқ. Осының салдарынан, жоғарыда аталған соттың танымал емес шешімімен бірге, 1846 жылдың наурыз айында Луизиана штатының Конституциялық конвенциясы Жоғарғы сотты таратып, Мартиннің заңгерлік мансабын аяқтады. Конвенция келесі күні сотты қайта құрғанда, Мартин мен оның бес судьясын қайтадан тағайындамады. Сол жылы, 1846 жылдың желтоқсан айында ол Жаңа Орлеанда қайтыс болды. Франциядағы бауырына арналған оның қолмен жазылған өсиеті (1841 жылы жазылған және шамамен 400 000 долларлық мүлікті көрсеткен) Луизиана штаты тарапынан сәтсіз дауланды. Штат Мартиннің соқырлығына байланысты заңдық және физикалық жарамсыздық немесе штатқа жасалған алаяқтық әрекет ретінде өсиеттің жарамсыздығын дәлелдеді. 1817 жылы Марсель академиясының мүшесі болып сайланды.