Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сент-Винсент пен Гренадин аралдарының түпкі тұрғындары әртүрлі американдық тайпалар болды. 16 ғасырдың басында еуропалықтардың келуі ұзақ мерзімді қоныстануға әкелмеді, тек 1717 жылы француздар Барруаллиде аралды басып алды, алайда ағылшындар 1627 жылы Сент-Винсентке құқық талап етті. 1763 жылғы Париж шарты бойынша Сент-Винсент Ұлыбританияға өткізілді. Британдықтармен болған шиеленістер 18 ғасырдың ортасы мен соңында Бірінші және Екінші Кариб соғыстарына әкелді, бірақ британдықтар аралдарды өз бақылауында ұстады. 1877 жылы тәждік колония үкіметі құрылды, 1925 жылы Заң шығару кеңесі құрылды және 1951 жылы ересектердің барлық сайлау құқығы берілді. 1979 жылы өткізілген референдумнан кейін Сент-Винсент пен Гренадиндер 1979 жылғы 27 қазанда тәуелсіздік алған Желді аралдардың соңғысы болды.
none
The indigenous inhabitants of the islands of St. Vincent and the Grenadines were various Amerindian groups. The arrivals of Europeans in the early 16th century did not lead to long term settlement, only in 1717 did the French occupy the island in Barrouallie, though the English laid claim on St. Vincent in 1627. The Treaty of Paris (1763) saw St. Vincent ceded to Britain. Frictions with the British led to the First and Second Carib War in the mid to late 18th century but the British held on to the islands. A Crown Colony government was installed in 1877, a Legislative Council created in 1925, and universal adult suffrage granted in 1951. Following a referendum in 1979, St. Vincent and the Grenadines became the last of the Windward Islands to gain independence on 27 October 1979.
Колонияға дейінгі тарих
XVI ғасырда еуропалықтар мен африкалықтар келгенге дейін Сент-Винсент және Гренадин аралдары арқылы әртүрлі үнді тайпалары өтіп, немесе сонда қоныстанған, олардың ішінде цибоней, арауак және кариб тайпалары болды. Бұл тайпалар Оңтүстік Американың Ориноко алқабынан шыққан болуы мүмкін және Тринидад және Кіші Антиль аралдары арқылы солтүстікке көшіп келген. 1498 жылы Христофор Колумб үшінші саяхатында Сент-Винсент аралынан өтіп бара жатқанда, карибтер арауактарды бірнеше ғасыр бұрын ығыстырып, аралды мекендеген.
Before the arrival of Europeans and Africans in the 16th century, various Amerindian groups passed through or settled on St. Vincent and the Grenadines, including the Ciboney, Arawak, and Carib people. These groups likely originated in the Orinoco Valley of South America and migrated north through Trinidad and the Lesser Antilles. By the time Christopher Columbus passed near St. Vincent on his third voyage in 1498, the Caribs occupied the island after displacing the Arawaks a few centuries earlier.
Еуропалық байланыстар
Колумб пен испан конкистадорлары Сент-Винсентке және жақын маңдағы Гренадин аралдарына көп көңіл бөлмеді, керісінше Орталық және Оңтүстік Америкадағы алтын мен күміс іздеуге күш салды. 1511 жылы корольдік рұқсатынан кейін Сент-Винсент және оның төңірегінде құл сату экспедицияларын ұйымдастырды, бұл Кариб халқын қиын-қайдағы ішкі аймақтарға ығыстырды, бірақ испандықтар аралды мекендеуге тырыспады. Кариб үндістері 18 ғасырға дейін Сент-Винсентте еуропалықтардың қоныстануына белсенді түрде қарсылық көрсетті. Кемеден құлаған немесе Сент-Люсия мен Гренададан қашып, Сент-Винсентте пана тапқан африкалық құлдар Карибтермен араласып, «қара карибтер» деп аталды. Бүгінде африкалық-кариб тегі бар адамдар гарифуна деп танылады.
Columbus and the Spanish conquistadors largely ignored St. Vincent and the smaller Grenadine islands nearby, but focused instead on the pursuit of gold and silver in Central and South America. They did embark on slaving expeditions in and around St. Vincent following royal sanction in 1511, driving the Carib inhabitants to the rugged interior, but the Spanish made no attempt to settle the island. Carib Indians aggressively prevented European settlement on St. Vincent until the 18th century. African slaves, whether shipwrecked or escaped from St. Lucia or Grenada and seeking refuge in St. Vincent, intermarried with the Caribs and became known as "black Caribs". Now those of mixed African Carib ancestry are known as Garifuna.
