Кіріспе

АҚШ Виргин аралдары, көбінесе USVI деп қысқартылады, Шығыс Кариб теңізіндегі Кіші Антиль аралдарында орналасқан аралдар мен аралдар тобы, үш негізгі аралдан (Сен-Крой, Сен-Джон және Сен-Томас) және елу кіші арал мен аралдан тұрады. Кариб теңізіндегі көптеген көршілері сияқты, аралдардың тарихы жергілікті американдықтардың қоныстануымен, еуропалық отарлаумен және Атлантикалық құл саудасымен сипатталады. Отарлық кезеңге дейін аралдарда әр түрлі уақытта аравак, сибони және калинаго халықтары мекен еткен. Еуропалықтар осы аралдарға алғаш рет Колумбтың екінші саяхаты кезінде келген. Келесі ғасырда Батыс Еуропадан келген қоныс салушылар жерге құқық талап етті, ал жергілікті халықтың көпшілігі жойылып немесе қоныс аударылды. Бастапқыда аралдар үшбұрышты саудадан пайда тапты, және 1673 жылдан бастап көптеген құлдар аралдарға әкелінді. 1927 жылы олар ресми түрде АҚШ-тың біріктірілмеген аумағы болды. Аралдарда әр түрлі уақытта аравак, сибони және калинаго халықтары мекен еткен. Бұл тайпалар негізінен аң аулау және жинау арқылы күнкөріс қамдаған теңізшілер болды және көлік және балық аулау үшін қаптал ойылған каноэлерді пайдаланды. Сибони халқы б.з.д. 300-400 жылдар шамасында алғаш рет аралға қоныстанған деп саналады, содан кейін аравактар б.з. 100-200 жылдары қоныстанды. Виргин аралдарындағы тас өнердің көп бөлігі б.з. 1000 жылдан кейінгі Остионоид кезеңіне жатады. 14 ғасырда калинаголар аралдарға қоныстанды. Солт-Ривер шығанағындағы археологиялық қазбалар аравактардың діни орталығын 14 ғасырда калинаголар басып алғанын көрсетеді. Сүйек, қабық, тас, мақта, шөп және қымыздан жасалған құралдар мен күнделікті қолданылатын заттардың қалдықтары да аралдарда табылған. Аравактар мен калинаголардың қыш ыдыстары сақталған, ал керамикалық дәлелдердің болмауы сибонейлер сазбен жұмыс істемегенін көрсетеді.

Ерте колониялық кезең, 14931733

Құжатталған алғашқы еуропалықтар аралдарға Христофор Колумбпен бірге келді. 1493–1496 жылдар аралығындағы саяхаты барысында жолынан жаңылып, Колумб Сент-Кройға қонды, содан кейін Сент-Томас және Сент-Джон аралдарын зерттеуді жалғастырды. Ол аралдарға бастапқы испан тіліндегі аттарын берді – Санта-Крус, Сан-Томас және Сан-Хуан, бәрі де діни мағынаға ие есімдер. Теңізде шашыраңқы шағын аралдар, тізбектер мен тастар Колумбқа Святая Урсула және оның 11 000 таза қыздары туралы еске салды, бұл оны архипелагты Санта-Урсула и лас Онсе Мил Вирхенес (ағылш. Saint Ursula and her Eleven Thousand Virgins) деп атауға шабыттандырды. Іс жүзінде, бұл атау Лас-Вирхенес деп қысқартылды. 1625 жылы ағылшындар мен голландтар Сент-Кройды бірлесіп иеленді. Кейін француздықтар да аралға қоныстанды, нәтижесінде осы үш халық бөлек қоныстарда өмір сүрді.

