Кіріспе

Құрылысы жойылған балық түршесі

Сары қанатты жамбасшы алабұға (Oncorhynchus clarkii macdonaldi) – Солтүстік Америкадағы тұщы су балығы, жамбасшы алабұғаның жойылған түршесі немесе нұсқасы.

Табиғат тарихы

Соңғы мұз дәуірі аяқталғанда, ірі тастар мен сазды морен қазіргі Колорадо штатында Арканзас өзенінің бастау сағасын тосқан. Осыдан пайда болған екі көлді аймақтың қоныс аударушылары "Екі көл" деп атаған. Екі көлде де Батыстың жабайы кезеңдерінен бері кішкентай көкжалбақ троуттар болған, бірақ 1880 жылдардың ортасында жарқыраған сары қанаттары бар, салмағы 800 граммға дейін жететін ірі троуттар туралы хабарлар тараған. Жақындағы зерттеулер сары қанатты троуттың тек Екі көлде ғана емес, Арканзас өзенінің бүкіл алабында табиғи түрде өмір сүрген болуы мүмкін деген болжам жасады.

Ашылуы және атауы

1889 жылдың шілдесінде профессор Дэвид Старр Джордан мен Г. Р. Фишер Твин Лейкске сапар шегіп, өздерінің жаңалықтарын 1891 жылы АҚШ Балық комиссиясының бюллетенінде жариялады. Олар жасыл қанатты қаңғырауды және "сары қанатты қаңғырау" деп аталатын, жаңа түр деп жариялаған балықты тапты. 1890 жылғы АҚШ Ұлттық мұражайының басылымдарында жарияланған түрлердің сипаттамасында Джордан мен Эверман балықты былайша сипаттады: Түсі күміс зәйтүн түсті; бүйірлерінде кең лимон сары реңк, тірі кезінде төменгі қанаттары жарқын алтын сары, қызыл түс мойынның екі жағындағы терең қызыл жолақтан басқа еш жерде жоқ. Бұл балықтың ғылыми атауы АҚШ Балық комиссары Маршалл Макдональдтың құрметіне "macdonaldi" деп аталды. Джорданның үлгілерін балық шаруашылығы саласының маманы Роберт Дж. Бэхнке қайта қарап, былай деді: "Иорданның дұрыс екеніне менің күмәнім жоқ; Твин Лейкстегі сары қанатты және жасыл қанатты форель – аласапыран форельдің екі бөлек тобы".

Құрып кету

1903 жылға дейін екі көлде жасыл және сары қанатты құрлы қабақтар бірге тіршілік етіп келді, популяциялары өсіп-өндірілу және тамақтану тұрғысынан оқшауланған күйде қалды. Сары қанатты құрлы қабақтың аяғына келгені – осыдан кейін жаңбырлы алабұқаның екі көлге енгізілуімен байланысты. Жасыл қанатты құрлы қабақтар жаңбырлы алабұқалармен араласып, құрлы-жаңбырлы алабұқалар пайда болды, бірақ сары қанатты құрлы қабақтар мүлдем жойылып кетті. Қазір сары қанатты құрлы қабақтар жойылып кеткен.