Кіріспе

Британдық композитор (1954 жылы туған)

Дам Джудит Вейр (11 мамыр 1954 жылы туған) – британдық композитор, қазіргі Король музыкасының шебері. 2014 жылы Елизавета II тағайындаған Вейр осы лауазымға тағайындалған тұңғыш әйел.

Өмір және мансап

Уир Англияның Кембридж қаласында шотландтық ата-аналардан дүниеге келді. Ол Солтүстік Лондон колледжінде Джон Тавенермен, ал кейін Кембридж Корольдік колледжінде Робин Холлоуэймен оқыды және 1976 жылы бітірді. Оның музыкасы көбінесе орта ғасырлық тарихтан, сондай-ақ ата-анасының туған жері – Шотландияның дәстүрлі әңгімелері мен музыкасынан шабыт алады. Ол оркестрлік және камералық шығармаларымен халықаралық деңгейде танымал болғанымен, Уэйр ең алдымен операларымен және театрлық туындыларымен белгілі. 1995 жылдан 2000 жылға дейін ол Лондондағы Спиталфилдс фестивалінің көркемдік директоры болды. 1995 жылдан 1998 жылға дейін Бирмингем қалалық симфониялық оркестрінің композиторы лауазымын атқарды. 1995 жылы туған күніне орай музыка саласына қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды. Ол 1997 жылы Линкольн орталығының Стогер сыйлығын, 2001 жылы South Bank Show музыка сыйлығын және 2010 жылы Музыканттар қоғамының Ең үздік музыкант сыйлығын алды. 2007 жылы ол музыка саласындағы Королеваның медалін алған үшінші адам болды. 2006 жылдан 2009 жылға дейін Кардифф университетінде композиция бойынша арнайы зерттеу профессоры болып жұмыс істеді. 30 маусымда The Guardian басылымы оның сэр Питер Максвелл Дэвистің (өкілеттігі 2014 жылдың наурыз айында аяқталған) ізін басып, Корольдік музыкасының шебері болып тағайындалатынын жариялады; бұл ақпарат 21 шілдеде ресми түрде расталды. Ол он жылға тағайындалды. 2015 жылдың мамыр айында Уэйр Ивор Новелло сыйлығының шеңберінде The Ivors Classical Music Award сыйлығын жеңіп алды. Уэйр Музыканттар қоғамының мүшесі. 2018 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды және 2023 жылы Лондон университетінің Корольдік Холлоуэй колледжінің құрметті мүшесі аталды. 2024 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету шарасында музыка саласына қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің Дама Командоры (DBE) орденімен марапатталды.

Музыка

Уэйрдің музыкалық тілі біршама консервативті, "қарапайым музыкалық идеяларды жаңа және құпиялы етіп көрсету қабілетімен" ерекшеленеді. Оның алғашқы сахналық туындысы – "Қара жәндік" операсы, 1985 жылы Кентербериде тұңғыш рет қойылған, бір актілі туынды. Ол Еремия Готтеффтің осы аттас қысқа повесіне негізделген. Содан кейін ол тағы бір "микроопера", үш толық көлемді опера және теледидарға арналған опера жазды. 1987 жылы оның алғашқы жартылай көлемді операсы "Қытай операсындағы түні" Кент операсында көрсетілді. Одан кейін үш толық көлемді опера жарық көрді: "Жоғалған күйеу жігіті" (1990); "Шашылған Экберт" (1994, Англия Ұлттық операсының тапсырысы бойынша); және "Байқусық" (Achterbahn) (2011). Оның "Армида" телеоперасы 2005 жылы Ұлыбританияның Channel Four арнасында көрсетілді. Бұл жұмыс Маргарет Уильямспен бірлесіп жасалды. Уэйрдің тапсырыс бойынша жазған туындыларының ішінде ең танымалдары – Саймон Рэттл үшін "Көлеңкелербіз" (1999) және Джесси Норман үшін "әйел. өмір. ән" (2000). 2008 жылдың қаңтар айында Уэйр Лондонның Барбикан орталығында өткен BBC-нің жылдық композиторлық фестивалінің назар ортасында болды. Төрт күндік бағдарлама оның жаңа тапсырысы – "КОНКРЕТ" хор мотетінің тұңғыш орындалуымен аяқталды. Бұл шығарманың тақырыбы Барбикан ғимаратының өзінен шабыт алды – ол оны "Барбикан орталығының 2500 жылдық тарихи қирандылары арқылы жасалған қиялға салынған қазба" деп сипаттады. Уэйрдің "God Save the Queen" әнінің алғашқы ресми орындалуы 2015 жылдың 26 наурызында Лестер соборында король Ричард III-ті қайта жерлеу кезінде болды. 2022 жылдың 19 қыркүйегінде Елизавета II-нің мемлекеттік жерлеу рәсімі үшін а капелла шығарма жазуға тапсырыс берілді, ол 42-ші псалмның "Айғыр сияқты" деген мәтініне музыка жазды. 2023 жылы Уэйр Карл III және Камилланың тәж кию рәсімі үшін жаңа шығарма жазуды сұраған он екі композитордың қатарында болды. Оның оркестрге арналған "Ашық көріністер алыста жарқырайды" атты туындысы салтанатты шара басталғанға дейін орындалды.