Данияның Батыс Үндістан компаниясы

Копенгаген келісімінен кейін 1670 жылы Данияның Батыс Үндістан компаниясы 1671 жылы король Кристиан V жарлығымен құрылды. Жарлық бойынша компанияға кез келген аралды "адам қоныстанбаған және плантациялар үшін жарамды, немесе егер адам болса, біз туралы хабары жоқ адамдар тұратын" деп жариялауға рұқсат берілді. Атап айтқанда, жарлық компанияға Сент-Томас аралын басып алуға рұқсат берді, ол 1672 жылы қосылды. 1673 жылдан бастап, Африкадан әкелінген құлдар Сент-Томас плантацияларында жұмыс істеді. 1675 жылдан бастап компания Сент-Джон аралын отарлауға бірнеше рет сәтсіз тырысты. Губернатор Йорген Иверсен Диппель 1675 жылы аралда екі адамды орналастырды, бірақ тұрақты елді мекен құрылмады. 1684 жылы губернатор Адольф Эсмит Барбадостан екі саудагерді шартты түрде жұмысқа алды, олар аралды басып алу үшін 40 адамды жіберді. Эсмит британдық азаматтарды экономикалық жобаға тарту арқылы әскери қарсылықтан қашуға үміттенді. Бірақ, жақын орналасқан Британдық Ливард аралдарының губернаторы Уильям Стейплтон дереу екі шлюп жіберіп, аралды басып алған адамдарды ығыстырды. 1718 жылы компания Коралл шығанағында елді мекен құрып, Сент-Джонды сәтті иеленді. 1720 жылдардың соңындағы құрғақшылықтан кейін Данияның Батыс Үндістан компаниясы көбірек өңделетін жер алу үшін жақын орналасқан Сент-Круа аралына кеңейуді көздеді. Арал 1696 жылдан бері француз иелерінен бос тұрған. Француздар Польша мұрагерлік соғысы үшін өздерінің бейтараптығын және қаржысын қамтамасыз ету үшін аралды Данияға сатуға дайын болды. 1733 жылы Данияның Батыс Үндістан компаниясы Сент-Круа аралын француздық Батыс Үндістан компаниясынан 750 000 ливрге сатып алды. Данияға егемендік беру туралы шартта аралдар француз үкіметінің келісімінсіз басқа елге сатылмауы тиіс деп көрсетілген. Бұл мәселе 132 жылдан кейін, 1917 жылы арал АҚШ-қа сатылғанда маңызды болды. Даниялықтар оны сатып алған кезде Сент-Круада шамамен 150 британдық тұрғын және 400-500 құл болды, олар Дания короліне адал болуға ант берсе, қалуға рұқсат етілді.

