Италияда 1970 ж. сәуірде талқандауға ұшыраған «Боргезе төңкерісі» – оңшылдардың құпия әрекеті. «Тора-Тора» операциясы, АҚШ пен НАТО кемелерінің қатысуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиядағы сәтсіз төңкеріс
Failed Italian coup d'etat
Голпе Боргезе (ағылшын тілінде: Borghese Coup) – 1970 жылдың 7 немесе 8 желтоқсанына жоспарланған, сәтсіз аяқталған итальян төңкерісі. Ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Децима Флотиглиа МАС" бөлімінің командирі болған және соғыстан кейінгі итальяндық фашистердің көптегені үшін батыр саналған Джунио Валерио Боргезе атымен аталады. Төңкеріс әрекеті туралы ақпарат 1971 жылдың 18 наурызында солшыл "Paese Sera" журналында жарияланды: "Республикаға қарсы диверсиялық жоспар: оңшыл радикалдардың құпиясы ашылды". Жасырын операция жапондықтардың Пёрл-Харборға шабуылынан кейін "Тора-Тора" операциясы деп аталды. Төңкеріс жоспарының соңғы кезеңінде Жерорта теңізінде күштер жинаған АҚШ және НАТО әскери кемелерінің қатысуы көзделген. АҚШ Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) төңкерісті қадағалап отырды, ал президент Ричард Никсонға осы туралы жеке хабарланды. Дегенмен, құпия құжаттарда АҚШ-тың Римдегі елшісінің: "Бізге қазір қажет емес нәрсе – жартылай пісіп келген төңкеріс. Біз оны қолдамаймыз", – деген сөзі келтірілген.
The Golpe Borghese (English: Borghese Coup) was a failed Italian coup d'état allegedly planned for the night of 7 or 8 December 1970. It was named after Junio Valerio Borghese, wartime commander of the Decima Flottiglia MAS and a hero in the eyes of many post War Italian fascists. The coup attempt became publicly known when the left wing journal Paese Sera ran the headline on the evening of 18 March 1971: Subversive plan against the Republic: far right plot discovered. The secret operation was code named Operation Tora Tora after the Japanese attack on Pearl Harbor. The plan of the coup in its final phase envisaged the involvement of US and NATO warships which were on alert in the Mediterranean Sea. The US Central Intelligence Agency (CIA) reportedly followed the coup, with President Richard Nixon being personally informed of it. Yet in leaked documents, the US ambassador to Rome is quoted saying "The last thing we need right now is a half cooked coup d’état We wouldn’t support it."
Төңкеріс жасалды деп айтылған
Оңшыл төңкеріс Италиядағы солшыл наразылықтардың «Қызыл күзінен» кейін және 1969 жылдың желтоқсанында Пьяцца Фонтанадағы жарылыстан соң орын алды, ал Реджио Калабрияда неофашистердің қолдауымен Реджио көтерілісі жалғасты. Сәтсіз төңкеріске Стефано Делле Чиаидің Ұлттық авангардынан жүздеген неофашистік белсенділер және лейтенант-полковник Амос Спиаццидің басқаруындағы әскердегі наразылар қатысты, оларға 187 Корпо Форрестале Делло Штато мүшесі көмектесті. Олардың міндеті – Италияның RAI мемлекеттік телеарнасының штаб-пәтерін басып алу еді. Жоспарға Италия президенті Джузеппе Сарагатты ұрлау, полиция басшысы Анджело Викариді өлтіру, RAI, Quirinale, Ішкі істер министрлігі (мұнда авангардтық белсенділер қару-жарақтарды тартып алуы тиіс еді) және Қорғаныс министрлігін басып алу кірді. Спиаццидің Милан қаласындағы батальоны сол кезде жұмысшылар қаласы және Италия Коммунистік партиясының бекінісі болған Сесто Сан-Джованниді басып алуды да жоспарлаған. Кейбір белсенділер Ішкі істер министрлігіне еніп кеткен, бірақ Боргезе төңкерісті соңғы кезеңінен бірнеше сағат бұрын тоқтатты. Бір белсенді қайтармаған автоматтары (Беретта 38 үлгісі) кейіннен бүлікшілдік ісі бойынша маңызды дәлел ретінде қарастырылды. Спиаццидің кейінірек берген куәлігіне сәйкес, төңкеріс іс жүзінде ойдан шығарылған: оны 1964 жылғы Пиано Солоға ұқсас «Esigenza Triangolo» (Үшбұрышты қажеттілік) деп аталатын төтенше жағдай жоспары арқылы үкімет күштері дереу басып тастаған болар еді. Бұл Христиан-демократиялық (ХДП) үкіметке әскери жағдайды