Кіріспе
Шамони аңғарынан шыққан таушы Жак Балмат (ʒak balma), Монблан Балматы (1762–1834) – таушы, савойялық тау гиді, Савойядағы Шамони аңғарында дүниеге келген, сол кезде Сардиния Корольдігінің құрамында болған.
Jacques Balmat (ʒak balma), called Balmat du Mont Blanc (1762–1834) was a mountaineer, a Savoyard mountain guide, born in the Chamonix valley in Savoy, at this time part of the Kingdom of Sardinia.
Сипаттама
Балмат 1786 жылғы 8 тамызда дәрігер Мишель Габриэль Паккардпен бірге Монбланға алғаш көтерілді. Осы ерлігі үшін король Виктор Амадей III оған Монблан құрметті атағын берді. Балмат пен Паккардтың Монбланға көтерілуі альпинизм тарихының басындағы маңызды жетістік болды. К. Дуглас Милнер: «Көтеріліс өте тамаша болды; осы екі адам ғана, арқансыз және мұз балтасыз, ғылыми құрал-жабдықтармен және ұзын, ұшты темір таяқтармен салмақталған күйде, төзімділік пен батылдықтың керемет көрсетісін жасады. Тек сәтті ауа райы мен айдың жарығы олардың аман-есен оралуын қамтамасыз етті». Эрик Шиптон: «Олардың батылдығы мен нық қадамдылығы таң қалдырды, альпинизм тарихындағы ең ұлы жетістіктердің бірі. Бұл жетістікке тек беймәлім жерді ғана емес, барлық жолсеріктер мүмкін емес деп санаған бағытты басып өткен адамдар қол жеткізді». Гастон Ребуффат Балматтың альпинистік шеберлігін жоғары бағалап, оны «Мықты, нық қадамды, кристалдарды іздеуші, ерекше альпинистік сезімі бар, мұздықтардың жарықтары мен серактарын сезуге қабілетті адам» деп сипаттады. 1787 жылғы 3 тамызда ол шамамен 17 адамнан тұратын топпен бірге де Соссюрдің саммитқа жетуіне көмектесті. Наполеон соғыстары кезінде Савойя француз билігіне көшті, ал Жак Балмат коммуна кеңесінің мүшесі болды. Ол Шамони аңғарына мерино қойын енгізуге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Балматтың өзінің баяндамасы сынға ұшырады, кейін ол ағылшын тілінде «Жак Балмат немесе Монбланға алғашқы көтерілу» деген атпен жарияланды, себебі оның баяндамасында доктор Паккардтың рөлі азайтылған. Милнер Балматтың әңгімесін «нақты емес, романтикалық және көбінесе ойдан шығарылған» деп сипаттайды және Балматтың оқиғасындағы қателерді анықтаған төрт альпинизм тарихын зерттеушінің пікірін келтіреді. Шиптон Балматты «мақтанқор және өзімшіл» деп сипаттап, «оның мінезінде мақтанғақтық пен қиыншылықтар болды. Сәттілік оның басына көтеріліп, ол өзінің еңбегін асыра көрсетуді бастады». 1834 жылы Сист аңғарында алтын іздеу кезінде Балмат жардан құлап қайтыс болды.
After the successful ascent, Balmat collected the reward offered 25 years before by Horace Bénédict de Saussure to the first man who could climb Mont Blanc. On 3 August 1787 he assisted de Saussure himself to reach the summit with a party of about 17 people. During the Napoleonic Wars, Savoy fell under French control, and Citizen Jacques Balmat became a member of the council of the commune. He led an unsuccessful attempt to introduce Merino sheep into the Chamonix valley. Balmat was criticized for his autobiographical account of the climb, later published in English as Jacques Balmat, or The First Ascent of Mont Blanc, since his account downplayed the role of Dr. Paccard. Milner describes Balmat's story as "cloudily romantic and largely fictional" and quotes four analysts of mountaineering history who discovered errors in Balmat's version of events. Shipton describes Balmat as "boastful and conceited" and that "in character, he was both vain and mean. Success went to his head, and he soon began to amplify his part in the exploit." Balmat died by falling off a cliff while prospecting for gold in the Sixt valley in 1834.