Корольдік колониялар

1754 жылы Дания-Норвегия королі Фредерик V Дания Батыс Үндістан компаниясының бұрынғы аумақтарын тікелей басқаруға көшті, оның барлық активтері мен қарыздарын мұра етті. Король компанияның активтерін сатып алғанымен, аралдарды мемлекеттік кәсіпорын ретінде сақтау ниеті болмады. Король компанияның 1250 акциясының номиналдық құнын төледі, жалпы сомасы 1 250 000 ригсдалерді құрады. 18 ғасырдың соңындағы өркендеу кезеңінде Сент-Кройдың жер ауданының 58% астамы қант өсіруге пайдаланылды. Аралдарда мақта, индиго және темекі плантациялары да кең таралған. Бұл плантациялар негізінен құл еңбегіне сүйенді. 1801–1802 жылдары және 1807–1815 жылдары Наполеон соғыстары кезінде британдық әскерлер Дания Батыс Үндісін басып алды. Дания Наполеонмен ықпалдас болғандықтан, Англия француз империясының аралдарды әскери мақсаттар үшін пайдалануына жол бермеу үшін оларды басып алды. Екі жағдайда да аралдардың теңіз қорғаушылығы жеткіліксіз болды және олар басып алушы күштерге жылдам қарсы тұра алмады. Алғашқы басып алу 1802 жылы Амиен келісімімен ресми түрде аяқталды. Екінші шабуыл 1807 жылы басталды және 1815 жылға дейін жалғасты, содан кейін Париж келісімі бойынша Хелиголандқа алмастырып Данияға қайтарылды. Даниялық компания бақылауды қайтару үшін Мартиникадан француз және швейцариялық әскерлердің көмегіне жүгінді. Көтеріліс 1734 жылдың тамыз айының соңында аралдағы барлық көтерілісшілер ұсталғаннан кейін ресми түрде аяқталды. Көтерілістен кейін колонияның афро-карибтік халқына бақылау күшейтілді. 1789 жылы арал халқының 88% құлдардан тұрды. Аралдардың коммерциялық мүдделері табысты болғандықтан, құлдардың саны артып, олар ауылшаруашылық плантацияларының орнына порттарда жұмыс істеді. Халықаралық саудаға тыйым салуды кейінге қалдыру себебі плантация иелеріне "қоймасын толтыруға" мүмкіндік беру болды. Мысалы, Сент-Джонда құлдардың саны 11 жыл ішінде 40% артты. 1838 жылға қарай Дания Батыс Үндісіне 100 000-нан астам құл әкелінді, олардың кейбіреулері басқа колонияларға сатылды. Келесі онжылдықтарда басқа карибтік отаршылдық режимдер құлдықты толығымен жойғандықтан, қысым күшейді: Ұлыбритания 1833 жылы, Франция 1848 жылы. Дания Батыс Үнді аралдарының генерал-губернаторы Петер фон Шолтен 1833 жылы патшалықтағы құлдарды азат ету туралы өтінішпен Данияға сапарлады. Оның көзқарасына оның еркін түлі Анна Хигаардтың ықпалы тиген болуы мүмкін. Өтініші қабылданбаса да, 1834 жылы фон Шолтен құл иесінің келісімісіз құлдың өз бостандығын сатып алуға мүмкіндік беретін жарлыққа қол қойды. 1848 жылы король Христиан VIII құлдықты біртіндеп жою туралы жарлық шығарды, онда әрбір туған бала туғаннан бастап бос болады және құлдық кейінірек толығымен жойылатыны уәделенді. Бұл шараларға наразы болған аралдардағы құлдар наразылық күйінде болды. Генерал Буддхо (Моисей Готтлиб) және адмирал Мартин Кінг көтеріліс ұйымдастырды, 2 шілде 1848 жылы шамамен 8000 адам Форт Фредерик сыртында жиналды. 3 шілде 1848 жылы генерал Буддхо төрт сағат ішінде азаттық жарияланбаса, Фредериксстед қаласын өртеп жіберетіні туралы ультиматум жеткізді. Губернатор фон Шолтен дереу "Дания Батыс Үндісіндегі барлық бос емес адамдар бүгіннен бастап азат етілді" деп жариялады. 1848 жылы құлдық жойылғаннан кейін аралдардағы бұрынғы құл жұмысшылардың жағдайы айтарлықтай жақсармады. Жұмысшыларға аз жалақы төленді, олар өмір сүруге күресті және көбінесе бүлік алдындағыдай плантацияларда жұмыс істеді. 1849 жылғы еңбек заңы жұмыс ақысын міндетті етіп белгіледі, бірақ жұмысшылар жұмыс орнын жылына бір рет қана 1 қазан күні ауыстыра алатынын да қарастырды. Жұмысшы халық арасындағы тұрақсыздық пен наразылық 1878 жылғы Сент-Крой жұмысшы көтерілісіне әкелді, оның салдарынан Фредериксстедтің көп бөлігі мен 50-ге жуық плантация өрттен қирады. Көтерілістен кейін жағдай мен жалақы сәл жақсарды, бірақ азат етілген құлдар әлі де қанаушылыққа ұшырады және кемсітілді.