жариялауға және мыңдаған үкіметтік әскерлерді, сондай-ақ әскери және азаматтық полицияны орналастыруға мүмкіндік беретін арнайы заңдарды қабылдауға себеп болған болар еді. Олар саяси партиялар мен баспагерлерді бақылауға алып, жалғасып жатқан әлеуметтік тәртіпсіздіктер мен солшыл наразылықтарды басу үшін жаппай тұтқындаулар мен депортацияларды жүзеге асыруға тиіс еді. Алайда, Боргезе белгісіз себептермен немесе біреудің сыбырлағаннан кейін, соңғы сәтте төңкерісті тоқтатты, өйткені заговоршылар өз орнына басты. Ұлттық майданның бірнеше мүшесі тұтқындалды және Боргезеге іздеу ордері берілді. Боргезе Испанияға қашып кетіп, 1974 жылдың тамызында қайтыс болды.
The botched right wing coup took place after the Hot Autumn of left wing protests in Italy and the Piazza Fontana bombing in December 1969, while in Reggio Calabria the Reggio revolt was supported by neofascists and ongoing. The failed coup involved hundreds of neo fascist militants from Stefano Delle Chiaie's National Vanguard, and army dissidents under Lt. Colonel Amos Spiazzi, helped by 187 members of the Corpo Forestale dello Stato, who were to seize the headquarters of the Italian public television broadcaster RAI. The plan included the kidnapping of the Italian President Giuseppe Saragat; the murder of the head of the police Angelo Vicari; and the occupation of RAI, the Quirinale, the Ministry of the Interior (from which Vanguard militants would seize weapons), and the Ministry of Defense. Spiazzi's Milan based battalion also planned to occupy Sesto San Giovanni, at that time a workers' town and a stronghold of the Italian Communist Party. Apparently some militants briefly entered the Ministry of the Interior, but Borghese suspended the coup a few hours before its final phase. A submachine gun (a Beretta Model 38) not returned by one of the militants was later viewed as a key piece of evidence in the sedition trial. According to the later testimony of Spiazzi, the coup was in fact fictitious: it would have been immediately suppressed by government forces through an emergency plan called Esigenza Triangolo (Triangle Exigency) similar to the 1964 Piano Solo, which would have provided the Christian Democratic (DC) government an excuse to declare martial law and enact special laws allowing the deployment of thousands of government troops, as well as military and civil police to seize control of political parties and publishers and undertake mass arrests and deportations, to quell the ongoing social unrest and left wing protests. However, Borghese, for unknown reasons or acting on a tip off, aborted the coup at the last minute as the plotters moved into position. Several members of the National Front were arrested and a warrant was served for Borghese. Borghese himself fled to Spain and died there in August 1974.
Тергеу
1971 жылдың 18 наурызында солшыл "Paese Sera" журналы "Республикаға қарсы көтеріліс жоспары: оңшыл радикалдардың қастандығы ашылды" деген тақырыппен жарық көрді. Мемлекеттік төңкеріс әрекетіне қатысты алғашқы тұтқындаулар сол күні жасалды. 18 және 19 наурызда тұтқындалған алғашқы адамдар – зейнеткер майор және Ұлттық фронт хатшысы Марио Роуз; Ремо Орландини, бұрынғы майор, жылжымайтын мүлік иесі және Боргезеге жақын адам; және Сандро Саккуччи, жас парашютші. Боргезеге де тұтқындау ордері берілді, бірақ оны таба алмады. Кейін тұтқындалғандардың арасында кәсіпкер Джованни Де Роза және отставкадағы әуе күштері полковнигі Джузеппе Ло Веккио болды. Мемлекеттік төңкеріс әрекеті бойынша тергеу Джулио Андреотти қорғаныс министрі болып қайта тағайындалғаннан кейін қайта жанданды. 1974 жылдың шілдесінде Андреотти құпия қызметтің есебін Рим прокуратурасына тапсырды, Мичелидің тексеруі екі күннен кейін оның тұтқындалуына әкелді. Мичели жұмысынан босатылды, ал 1977 жылғы заңмен Италияның барлау қызметтері қайта ұйымдастырылды.
