Кіріспе

Жәндіктердің популяциясын бақылау немесе азайтуға арналған құрылғы. Жәндік тұзақтары жәндіктердің немесе басқа буынтық аяқтылардың популяциясын жеке дарақтарды тұзаққа түсіріп, оларды өлтіру арқылы бақылауға немесе тікелей азайтуға қолданылады. Олар әдетте азық, визуалды тартымдылық, химиялық тартымды заттар мен феромондарды жем ретінде пайдаланады және басқа жануарларға немесе адамдарға зиян келтірмеуі, сондай-ақ азық-түлік немесе жемде қалдықтар қалдырмауы үшін орнатылады. Визуалды тартымдылықтар зиянкестерді тарту үшін жарық, жарқын түстер мен пішіндерді қолданады. Химиялық тартымды заттар немесе феромондар тек белгілі бір жынысты тарта алады. Жәндік тұзақтары кейде пестицидтердің орнына зиянкестерді басқару бағдарламаларында қолданылады, бірақ көбінесе зиянкестердің маусымдық және таралу үлгілерін анықтау үшін қолданылады. Бұл ақпарат басқа зиянкестерді басқару тәсілдерінде пайдаланылуы мүмкін. Тұзақ механизмі немесе жемнің түрі алуан түрлі болуы мүмкін. Шыбындар мен аралар ақуыздарға тартылады. Москиттер мен көптеген басқа жәндіктер жарқын түстерге, көмірқышқыл газына, сүт қышқылына, гүлдік немесе жемістік хош иіске, жылуға, ылғалға және феромондарға қызығады. Метил-евгенол сияқты синтетикалық тартымды заттар тефрит шыбындарымен өте тиімді.

Тұзақ түрлері

Жәндік тұзақтары пішін, мөлшер және құрылысы жағынан әртүрлі болып келеді, көбінесе нысана түрдің мінез-құлқы немесе экологиясын көрсетеді. Ең көп таралған түрлері төменде сипатталған.

Жеңіл тұзақтар

Жарық тұзақтары, ультракүлгін сәулесімен немесе онсыз, белгілі бір жәндіктерді тартады. Жарық көздері флуоресценттік шамдар, сынап буы бар шамдар, қара шамдар немесе жарықдиодтар болуы мүмкін. Тұзақтың дизайны нысаналанған жәндіктердің мінез-құлқына сәйкес әртүрлі болады. Жарық тұзақтары түнгі көбелектерді зерттеу үшін кеңінен қолданылады. Тұтқындалған көбелектердің түрлердің жалпы байлығы мен санына түнгі температура, ылғал және шам түрі сияқты бірнеше факторлар әсер етеді. Шағырлар және кейбір қоңыздар алыстан жарыққа тартылса, жақыннан одан қашықтайды. Фарроудың жарық тұзағы үлкен негізге ие, сондықтан ол әдеттегі жарық тұзақтарынан ұшып кетуі мүмкін жәндіктерді ұстап алады. Жарық тұзақтары ұшатын және жердегі жәндіктерді тарта алады, ал жарықтарды төменде сипатталған басқа әдістермен үйлестіруге болады.

Тіркемелі тұзақтар

Жапсырмалы тұзақтар – жай ғана жалпақ панельдер немесе жабық құрылымдар болуы мүмкін, көбінесе жеммен жабдықталған, және жәндіктерді жабысқақ затқа ұстайды. Жемсіз тұзақтарды "аңғалдық тұзақтар" деп атайды, себебі зиянкестер оларға адасып немесе зерттеу кезінде кездейсоқ түсіп қалуы мүмкін. Жапсырмалы тұзақтар ауыл шаруашылығында және үй ішіндегі зиянкестерді бақылауда кеңінен қолданылады. Пана іздеуге арналған тұзақтар немесе жасанды жамылғы тұзақтар, жәндіктердің қабық астында, жарықтарда немесе басқа да қорғалған жерлерде пана іздеу бейімділігін пайдаланады. Жеммен жабдықталған пана тұзақтары, мысалы, "тарақан мотельдері" және осыған ұқсас жабық құрылымдардың ішінде жәндіктерді ұстау үшін жабысқақ материал болады.

Ұшатын жәндік тұзақтары

Бұл тұзақтар ұшып бара жатқан немесе желмен соққан жәндіктерді ұстауға арналған. Ұшуды тосқауылдайтын тұзақтар – ұшатын жәндіктерге кедергі келтіріп, оларды жинауға бағыттайтын тор тәрізді немесе мөлдір құрылымдар. Қоршау тұзақтары жәндіктерді жинау ыдысына түсіретін қарапайым тік жапырақ немесе қабырғадан тұрады. Малезе тұзағы – бұл күрделірек түр, ол кедергі келтіргенде төмен емес, жоғары ұшуға бейім жәндіктерді ұстайды. Шұңқырмен жабдықталған қазанды тұзақтар мен бөтелке тұзақтары – бұл арзан нұсқалары, олар жәндіктерді көңіл көтеру үшін сабынды суға немесе антифризге толтырылған қазанға немесе бөтелкеге әкелу үшін әртүрлі жемдерді немесе тартымды заттарды пайдаланады. Көптеген көбелек тұзақтары – қазанды тұзақтардың түрі. Бөтелке тұзақтары кеңінен қолданылады, көбінесе былбырлаушылардың немесе зиянкес қоңыздардың популяциясын зерттеу үшін пайдаланылады.

Сулы буынты құс тұзақтары

Суда орналасқан ұстағыштар көбінесе жәндіктерді жинау үшін банкаға немесе бөтелкеге бағыттайтын торлы саңылаулар немесе конус пішіндес құрылымдардан тұрады.