Сату туралы келіссөздер

Аралдардағы құлдық жойылғаннан кейін плантациялық экономика құлдырады. Сент-Круада өндірілген қант әлемдік нарықта күшті бәсекеге тап болды, ал Сент-Томас аралдарында кеме қатынасы және сауда азайды. Аралдар Дания мемлекеті үшін стратегиялық және қаржылық салмаққа айналды. Лондондағы АҚШ-тың бірінші хатшысы Генри Уайт, осы сәтсіздікті дамып келе жатқан Германия империясының императоры Вильгельм II-нің ықпалына байланысты деп атады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Кариб теңізіне кеңейетінінен сескенгендіктен, АҚШ-тың аралдарға деген қызығушылығы қайта жанданды. Әсіресе, Германия аралдарды U-кемелер базасы немесе отын құю станциясы ретінде басып алады деген қауіп болды. Аралдардың Атлант мұхиты арқылы Панама каналына жақын орналасуы АҚШ үшін стратегиялық маңызға ие болды. АҚШ 25 миллион доллар ұсынды және үшінші сату шарты 1916 жылғы 4 тамызда қол қойылды. 17 тамызда Данияның Батыс Индиясында аралдарды АҚШ-қа сату туралы ресми емес референдум өтті, онда аралдардағы сайлаушылардың 99% сатуға қолдау көрсетті. Данияда 14 желтоқсанда өткен келесі міндетті емес референдумда халықтың 64% да сатуды қолдады. Шарты 1916 жылғы 20 желтоқсанда Дания парламенті ратификациялады, 22 желтоқсанда Дания королі, ал 1917 жылғы 16 қаңтарда АҚШ президенті қол қойды. АҚШ ресми түрде аралдарды 1917 жылғы 31 наурызда иеленді, осы кезде Дания елшісі Константин Брунға келісілген 25 миллион долларлық алтынға арналған ордер табыс етілді. Осылайша, шамамен 250 жылға созылған Данияның басқаруы аяқталып, бұл аумақ АҚШ-тың Виргин аралдары болып құрылды.

