Кіріспе

Нэуорт қамалы, тарихи құжаттарда "Навард" деп те белгіленген, Англияның Камбрия аймағында, Брэмптон қаласының жанында орналасқан қамал. Ол Ньюкасл-апон-Тайннан Карлайлға дейінгі A69 тас жолының жанында, Брэмптоннан шамамен 3 км шығысқа қарай жатыр. Ол Иртинг өзенінен өтеді және Ланеркост аббаттығын көруге болады. Бұл қамал Дакр барондарының резиденциясы болған, қазір олардың туысқандық ұрпақтары – Карлайл графының резиденциясы. Бұл I санаттағы ескерткіш.

Тарих

Қаланың құрылысы 13 ғасырдың соңына, шаршы мұнара және қоршаулы аула түрінде қарайды деп есептеледі. Ол алғаш рет 1323 жылы айтылған, ал 1335 жылы Ральф Дакрге қабырға салуға рұхсат берілді. Флодден шайқасында ағылшын әскерінің қосымша күштерін басқарған және «Құрылысшы Дакр» деп танылған Томас Дакр (1467–1525) қаланың қақпасын салып, оған Дакр әулетінің ұраны төменде жазылған гербін орнатты: Fort en Loialte (норманд тілінен: «Адалдыққа берік»). 18 ғасырға жататын қоршалған бақ бастапқы ордың шегінде орналасқан болуы мүмкін. 1568 жылдың маусым айында, Шотландия королевасы Мэри Карлайл қамалында болған кезде, «Наворт қамалы қоршалған және оны ұстау үшін одан да мықты» делінген. Наворт «мықты және Мэриге лайықты» болғанымен, қамалда шарап пен сыра қоры болған жоқ. 1602 жылы лорд Уильям Говард үшін қосымша құрылыстар салынды. Ол король Джеймстен Дакр әулетінің мүлкін қайта сатып алып, балалары мен немерелерімен бірге Наворт қамалында тұруға көшті. Ол қаланы жаңартты, жерді жақсартты және елдің сол бөлігінде тәртіп орнатты. Оның көп балалары болды, олардың мұрагері Филип, Карлайлдың 1-ші графы Чарльз Говардтың әкесі болды, ал кіші ұлы Фрэнсис Корби Говардтарының атасы еді. Суретші және социалист Уильям Моррис 1874 жылдың тамызында қамалда болды. Аглая Корониоға жазған хатында ол: «Барлығы өте жағымды. Нед пен мен таңдарымызды біреуі Елизавета патшайымы тұрған Уильям Говардтан бері тиіс болмаған мұнарадағы әдемі бөлмеде өткіземіз: жалпы алғанда, бұл орын Англиядағы ең поэтикалық жер» деп жазды. 1939 жылдан 1940 жылға дейін Навортта Ланкаширдегі Флитвудтен эвакуацияланған Россалл мектебі орналасқан, оны әртүрлі мемлекеттік органдар өз ғимараттарынан шығарып жіберді. Қазіргі уақытта қамалда Карлайлдың 13-ші графының кіші інісі және мұрагері болып табылатын құрметті Филип Говард тұрып жатыр.

1844 жылғы өрт

1844 жылғы 18 мамырда сенбі күні қамал өртенді, себебі Портер үйінің түтін құбырындағы қара күйесі тұтанған болуы мүмкін. Құрылыстың ішкі қабырғаларының болмауы оттың жылдам таралуына себеп болды және ол солтүстік қанатқа жеткенше тоқтатылмады. Біраз мүлік сақталғанмен, Карлайл қаласынан пойызбен екі өрт сөндіру машинасы келген кезде, шатырдың көп бөлігі құлап, өрт төртбұрыштың үш жағындағы дерлік барлық бөлмеге жеткен еді. Суды қамалдың солтүстік жағындағы тік беткейдегі кішкентай өзеннен қаптармен тасып әкелуге тура келді. "Белт Уилл мұнарасы" сақталды, ал өрт жексенбі күні таңғы сағат бірге дейін жалғасты, содан кейін бақылауға алынды. Кейіннен архитектор Энтони Салвин қалыпқа келтіру жұмыстарын жүргізді. Сэр Уолтер Скотт қамал туралы былай деп жазды: "Бұл – біздің ежелгі ақсүйектерінің шағылысқан дәуірін көрсететін, көптеген шаруаларының арасында өткен шаруалық өмірдің кеңқанатты меймандостығын, сотқа барудың белгісіз құрметі мен министрлердің жақсылығының күмәнді сыйлықтарымен айырбастаған кең барондық орындықтардың бірі".