Кіріспе

Ағылшын әскери және саяси қайраткері, ағылшын регби одағының ойыншысы. Сэр Эдвард Масси, сондай-ақ Масси деп те аталады, (шамамен – 1619–1674) – 1646 және 1674 жылдар аралығында әр түрлі уақытта Палатада отырған Чеширден шыққан ағылшын әскери және саяси қайраткері. Ол Бірінші ағылшын азаматтық соғысында Парламент үшін соғысты, ол Глостерді қорғағаны үшін танымал болды. 1648 жылғы Екінші ағылшын азаматтық соғысында адал болғанмен, 1649 жылдың қаңтарында Карл I-нің өлім жазасына кесілгеннен кейін Масси тарап ауыстырып, оның ұлы Карл II-нің басшылығымен ағылшын-шотланд соғысында (1650–1652) қызмет етті. 1651 жылдың қыркүйегінде Вустерде ауыр жарақат алған ол тұтқындалды, бірақ қашып құтылуға үлкеріп, Голландия Республикасындағы эмигрант Стюарт сарайына қайта қосылды. Межбұқаралық кезеңде ол роялистердің ісіне белсенді қатысып, 1659 жылы өзінің туған графтығы – Чеширде болған Буттың көтерілісіне қатысты. 1660 жылдың мамырында Стюарттардың билікке қайта оралуынан кейін ол рыцарь атағын алды және өмірінің соңына дейін Глостерден депутат болып сайланды. 1661 жылы Ирландияның Жеке кеңесіне тағайындалған ол көп уақытын Абелейкстегі иелігінде өткізді, ол 1674 жылы қайтыс болды. Заманауи биографы оның туралы былай деді: «Масси әскери басшылықтың, батылдықтың, таза сәттіліктің және өзін-өзі таныстыру талантының есебінен беймәлімдіктен көтерілді. Алайда, ол сондай-ақ қатал, өзіне сенімді, юморсыз және басқалармен жұмыс істей алмайтын мінездік қасиеттеріне ие болды, бұл оның әскери және саяси биіктерге жете алмауына себеп болды».

Ерте өмір

Эдвард Масси Чешир графтығының Коддингтон қаласынан шыққан Джон Масси мен оның әйелі, Ричард Гровенордың қызы, Этон қаласынан шыққан Эна Гровенордың бесінші ұлы болды. Испанияның Нидерландысын билеген Испанияның Филипп III әскерлеріне қарсы голланд әскерінде қызмет етуден бұрын ол Лондон шәкірті болған болуы мүмкін (Голланд көтерілісін қараңыз). 1639 жылы ол Шотландияға қарсы күресу үшін Англия королі Карл I жинаған әскерде пионерлер капитаны болып көзге түседі. Англия азамат соғысы басталғанда, ол корольмен бірге Йорк қаласында болды, бірақ көп ұзамай парламенттік армияға қосылды.

Парламент әскері

Стемфорд графының подполковнигі ретінде Масси Глостер губернаторының орынбасары болды және Бірінші азамат соғысының соңына дейін осы қызметте қалды, ал 1643 жылдың басында губернатор атанды. Ол көптеген ұсақ роялистерге қарсы шағын операциялар жүргізді және 1643 жылдың тамызында король әскеріне қарсы Глостерді ерлікпен және шеберлікпен қорғады, осы қызметі үшін парламенттен алғыс алды және 1000 фунт стерлинг көлемінде сыйлық тартты. 1644 жылы Масси жергілікті роялистерді таратуды жалғастырды және бірнеше рет принц Рупертпен қақтығысты. 1644 жылдың мамырында ол Батыс қауымдастығының әскерлеріне басшы болып тағайындалды. 1645 жылы ол Руперттан Ледбери шайқасында жеңілді, бірақ кейін Лорд Горингке және батыс роялистеріне қарсы күш қолданып, Таунтонға көмек көрсетті, ал күзде сэр Томас Фэрфакс пен Жаңа үлгідегі армиямен бірлесіп Лангпорт жорығында табысты өтті. Бірінші соғыстың аяқталу кезеңіндегі әрекеттерге қатысқаннан кейін, ол Вуттон-Бассеттен парламент депутаты болып сайланды.

Роялистік сарбаз

Кейін Мэйси саясатқа белсенді түрде араласа бастады және армияның азамат соғысын пресвитериандық мүдделер үшін қайта жақтандыруға тырысқаны үшін импичмент жасалған генералдардың бірі болды. Ол 1647 жылдың маусымында Англиядан қашып кетті, бірақ 1648 жылы парламенттегі орнын қайта иеленсе де, Прайдтің тазалауынан тағы да шеттетіліп, қысқа мерзімге түрмеге қамалды. Содан кейін ол Голландияға қашып кетті. Ол ашық және нақты түрде роялистердің жағына шықты. Көптеген пресвитериандар сияқты, ол Карл II-ге Шотландияға бірге еріп барды. Ол Кромвель әскерімен Стирлинг және Инверкейтинг көпірлерінде шайқасты және 1651 жылы Англияға жасалған роялистердің жорығында алдыңғы қатардағы әскерге қолбасшылық етті. Массидің ықпалының арқасында Северн өзені бойындағы қалалар патшаның ісіне қосылуы мүмкін деген үміт болды, және армияның Вустерге жасаған жорығы осы үмітпен шабыттандырылды. Вустер шайқасында ол ауыр жарақат алды, ал Масси оның жаралары Карл II патшаның қашуын қауіпті түрде баяулататынын түсінгенде, патша оны тастап кетпеуге тырысса да, Карлді өзісіз жалғастыруға көндірді. Ол Лондон мұнарасына қамалып, түрмеге жабылды. Ол тағы да Голландияға қашып құтылды. Чарльз патшаның тағына қайта оралуы үшін ағылшын пресвитериандарымен келіссөздер жүргізген кезде, ол 1654 және 1656 жылдары Англияға екі рет барды. Ол 1659 жылы Буттың көтерілісіне қатысқаны үшін Англияда тұтқындалды, бірақ үшінші рет қашып құтыла алды. Қашып кеткеннен кейін Лондонда жасырынғанда, ол 1660 жылдың 1 ақпанында жалақы талаптарына байланысты әскерлердің бүлік тудыруына себепкер болды.

Қалпына келтіру

1660 жылы Масси Конвент парламентіне Глостерден депутат болып сайланды және Чарльздың елге оралуына дайындық жұмыстарына белсенді қатысты. 27 мамыр күні 1660 жылы ол рыцарлық атаққа ие болды және 3000 фунт стерлинг сомасында грант алды. 1661 жылы ол Кавалер парламентіне Глостерден қайта сайланды. Өмірінің қалған бөлігін саясатпен, ал кейде әскери және басқару істерімен айналысты. Ол үйленбеген және 1674 жылы Ирландиядағы Абелейксте қайтыс болды, онда оған осы жердің иелігі берілген еді. Ол Ирландияға қоныстанған танымал судья сэр Джером Александрдың жақын досы болды; Александр 1670 жылы қайтыс болғанда Массиге "көкбас мүйізбұғының күміс басы бар таяғым" сияқты бірнеше құнды заттарды қалдырды.