Америка кезең, 1917 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Құрама Штаттар аралдарды ресми түрде иеленгеннен кейін, олар Америка Құрама Штаттарының Виргин аралдары деп аталды. 31 мамыр жыл сайын Ауысу күні ретінде тойланады. 1936 жылға қарай тұрғындардың көп бөлігі АҚШ азаматтығына қол жеткізді. 1932 жылғы заңға сәйкес, сол заң күшіне енген кезде құрлықтағы АҚШ немесе оның кез келген аралдық иеліктерінде немесе аумақтарында тұратын Виргин аралдарының барлық тума халқы АҚШ азаматы деп жарияланды. Бүгінде АҚШ Виргин аралдарының халқы күрделі қоғамды құрайды, онда көптеген әртүрлі этникалық топтар өкілдік табады: Виргин аралдарының тұрғындары, Шығыс Кариб аралдарының тұрғындары, Пуэрто-Рикалықтар, Доминикандықтар, еуропалықтар, американдықтар (жергілікті жерде «континентальдықтар» деп аталады), арабтар және азиялықтар. Кем дегенде бір автор этникалық және мәдени тәжірибелер мен институттар, көші-қон және АҚШ-тың ықпалы қоғамды жалпы Виргин аралдарының бірегейлігін қалыптастырудан гөрі көбірек көпұлталы еткенін айтады. Виргин аралдарының америкалықтарына сол жерде туған адамдар, сондай-ақ Ұлыбританияның Виргин аралдарынан келген иммигранттар мен олардың ұрпақтары кіреді. Сондай-ақ, АҚШ Виргин аралдарынан АҚШ құрлығына көшіп келгендер де бар. Американдық азаматтық 1927 жылы берілді, ал Виргин аралдары мен АҚШ-тың қалған бөлігі арасында еркін қозғалатын АҚШ азаматтарына паспорт қажет емес. Контр-адмирал Киттен графикалық дизайнға қызығушылық танытқан еоман Персиваль Уилсон Спарксқа аумақ үшін жаңа ту жасауды тапсырды. Спаркс өзінің әйелі, Сент-Томас тумасы Грейс Ита Мария Джозеф Спаркс және оның қарындасы Бланш Джозеф Сассоға USVI-дің алғашқы туын тігуді тапсырды. Кәсіби түрде жасалған тулар АҚШ-та жасалуы керек еді және кемемен келуіне бірнеше апта уақыт қажет болды. Сент-Томас аралдарындағы қарындастар сол кезде Виргин аралдарының Бетси Россы ретінде танымал болды. Данияның Батыс Үнді аралдары 1917 жылы Даниядан сатып алынған болатын, бірақ Сент-Томас жағалауындағы Уотер-Айленд Шығыс Азия компаниясының жеке басқаруында қалды. Даниялықтар алғаш рет 17 ғасырдың соңында аралға қоныстанған. Компания неміс теңіз базасының маңдайы ретінде пайдаланылуы мүмкін деген қауіп күшейген кезде, АҚШ 1944 жылдың 19 маусымында аралды 10 000 долларға сатып алды. 1944 жылдан 1996 жылға дейін Уотер-Айленд федералдық меншікте болды. 1996 жылдың 12 желтоқсанында оның басқаруы 25 миллион долларға АҚШ Виргин аралдары үкіметіне берілді. Сәтті болмаса да, кем дегенде төрт конституциялық конвент аралдар үшін конституция құруға тырысты: 1972, 1979, 1981 және 2009 жылдары. 1954 жылғы Виргин аралдарының қайта қарастырылған органикалық заңы аралдардың үкіметін анықтайтын құжат болып табылады. АҚШ Виргин аралдарының Бесінші Конституциялық Конвенті 2009 жылдың 26 мамырында ұсынылған конституцияны қабылдады. Жоба желтоқсан айында президент Барак Обамаға жіберілді, ол оны 2010 жылдың 26 ақпанында АҚШ Конгресіне ұсынды. Президент кеңсесі, АҚШ Конгресі және АҚШ Әділет министрлігі құжаттың бірнеше аспектілеріне қарсы болды. Конгресс конституцияны ратификацияламады, оның орнына конвентті құжатты қайта қарауға шақырды. 1930 жылдар экономиканың екі сыртқы фактордың салдарынан өзгеруіне байланысты маңызды кезең болды: АҚШ-та тыйым салуды алып тастау, бұл плантациялық жұмысшыларға деген сұранысты күрт арттырды, және Сент-Томаста су асты кемелерінің базасын салу туралы соғыс шешімі. АҚШ-қа үздіксіз көші-қон және тарихи түрде ауыл шаруашылығы жұмысшылерінің дәстүрі болмағандықтан, аралдардағы өсіп келе жатқан сұранысқа жұмыс күші жеткіліксіз болды. Бұл жағдай Шығыс Кариб теңізінен жұмысшыларға сұраныс туғызды, нәтижесінде бірнеше иммигрант толқындарының біріншісі пайда болды. Виргин аралдары үкіметі туризм және жеңіл өнеркәсіп арқылы экспортты әртараптандырудың жаңа саясатын белгіледі. Адамдар қоныс аударуды жалғастырды – кейбіреулері заңды түрде, ал басқалары заңсыз. Олар иммиграциялық заңның кең түсіндірілуінен және оңтайлы түзетулерінен пайдаланды, бұл кәсіби шектеулерді азайтып, жалпы алғанда, күшін жойды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін туризм аралдар экономикасының маңызды саласына айналды. Бүгінде ол АҚШ Виргин аралдарының ең ірі өнеркәсіп саласы болып табылады. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, аралдарда шамамен 105 400 тұрғын тұрады, бірақ жыл сайын 2,5-3 миллион турист келеді, олардың көп бөлігі круиздік кемелермен келеді.