Шегелі скрипка және оның түрлері

Кіріспе

Музыкалық аспап: Шеге скрипкасы – 1740 жылы неміс скрипашиі Иоганн Уайльд өнертапқан музыкалық аспап. Аспаптың құрамында шамамен 45 см (0 м) және 30 см (0 м) өлшемдері бар, жартылай дөңгелек ағаштан жасалған дыбыс тақтасы бар. Әр түрлі ұзындықтағы темір немесе мыс шегелер іспеттес элементтер, садақпен тартылғанда хроматикалық гамманы шығару үшін орналастырылған.

Тарих

Уайльд аспапты жасауға шабыттанған кезде, ол жабысқаш металл тіреуішке садақпен сүйреп өткенде, музыкалық дыбыс естіген. Аспаптың құрамында шамамен 1,5 фут (0,45 м) х 1 фут (0,3 м) өлшемді, жартылай дөңгелек ағаш дыбыс тақтасы бар. Оған әртүрлі ұзындықтағы темір немесе латунь қапталған шегелер орналастырылған, оларды садақпен тартып орындағанда хроматикалық гамма туады; шегелер қаншалықты тереңге қадалса, олардың ұзындығы соншалықты қысқарып, дыбыс биіктігі артады. Садаққа жуан қара жылқы шашы бекітілген, ол үйкеліс арқылы дыбыс шығарды. Берлиндегі Хохшуле жинағында сақталған жақсартылған аспапта, терраса құрайтын, бірінің үстіне бірі орналасқан, әртүрлі өлшемдегі екі жарты ай пішіндес дыбыс камерасы бар. Жоғарғы дыбыс камерасының дөңгелек қабырғасында екі қатар темір тіреуіштер орналасқан, жоғарғысы диатоникалық гамманы, ал төменгісі аралық хроматикалық жарты тонды береді. Аспаптың дыбысы әдемі қоңырау сияқты, бірақ техникалық мүмкіндіктері шектеулі. Тарихта осы аспапта ойнаған бір ғана виртуоздың аты сақталған; ол 1780-1790 жылдар аралығында аспабымен Германияны аралап шыққан богемиялық музыкант Сенал есімді адам. Сенал аспапты қосымша резонанстық сымдар қосып өзгертті және осы жетілдірілген нұсқаны «violino harmonico» деп атады. Уайльдтың бастапқы дизайнына бірнеше өзгерістер немесе түрлендірулер енгізілді. Өзгерістерге металл шегелердің орнына шыны немесе ағаш таяқшаларды пайдалану кіреді. 1791 жылы Бернбергтік (Саксония) Трейгер аяқ педальмен басқарылатын пернетақталы нұсқасын жасады. Франц Шустердің 1818-1819 жылдары жасаған Адиафононы тырнақ скрипкасына ұқсас болды. Ол садақпен тартылатын болат таяқшаларды пайдаланды және алты октавалық диапазонға ие болды. Оның диапазоны F1-F7 болды. 19 ғасырдағы Stockspiel немесе Melkharmonica деп аталатын модификацияда ағаш таяқшалар қолданылды, олар розенді қолғаптармен ойнатылды. Билл Уэсли «Аррей» жүйесі бойынша ноталар орналастырылған «Аррей» ноталы скрипканы ойлап тапты. Ол бишінің шайырымен шаңдалған саусақтарымен, бас бармақтарымен және алақандарымен ойнатылады. Су телефоны ұқсас принциптер бойынша жұмыс істейді, бірақ хроматикалық емес, атональды және оның резонаторында су бар.

Wilde was inspired to create the instrument when he accidentally drew his bow across a metal peg, which produced a musical sound. The instrument consists of a semicircular wooden soundboard, approximately 1.5 feet (0 m) by 1 feet (0 m) in size, with iron or brass nails of different lengths arranged to produce a chromatic scale when bowed; the deeper the nails are driven in, the shorter the nail and the higher the pitch. The bow used was fitted with coarse black horsehair, which produced sound by friction. An improved instrument, now in the collection of the Hochschule in Berlin, has two half moon sound chests of different sizes, one on the top of the other, forming terraces. In the rounded wall of the upper sound chest are two rows of iron staples, the upper giving the diatonic scale, and the lower the intermediate chromatic semitones. The instrument has a sweet bell like tone but limited technical possibilities. History records the name of a single virtuoso on this instrument; he was a Bohemian musician called Senal, who travelled all over Germany with his instrument about 1780–1790. Senal had modified the instrument by adding sympathetic strings, and dubbed this enhanced version the "violino harmonico". There have been several other modifications or variations on Wilde's original design. Modifications include the use of glass or wooden rods instead of metal nails. Träger of Bernberg (Saxony) created a treadle operated keyboard version in 1791. The Adiaphonon, created by Franz Schuster in 1818 1819, was similar to the nail violin. It used bowed steel rods and had a six octave range. Its range was F1 F7. A Nineteenth Century modification, called the Stockspiel or Melkharmonica, incorporated wooden rods, which were played using rosined gloves. Bill Wesley has invented the Array Nail Violin, in which the notes are arranged according to the Array system. It is played with the fingers, thumbs, and palms dusted with dancer's rosin. The waterphone works on similar principles, but is atonal rather than chromatic, and has water in its resonator.

Музыкалық аспаптардың жіктелуі

Аспап үйкеліс ідиофоны ретінде жіктеледі, себебі оны садақпен тартып ойнау арқылы дыбыс шығарылады. Аспапты шегелермен немесе таяқтармен соғып та ойнауға болады. Майкл Медоуз аспаптың ерте нұсқасын заманауи үлгіде қайта жасады.