Кіріспе

Укелин – 1920 жылдары АҚШ-та танымал болған ішекті музыкалық аспап. Бұл цитраның ішектері бар иілген псалтерий. Оның аты укулеледен (алғаш Португалияда жасалып, Гавайиде танымал болды) және скрипкадан шыққан. 1970 жылдарға дейін танымалдылығын жоғалтты, себебі аспапта ойнау қиын болды және оны толық төлемей тұрып, өндірушіге қайтарып беретін жағдайлар жиі кездесетін.

Тарих

Укелиннің тарихын анықтау қиын, себебі 1920 жылдары укелинге ұқсас бірнеше аспаптар жасалған. Пауль Ф. Рихтер 1924 жылдың желтоқсанында укелинге алғашқы патентті тіркеді; ол 1926 жылдың сәуірінде мақұлданды. Сол жылы Оскар Шмидт, Инк. компаниясымен біріккен Фоногарп компаниясы 1926 жылы укелиндерді шығара бастады. Дегенмен, укелинге өте ұқсас аспапқа патент 1923 жылы, Рихтер патентін тіркегенге бір жыл бұрын тіркелген. Бірақ Джон Лардж тіркеген патент Рихтердің патенті мақұлданғаннан кейін ғана жарияланды. Тағы бір ұқсас аспапқа 1925 жылы Уолтер Шмидт патент алған. Осы патенттердің бірінен соң бірі тіркелуіне байланысты, алғашқы укелинді кім ойлап тапқаны белгісіз. Скрипкашы Генри Чарльз Маркс өзінің Марксохиме Колони компаниясымен бірге жасаған көптеген аспаптардың ішінде «скрипка уке» деп аталатын аспапты сатудың алғашқыларының бірі болды. Ол осы аспапты алғаш рет жасаған деп есептелді, бірақ көп ұзамай International Music Company оның дизайнын көшіріп алып, оны «укелин» деген атпен сатты. Фоногарп компаниясы 1926 жылы Оскар Шмидтпен бірігуден бұрын Рихтердің дизайнын сатты. Марксохиме және Оскар Шмидт Интернешнл, Инк. компаниялары өз аспаптарын саяхатшы сатушылар арқылы үйден-үйге, көбінесе кедей ауылдық отбасыларға сатты. Сатушылар компаниядан аспаптарды сатып алып, оларды қымбат бағамен, көбінесе бөліп төлеу жолымен сататын. Экономика дағдарыстан кейін жақсарған сайын бағалар өсті. Кейде клиенттерге музыка дүкендерінен қарағанда арзанға сатып алатындары туралы айтылатын, бірақ олардың музыка дүкендерінде сатылғанына ешқандай дәлел жоқ.

Ойнау

Укелиннің он алты мелодиялық және он алты бас ішегі бар, олар үйлесімді аккордтарды ойнау үшін төрт топқа бөлінеді. Әр топта бір үлкен бас ішегі және үш кіші аккорд ішегі бар. Укелин ойнаушының алдындағы үстелге қойылады. Мелодиялық ішектер оң қолмен садақпен тартылады, ал бас ішектер сол қолдың тырнақтарымен немесе медиатормен тартылады немесе шұғылдандырылады.

Құлдырау

Укелиндер ойнау оңай деп ойлаған адамдарға сатылды, бірақ шын мәнінде олай болған жоқ. Олар диатоникалық аспаптар ретінде жасалғандықтан, оларда ойнай алатын мүмкіндіктер де шектеулі еді. Соның салдарынан көптеген аспаптар өндірушілерге қайтарылды, олар сата алмайтын аспаптардың қалың үйіндісіне ие болды. Сатушылар аспаптарды сатып алушыларға адастыра көрсетті, нәтижесінде олар құнды емес нәрсеге алданғанын сезінді. 1964 жылы Оскар Шмидт, Инк. компаниясы жаңа иесі Глен Петерсон кейбір сатушыларының әділетсіз бизнес тәжірибесін анықтағаннан кейін укелин өндіруді тоқтатты. Аспаптардың қайтарылуы мен теледидардың отбасылық ойын-сауық құралы ретінде пайда болуына байланысты музыкалық аспаптарға деген қызығушылық төмендегендіктен, Marxochime 1972 жылы скрипка уке өндірісін тоқтатуға мәжбүр болды.