Кіріспе

[[Файл:Пузур Иншушинак аты мен атақтары.jpg|thumb|260px|center|1=Пузур Иншушинак, Сузаның энсисі және Эламның шакканаккусы" "Арыстанның тақтасы", Лувр мұражайы шамамен 2100 ж.б.д. Элам патшасы болған және Суза патшалар тізімі бойынша Аван әулетінен соңғы патша. Ол әкесінің атын Шимпи Ишук деп атайды, бұл еламдық есім болғандықтан, Пузур Иншухинақтың өзі еламдық болғанын көрсетеді. "Арыстанның тақтасы" жазуында ол "Сузаның Пузур Иншушин(ак) энсисі (әкімі), Элам елінің шакканаккусы (әскери әкімі)" ретінде танылады, бұл атақ оның ізашарлары Эшпум, Эпирмупи және Или Ишмани Элам аумағы үшін Акад империясының губернаторлары ретінде қолданған. Басқа бір жазуда ол өзін "Еламның қуатты патшасы" деп жариялайды, бұл әлсіреген Акад империясынан тәуелсіздікке көшуді білдіреді.

Ереже

Оның әкесі – Шинпи хиш-хук, тәждік ханзада, патша Хитаның інісі болуы мүмкін. Кутик Иншушинақтың алғашқы лауазымы Суса қаласының әкімі болды, ол оны жас кезінен бастап атқарған болуы мүмкін. Б.з.д. 2110 жылы әкесі қайтыс болды, және ол оның орнына тәждік ханзада болды. Элам Саргон заманынан бері Аккадтың үстемдігінде болды, сондықтан Кутик Иншушинақ олардың атынан Загрос тауларында жорықтар жасады. Ол үлкен жетістіктерге қол жеткізді, өйткені оның жаулаулары бастапқы міндеттен асып түскен сияқты. Бастапқыда оның жазулары аккад тілінде болған, бірақ уақыт өте келе олар сызықтық элам тілінде де жазыла бастады. Б.з.д. 2090 жылы ол Нәрәм Синнің қайтысынан кейін әлсіреген Аккад империясының патшасы Шар Кали Шарриден тәуелсіздігін жариялады, осылайша Эламның патшасы болды. Ол Аншанды басып алып, Эламның көп бөлігін бір мемлекетке біріктіре алды. Оның жаулаулары Гутиан жеріне едәуір еніп, оларды қатты әлсіретіп, Оту Хенгалдың нео-шумерлік көтерілісіне қарсы тұруға мүмкіндік бермеді. сурет|солға|1=Пузур Иншушинақтың эламдық есімі:100pxPu zu r Šu ši na kin сызықтық элам жазуында (оңнан солға). Ол Суса қаласының қамалын кеңейтіп, элам тілінде жазу үшін сызықтық элам жазуын қолдануға ынталандырды. Бұл Саргонның аккад тілін қолдануға мәжбүрлеу әрекетіне қарсы реакция ретінде қарастырылуы мүмкін. Сызықтық элам тіліндегі көптеген жазулар Кутик Иншушинақтың билік кезінен қалған. Оның жетістіктері ұзаққа созылмады, өйткені оның қайтысынан кейін сызықтық жазу қолданыстан шығып, Сусаны Үр Намму және оның ұлы Шулги басқарған Үрдің үшінші әулеті басып алды. Ол сондай-ақ әйелдерін Аншан, Мархаши және Башиме сияқты шығыс аймақтарының билеушілеріне үйлендіріп, одақтас болды. Қазір оның Эламдағы билігі Үр III-нің Ур Наммуының билігімен бір уақытта болғаны белгілі, бірақ бұрынғы Гутиан әулетінің және Уруктың Уту Хенгалының билігінің ұзақтығы туралы ұзақ болжамдар бұл синхрондылыққа мүмкіндік бермеді. Өзін "Сумер және Аккад патшасы" деп атаған Ур Намму, өзінің билігінің басында Пузур Иншушинақ басып алған солтүстік аймақтарды қайта басып алған, содан кейін Сусаны жаулап алған болуы мүмкін.

Пузур-Иншушинак мүсіні

Пузур Иншушинақтың өзінің бейнесі болуға мүмкін мүсіннің төменгі бөлігі Лувр мұражайында, Sb 55 нөмірімен сақталған. Мүсін Пузур Иншушинақтың көршілес аймақтардағы көптеген жеңістерін тізімдейді және әсіресе Шимашки патшасының "аяқтарына сүйініп" бағынғанын ерекше атап көрсетеді.

Жазулар

Пузур Иншушинақтың есімі Пузер Маманың бір жазуында кездесуі мүмкін, бірақ Вальтер Зоммерфельд пен Пётр Штейнкеллер бұл туралы күмәндануда.