Француз және британ отарлауы және Кариб соғыстары
Сент-Винсентті алғаш қоныстанған еуропалықтар француздар болды. Дегенмен, бірнеше соғыс пен бейбітшілік шартынан кейін аралдар ақырында британдықтарға өткізілді. 1627 жылы Сент-Винсентке алғаш талап қойғандар ағылшындар болса, 1719 жылы Сент-Винсенттің Леуард жағында Барруаллиде алғашқы колониясын құрған француздар (Мартиника аралына негізделген) аралдағы алғашқы еуропалық қоныс салушылар болды. Француз отаршылары африкалық құлдар еңбек еткен плантацияларда кофе, темекі, индиго, жүгері және қант өсірді. Сент-Винсент 1763 жылғы Париж шарты бойынша Ұлыбританияға берілді. 1763 жылдан тәуелсіздікке дейін Сент-Винсент британдық колониялық мәртебесінің әртүрлі кезеңдерінен өтті. Британдықтар мен карибтер арасындағы шиеленіс Бірінші кариб соғысына әкелді. Бірінші кариб соғысы (1769–1773) британдықтардың колониялық қоныстарын Қара карибтердің жеріне кеңейту әрекеттерімен күресті және нәтижесінде тоқталды, бірақ қанағаттанарлық емес бейбіт келісімге келді. Бастысы Қара кариб басшысы Жозеф Шатоердің басшылығымен карибтер 1769 жылы аралдың жел жағын әскери сараптама экспедициясынан қорғады және британдық отаршылдық үкімет өкілдерінен жерлерін сату туралы қайта-қайта талаптарды қабылдамады. Олардың ымыраға келмейтіндігіне көңілі қалған британдық комиссарлар 1772 жылы карибтерді бағындырып, аралдан депортациялау мақсатымен толыққанды әскери шабуылға кірісті. Британдықтардың аралдың желдік аймақтарымен таныс болмауы және карибтердің аралдың қиын таулы жерін тиімді қорғауы британдықтардың ілгерілеуіне кедергі келтірді, ал Лондондағы экспедицияға қарсы саяси оппозиция тергеуді және оны тоқтатуды талап етті. Әскери мәселелер тоқтап тұрғандықтан, 1773 жылы британдық және карибтердің аймақтары арасындағы шекараны белгілейтін бейбіт келісімге қол қойылды. 1776 жылы британдықтар өкілдік жиналыс құруға рұқсат берді. Франция 1779 жылы Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Сент-Винсентті басып алды, бірақ ол 1783 жылғы Версаль шарты бойынша Ұлыбританияға қайтарылды. Екінші кариб соғысы 1795 жылдың наурыз айында британдық отаршылдық әкімшілігіне қарсы ұзақ уақыт бойы наразылық білдірген карибтер басталды және оларды француз революциялық кеңесшілер, соның ішінде радикал Виктор Гюг қолдады. Карибтер Кингстаунның айналасындағы аумақтан басқа аралдың көп бөлігін иеленді, ол бірнеше рет британдық күшейткіштердің уақтылы келуінен тікелей шабуылдан құтқарылды. Британдықтардың аралдың ішкі және желдік аймақтарына ену және оларды бақылауға тырысуы қабілетсіздік, аурулар және карибтердің тиімді қорғанысымен бірнеше рет сәтсіз аяқталды, содан кейін Мартиникадан француз әскерлерінің келуімен күшейді. 1797 жылы генерал Ральф Аберкромбидің ірі әскери экспедициясы ақырында карибтердің қарсылығын жеңді. Сент-Винсенттен 5 мыңнан астам қара карибтер депортацияланды, алдымен Бекианың жанындағы Балисео аралына, онда олардың жартысы концлагерлерде қайтыс болды, содан кейін қазіргі Гондурас жағалауындағы Роатан аралына, онда олар кейін Гарифуна халқы ретінде танылды. Француздар сияқты, британдықтар да африкалық құлдарды қант, кофе, индиго, темекі, мақта және какао плантацияларында жұмыс істеуге пайдаланды. Гаити революциясының табысынан кейін ондаған жылдар өткен соң, 1834 жылы британдықтар құлдықты жойды, ал 1838 жылы толық бостандыққа қол жеткізілді. Содан кейін экономика құлдырау кезеңіне түсті, көптеген жер иелері өздерінің иеліктерін тастап, жерді босатылған құлдар өңдеуге қалдырды. Плантациялардағы жұмыс күшінің жетіспеушілігі 1840 жылдары португал иммигранттарын, ал 1860 жылдары Шығыс үндістерін жұмысшылар ретінде тартты. Бұрынғы құлдар мен иммигрант шаруалар үшін жағдай қиын болды, өйткені әлемдегі қант бағасының төмендеуі экономиканы 20 ғасырдың басына дейін тұрақтандырды. 1877 жылы Таж колониясы үкіметі орнатылды, 1925 жылы Заң шығару кеңесі құрылды және 1951 жылы ересектердің жалпы сайлау құқығы берілді. Осы кезеңде британдықтар Сент-Винсентті басқа жел жағалауы аралдарымен біріктіруге бірнеше рет сәтсіз әрекет жасады. Ең танымал - 1962 жылы тарап кеткен Вест-Индия Федерациясы. Ла Суфрие вулканы 1812 және 1902 жылдары аралдың көп бөлігін қиратып, көптеген адамдардың өміне салды. 1979 жылы қайтадан атқылады, бірақ бұл жолы ешкім қаза болған жоқ. Сол жылы Сент-Винсент пен Гренадиндер Ұлыбританиядан толық тәуелсіздік алды, бірақ Ұлттар Достастығының мүшелігін сақтап қалды.
