Кіріспе

Уэльстегі Фронгох лагері – Уэльстегі Мерионетширдегі Фронгох лагері Бірінші дүниежүзілік соғыс және 1916 жылғы Пасха көтерілісі кезінде асығыс түрде құрылған түрме болды.

Тарих

Бастапқыда лагерьде неміс әскери тұтқындары сары дистилляция зауытында және қарапайым лашықтарда орналастырылған, бірақ 1916 жылы Дублинде болған Пасха көтерілісінен кейін неміс тұтқындары көшіріліп, шамамен 1800 ирланд республикашысына арналған интернация лагері ретінде пайдаланылды. Олардың арасында Майкл Коллинз сияқты танымал тұлғалар болды, оларға әскери тұтқындар мәртебесі берілді. Тұтқындардың арасында болашақ Голливуд актері Артур Шилдс және спортшы, төреші Том Берк те болды. Эмон де Валераның да Фронгохта тұтқындалғаны туралы жалған пікір кең тараған. Ирланд республикашылдары өз командирлерін сайлады (осы тәжірибе келесі түрмелерде/интернацияларда да қолданылды) және басшылық тізбегін құрды. Лагерь ирланд көтерілісшілерінің партизандық күштерінің өркендеу ортасына айналды, ал Майкл Коллинз сияқты белсенді ұйымдастырушылар партизандық тактика бойынша импровизациялық сабақтар берді. Кейіннен лагерь «революция университеті» (ollscoil na réabhlóide) деп аталды. 1916 жылғы көтерілістен кейін Лорд Десис Ирландияның бас баспасөз цензоры болып тағайындалды және баспасөзді жариялағандарына сақтық танытуға ескертті. Уильям О'Брайеннің «Корк еркін баспасөзі» 1914 жылғы «Мемлекетті қорғау туралы заңға» (DORA ережелері) сәйкес, республикалық редакторы Франк Галлахер лагердегі республикалық тұтқындардың жағдайы мен күтімі туралы британдық биліктің жалғандығын айыптағаннан кейін жабылды. Лагерь 1916 жылдың желтоқсан айының соңында Дэвид Ллойд Джорджтың Х.Х. Асквиттің орнына премьер-министр болып тағайындалуымен босатылды.

Еске алу

Уэльс тілінде оқытатын жергілікті мектеп, Ysgol Bro Tryweryn, қазір интернация лагері орнында салынған, бірақ жанында ирланд, уэльс және ағылшын тілдерінде жазулары бар ескерткіш тақта орнатылған. 2016 жылы Фронгохтағы ирланд тұтқындарының тұтқындалуының жүз жылдығына орай жергілікті қауым бірнеше еске алу іс-шараларын ұйымдастырды және лагерь тарихы кеңінен жарияланды. Сол жылы Ирландия Ұлттық мұражайында да көрме өтті. Олардың қорындағы заттардың ішінде: лагерьдегі ойындарда қолданылған регби допынан өңделген гейл футболы; Патрик Киган жасаған путелер және тағы да басқалары бар.