Кіріспе

Керубизм – сирек кездесетін генетикалық ауру, ол беттің төменгі жағында ісінуге себеп болады. Бұл атау, Ренессанс кезеңі суреттерінде бейнеленген, жиі керубтер деп жаңылысқан, томпақ бетті сәбилерге – путтилерге ұқсастығынан шыққан.

Белгілері мен симптомдары

Бұл ауру адамдарда төменгі жақ сүйегінің жоғалуынан туындайды, ал организм оны шамадан тыс талшықты тіндермен алмастырады. Көп жағдайда, бала өскен сайын бұл жағдай басылады, бірақ сирек кездесетін жағдайларда ауру бет-әлпеттің деформациясына әкеледі. Керубизм сонымен қатар сүт тістерінің ерте түсуіне және тұрақты тістердің шығуының немесе орын ауыстыруының болмауына себеп болады. Керубизм – жоғарғы және төменгі жақ сүйектерінің сирек кездесетін, аутосомдық-доминантты ауруы. Медициналық журналдарда шамамен 200 жағдай тіркелген, олардың көп бөлігі ер адамдарда кездеседі. Керубизм әдетте жеті жас шамасында диагностикаланады және жасөспрімдік кезеңге дейін жалғасады, содан кейін жасқа байланысты прогрессиялауы мүмкін немесе тоқтауы мүмкін. Керубизмнің ауырлығы жеңілден ауырға дейін өзгереді. Остеокластикалық және остеобластикалық қайта құру процестері қалыпты сүйектің талшықты тіндерге және кисталардың пайда болуына ықпал етеді. Аты айтқандай, пациенттің беті талшықты тіндер мен атипикалық сүйек қалыптасуының салдарынан ісінеді және пропорциясыз болады. Сүңгі тәрізді сүйек құрылымдары тістердің ерте түсуіне және тұрақты тістердің шығуындағы проблемаларға әкеледі. Бұл жағдай көздің орбиталық аймағына да әсер етеді, көздің жоғары қарауына себеп болады. Керубизмнің себебі 4p16.3 хромосомасындағы SH3BP2 генінің мутациясынан туындайтын генетикалық ақау деп саналады. Ауру сирек кездеседі және ауыртпаса да, зардап шегушілерге деформацияның эмоционалдық стресін тудырады. Керубизмнің әсері қалыпты жақ қозғалысына және сөйлеуге де кедергі келтіруі мүмкін. Қазіргі уақытта емдеудің жалғыз жолы – хирургиялық жолмен тіндер мен сүйекті алып тастау. Бұл жағдай да күтпеген жерден тоқталып, кері дамуға қабілетті сирек жағдайлардың бірі. Жасөспрімдік кезеңнен кейін қалыпты сүйек қайта құру белсенділігі қайта басталуы мүмкін. Керубизм генетикалық шартталған және төменгі және жоғарғы жақ сүйектерінің зардап шеккен аймақтарында шамадан тыс остеокластардың табылуымен көрінеді. Сүйектің ішінде көптеген талшықты аймақтары бар ірі кисталар пайда болады. Талшықтар мен кисталар корона процесінің трабекулаларында, төменгі жақ сүйегінің тармағында, төменгі жақ сүйегінің денесінде және жоғарғы жақ сүйегінің аймақтарында табылады. Жоғарғы жақ сүйегіне орбиталарға дейін және кейде төменгі орбиталардың ішінде де әсер етуі мүмкін. Жоғарғы жақ сүйегі мен скула сүйектері төмендеп, көздер жоғары қарағандай көрінеді. Көп жағдайларда жоғарғы жақ сүйегі төменгі жақ сүйегіне қарағанда күштірек зақымданады. Ішкі орбитадағы өсулер мен кисталары бар кейбір пациенттер көру қабілетін жоғалтуы мүмкін.

Себептер

Керубизм аутосомалық-доминантты түрде байланысты. Керубизм бұл аурудың отбасылық анамнезі жоқ адамдарда геннің кездейсоқ мутациясынан да табылды. Дегенмен, еркектерде аурудың неліктен жиірек көрінетіні толыққанды түсіндірілмеген. Керубизммен ауыратын балаларда жоғарғы және төменгі жақ сүйектерінің зақымдану деңгейі әртүрлі болады. Ауру, барлық зардап шеккендердің 80-100% -ында көрінеді. Генді зерттеген көп буынды отбасыларда барлық ұлдарда керубизм дамығаны, ал қыздардың 30-50% -ында ешқандай белгі байқалмағаны анықталды. Керубизмнің себебі SH3BP2 генінің мутациясынан туындайды деп саналады. Керубизм басқа генетикалық бұзылыстармен де байланысты болуы мүмкін, оның ішінде Нунан синдромы, Рамон синдромы және Х-хромосомасының нәзік синдромы. SH3BP2 генінің мутациялары керубизмнің 75% жағдайында ғана анықталды.

Тарих

Керубизмді алғаш рет 1933 жылы Онтарио штатының Кингстон қаласындағы доктор В. А. Джонс анықтап, сипаттады. Ол еврей-орыс тегінен шыққан бір отбасының үш баласының жағдайын баяндады. Сол кезде белгілі болғаны – ерекше ісік үлгісі және сүйек зақымдануының күшеюі, сосын кері дамуы ғана еді. Балалар он бес, он алты және он жеті жасқа келгенде, бет пішінінің бұзылысы айқын болып көрінді. 1943 жылы Джонстың медициналық тобы балаларға операция жасап, жақ сүйектерінің қатаюын азайтты. Операциядан кейін төрт жыл өткен соң, ісік қайтадан пайда болған жоқ. Дегенмен, кейбір жағдайларда дисплазия операциядан кейін қайталап, қосымша хирургиялық араласу қажет болды.