The first Europeans to occupy St. Vincent were the French. However, following a series of wars and peace treaties, the islands were eventually ceded to the British. While the English were the first to lay claim to St. Vincent in 1627, the French (centred on the island of Martinique) would be the first European settlers on the island when they established their first colony at Barrouallie on the Leeward side of St. Vincent in 1719. The French settlers cultivated coffee, tobacco, indigo, corn, and sugar on plantations worked by African slaves. St. Vincent was ceded to Britain by the Treaty of Paris (1763). From 1763 until independence, St. Vincent passed through various stages of colonial status under the British. Friction between the British and the Caribs led to the First Carib War. The First Carib War (1769–1773) was fought over British attempts to extend colonial settlements into Black Carib territories, and resulted in a stalemate and an unsatisfactory peace agreement. Led primarily by Black Carib chieftain Joseph Chatoyer, the Caribs successfully defended the windward side of the island against a military survey expedition in 1769, and rebuffed repeated demands that they sell their land to representatives of the British colonial government. Frustrated by what they saw as intransigence, the British commissioners launched a full scale military assault on the Caribs in 1772 with the objective of subjugating and deporting them from the island. British unfamiliarity with the windward lands of the island and effective Carib defence of the island's difficult mountain terrain blunted the British advance, and political opposition to the expedition in London prompted an enquiry and calls for it to be ended. With military matters at a stalemate, a peace agreement was signed in 1773 that delineated boundaries between British and Carib areas of the island. A representative assembly was authorized by the British in 1776. France captured Saint Vincent in 1779 during the American War of Independence, but it was restored to Britain by the Treaty of Versailles (1783). The Second Carib War begun in March 1795 by the Caribs, who harboured long standing grievances against the British colonial administration, and were supported by French Revolutionary advisors including the radical Victor Hugues. The Caribs successfully gained control of most of the island except for the immediate area around Kingstown, which was saved from direct assault on several occasions by the timely arrival of British reinforcements. British efforts to penetrate and control the interior and windward areas of the island were repeatedly frustrated by incompetence, disease, and effective Carib defences, which were eventually supplemented by the arrival of some French troops from Martinique. A major military expedition by General Ralph Abercromby was eventually successful in crushing the Carib opposition in 1797. More than 5,000 black Caribs were deported from Saint Vincent first to the island of Baliceaux, off Bequia, where half of them died in concentration camps, and then to the island of Roatán off the coast of present day Honduras, where they later became known as the Garifuna people. Like the French before them, the British also used African slaves to work plantations of sugar, coffee, indigo, tobacco, cotton and cocoa. Decades after the success of the Haitian Revolution, the British abolished slavery in 1834; full emancipation was achieved in 1838. The economy then went into a period of decline with many landowners abandoning their estates and leaving the land to be cultivated by liberated slaves. The resulting labour shortages on the plantations attracted Portuguese immigrants in the 1840s and East Indians in the 1860s as laborers. Conditions remained harsh for both former slaves and immigrant agricultural workers, as depressed world sugar prices kept the economy stagnant until the turn of the 20th century. A Crown Colony government was installed in 1877, a Legislative Council created in 1925, and universal adult suffrage granted in 1951. During this period, the British made several unsuccessful attempts to affiliate St. Vincent with other Windward Islands in order to govern the region through a unified administration. The most notable was the West Indies Federation, which collapsed in 1962. The La Soufriere volcano erupted in 1812 and 1902 when much of the island was destroyed and many people were killed. In 1979 it erupted again, this time with no fatalities. In the same year, St Vincent and The Grenadines gained full independence from Britain, while remaining a member of the Commonwealth of Nations.