On 18 March 1971, the leftist journal Paese Sera was published with the headline: Subversive plan against the Republic: far right plot discovered. The first arrests concerning the coup attempt were made on the same day. The first people arrested on 18 and 19 March were Mario Rose, a retired army major and National Front secretary; Remo Orlandini, also a former army major, a real estate proprietor and close associate of Borghese; and Sandro Saccucci, a young paratrooper. An arrest warrant for Borghese was also served, but he could not be found. Later arrestees included businessman Giovanni De Rosa and a retired Air Force colonel, Giuseppe Lo Vecchio. The investigation into the coup attempt was resurrected after Giulio Andreotti became defense minister again. Andreotti handed over a report by the secret service to the Rome public prosecutor in July 1974, Miceli's interrogation led to his arrest two days later. Miceli was then sacked, and the Italian intelligence agencies were reorganized by a 1977 law.
Сынақтар
Италия мемлекетіне қарсы құйрық сөздер үшін үш сот басталды. 1978 жылы Мичели төңкеріс талпынысын жасыруға тырысқаны үшін ақталды. Сакуччи, Орландини, Роза және басқалары саяси құйрық сөз үшін сотталды, соның ішінде Дель Чиаи де болды, оның нақты рөлі белгісіз. 1987 жылғы UPI ақпараттық хабарламасына сәйкес, ол 25 шілдеде 1970 жылы Италиядан Испанияға қашып кеткен. Алайда, басқа деректерге сәйкес, Делле Чиаи Ішкі істер министрлігінің ғимаратын басып алған жасақ тобын басқарды. 1984 жылдың қараша айындағы апелляциялық сотта барлық 46 айыпталушы ақталды, себебі «факті болған жоқ» (il fatto non sussiste) және ол тек «төрт немесе бес алпыс жастағы адамдардың жеке кездесуінде» болды. Жоғарғы кассациялық сот 1986 жылдың наурыз айында апелляциялық үкімді бекітті. Голпе Боргезеге байланысты соңғы сот 1991 жылы басталды, себебі құпия қызмет бірінші сотқа дейін маңызды тұлғаларға қатысты (Лицио Гелли және адмирал Джованни Торриси) дәлелдерді жойғаны анықталды. Дәлелдер жойылған кездегі қорғаныс министрі Андреотти 1997 жылы айыптауларды түсіну оңайлату үшін есімдер өшірілгенін мәлімдеді. Бұл соңғы сот дәлелдерді жою мерзімі өткендіктен, айыптауларсыз аяқталды. Леджионың 1980-ші жылдардың ортасында мафияға қарсы Макси процесінде куәлік беруіне сәйкес, Бускетта мен Сальваторе «Сиашиттедду» Греко Боргезеге көмектесуді жақтады. Мафия оңшыл төңкеріске негіз беру үшін бірқатар террористік шабуылдар мен кісі өлтірулерді жүзеге асыруды жоспарлаған. Леджионың нұсқасы Бускеттаның нұсқасынан өзгеше болғанымен, куәлік Боргезе мафиядан көмек сұрағанын растады. Франческо Ди Карлоның сөзіне қарағанда, журналист Мауро Де Мауро 1970 жылдың қыркүйегінде өлтірілді, себебі ол Боргезе – Де Мауроның балалық шақтағы досы – төңкеріс жоспарлап отырғанын білді.