Өзін-өзі басқару және тәуелсіздік
Сент-Винсентке 1969 жылғы 27 қазанда серіктес мемлекет мәртебесі берілді, бұл оған өз ішкі істерін толық бақылауға мүмкіндік берді. 1979 жылғы референдумнан кейін Сент-Винсент және Гренадиндер 1979 жылғы 27 қазанда тәуелсіздік алған соңғы Желді аралдардың бірі болды. 2020 жылдың қараша айында 2001 жылдан бері Сент-Винсент және Гренадиндердің премьер-министрі Ральф Гонсалвс жалпы сайлауда Біріккен Еңбек партиясының (БЕП) бес мәрте тікелей жеңіске жетіп, тарихқа енді.
St. Vincent was granted associate statehood status on 27 October 1969, giving it complete control over its internal affairs. Following a referendum in 1979, St. Vincent and the Grenadines became the last of the Windward Islands to gain independence on 27 October 1979. In November 2020, Ralph Gonsalves, Prime Minister of Saint Vincent and the Grenadines since 2001, made history by securing the fifth consecutive victory of his Unity Labour Party (ULP) in general election.
Табиғи апаттар
Табиғи апаттар 20 ғасыр бойы елге азап келтірді. 1902 жылы Суфриер жанартауы жарылып, 2000 адам қаза тапты. Көптеген егістік жерлер зардап шекті, экономика нашарлады. 1979 жылдың сәуірінде Ла-Суфриер тағы да атқылады. Ешкім қаза таппаса да, мыңдаған адамдар эвакуацияланды, ал ауыл шаруашылығына кең ауқымды зиян келтірілді. Арал сонымен қатар дауылдардан да зардап шегеді. 1898 жылдың 11 қыркүйегінде алты сағатқа созылған қорқынышты дауыл Барруаллиді қиратты, ол жартылай дерлік толыққанды жойылды. Жақында, 1980 және 1987 жылдары, дауылдар банан және кокос плантацияларын қиратты; 1998 және 1999 жылдары да өте белсенді дауыл маусымдары болды, 1999 жылы Ленни даулымы аралдың батыс жағалауына кең ауқымды зиян келтірді. 2021 жылы 9 сәуірде Ла-Суфриер жанартауы жарылып, атмосфераға бірнеше мильге дейін күл шашырады. Жарылысқа дейін күндері шамамен 16000 адам эвакуацияланды.
Natural disasters have plagued the country throughout the 20th century. In 1902, Soufrière volcano erupted, killing 2,000 people. Much farmland was damaged, and the economy deteriorated. In April 1979, La Soufrière erupted again. Although no one was killed, thousands had to be evacuated, and there was extensive agricultural damage. The island also suffers from hurricanes. On 11 September 1898, six hours of a terrible hurricane devastated Barrouallie, which was almost completely destroyed. More recently, in 1980 and 1987, hurricanes devastated banana and coconut plantations; 1998 and 1999 also saw very active hurricane seasons, with Hurricane Lenny in 1999 causing extensive damage to the west coast of the island. In 2021, on 9 April, the La Soufrière volcano erupted, sending ash several miles into the atmosphere. Approximately 16,000 people were evacuated in the days leading up to the eruption.