Three trials were started for conspiracy against the Italian state. In 1978, Miceli was acquitted of trying to cover up a coup attempt. Saccucci, Orlandini, Rosa, and others were convicted of political conspiracy, which also included Delle Chiaie, whose specific role is unclear. According to a 1987 UPI news cable, he had already fled Italy to Spain on 25 July 1970. However, according to other sources, Delle Chiaie led the commando team which occupied the premises of the Interior Ministry. At the appeal trial in November 1984, all 46 defendants were acquitted because the "fact did not happen" (il fatto non sussiste) and only existed in "a private meeting between four or five sixty years olds". The Supreme Court of Cassation confirmed the appeal judgment in March 1986. The final trial connected with the Golpe Borghese began in 1991, after it was discovered that evidence involving prominent persons (Licio Gelli and admiral Giovanni Torrisi) had been destroyed by the secret service before the first trial. Andreotti, minister of defence at the time the evidence was destroyed, declared in 1997 that names had been deleted so that the charges would be easier to understand. This last trial ended without convictions because the period of prescription for destruction of evidence had passed. According to Leggio, testifying at the Maxi Trial against the Mafia in the mid 1980s, Buscetta and Salvatore "Ciaschiteddu" Greco were in favour of helping Borghese. The plan was for the Mafia to carry out a series of terrorist bombings and assassinations to provide the justification for a right wing coup. Although Leggio's version differed from Buscetta's, the testimony confirmed that Borghese had requested assistance by the Mafia. According to the pentito Francesco Di Carlo, the journalist Mauro De Mauro was killed in September 1970 because he had learned that Borghese – one of De Mauro's childhood friends – was planning the coup.
Маңыздылығы
Бұл сәтсіз төңкеріс тарихқа "надандықпен әрекет еткен, мемлекетке нақты қауіп төндірмеген күлкілі опералық төңкеріс" ретінде еніп, газеттерде "болмаған төңкеріс" деп жазылды. Дегенмен, құпия қызмет Орландинидің мәлімдемелеріне сүйене отырып, Никсон әкімшілігімен және Мальтадағы НАТО бөлімшелерімен байланыстар болғанын хабарлады. Орландини төңкерісшілер НАТО флотынан көмек алатынын айтты, бірақ бұл ешқашан іске аспады.
The failed coup has gone down in history as "a comic opera coup staged by naive incompetents, which posed no real threat to the state" and newspapers wrote about it as "the coup that never was". Nonetheless, the secret service reported connections with the Nixon administration and NATO units in Malta based on claims made by Orlandini. Orlandini asserted that the plotters would receive assistance from a NATO fleet, though this never materialized.
Танымал мәдениетте
Марио Моничелли режиссерлік еткен және танымал итальяндық актер Уго Тогнацци түскен комедиялық фильм 1973 жылы шықты және 1973 жылғы Канн кинофестивалінде итальян фильмдерінің ішінен таңдалып алынды. Фильмнің атауы – Vogliamo i colonelli («Біз полковниктерді қалаймыз»), ол сол кездегі АҚШ қолдаған грек әскери диктатурасына сілтеме жасайды. Бұл фильмде Тогнацци үкіметке төңкеріс жасауға тырысатын, шулы да жарамсыз, оңшыл депутат Тритони рөлін сомдайды. Төңкеріс әрекеті күлкіге айналып, хаосқа ұшыраса да, Тритони елден қуылса да, еңбекшілердің ереуілі мен саяси жиналыстарға тыйым салу сияқты оңшыл саяси шаралар енгізіледі. Тритони (Тритон) есімі Боргезеге және оның әскери өміріне, шабуылдық су астындағы диверсанттар тобының басшысы болған кезіне тікелей сілтеме жасайды. Фильм фашистік кезеңге, соғыстан кейінгі неофашистік Итальяндық әлеуметтік қозғалысына және Decima MAS су астындағы диверсанттар тобына қатысты әзіл-қалжыңдарға толы.
A comic film directed by Mario Monicelli and starring popular Italian actor Ugo Tognazzi was released in 1973 and was in the selection of Italian films for the 1973 Cannes Film Festival. It is called Vogliamo i colonelli (We Want the Colonels, in reference to the contemporary US backed Greek military dictatorship). In this film, Tognazzi portrays a boisterous and clumsy far right MP called Tritoni trying to stage a coup against the government. Though the botched attempt sinks in ridicule and chaos, and Tritoni has to go in exile, right wing political measures are nevertheless enforced, such as forbidding labor strikes and political gatherings. The character's name Tritoni (Triton) is a direct reference to Borghese and his military past as the leader of an assault frogmen unit. The film is peppered with joke references to the fascist period, the post war neo fascist Italian Social Movement and the Decima MAS frogmen unit.