Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адад нарри I, барлық жазулардың екісінен басқасында идеографиялық түрде мдадад ЗАБ+ДАḪ деп көрсетілген, яғни "Адад – менің жәрдемшім", (б.з.д. 1305–1274 жж. немесе б.з.д. 1295–1263 жж. қысқа мерзімдеме бойынша) Орта Ассирия империясы кезеңінде Ассирия патшасы болған. Ол өзінің жылнамалары ең толық сақталған ең ерте Ассирия патшасы. Адад нарри I Ассирияны одан әрі күшейткен маңызды әскери жеңістерге қол жеткізді. Ашшур қаласындағы жазуларында ол өзін Арик ден Или ұлы деп атайды, осы тегі Нассухи патшалар тізімінде де тіркелген. Хорсабад патшалар тізімі мен SDAS патшалар тізімінде ол Энлиль нираридің ұлы ретінде көрсетілген, бұл қате болуы мүмкін.
Adad nārārī I, rendered in all but two inscriptions ideographically as mdadad ZAB+DAḪ, meaning "Adad (is) my helper," (1305–1274 BC or 1295–1263 BC short chronology) was a king of Assyria during the Middle Assyrian Empire. He is the earliest Assyrian king whose annals survive in any detail. Adad nārārī I achieved major military victories that further strengthened Assyria. In his inscriptions from Assur he calls himself son of Arik den ili, the same filiations being recorded in the Nassouhi kinglist. He is recorded as a son of Enlil nirari in the Khorsabad kinglist and the SDAS kinglist, probably in error.
Ертедегі билік
Ол "касситтердің (олардың оңтүстіктегі бабыл көршілері), кутулардың (олардың шығыстағы гутеялық көршілері), лулумулардың (Ассирияның шығысындағы ежелгі Иранның лулуби тайпалары) және шубарулардың ("Азия Минорындағы солтүстік халықтар") батыр әскерлерін жеңгенімді" деп мақтанды. "Жоғарыда да, төменде де барлық жауларды бағындырдым". Бұл оқиға Угарсулу провинциясының Кар-Иштар қаласында болды. Адад Нирари әскері касситтер лагеріне "құйылысқан су тасқыны сияқты" шабуыл жасады, деп мақтанды Тукулти-Нинурта I өз атымен аталатын дастанында, олардың байлықтарын тонап, ханшалық туын алып кетті. Осы жеңістің нәтижесінде Ассирия шекарасын кеңейтіп, Пиласку, Арман қаласын, Угарсаллу және Луллумуға дейін аумағын оңтүстікке қарай жылжытты. Наци Марутташтың ізбасары Кадашман Тургу бейбітшілікке қол жеткізу үшін осыншалықты ынталы болды, ол Адад Нираримен "өзінің (Наци Марутташтың) ұлын екі рет кешірген" деген ұятты шартқа келіскендей көрінеді.
He boasted that he was the "defeater of the heroic armies of the Kassites (their Babylonian neighbors to the south), Qutu (their eastern Gutean neighbors), Lullumu (the Lullubi tribesmen of Ancient Iran immediately east of Assyria) and Shubaru ("northerners in Asia Minor"). Pacifier of all enemies above and below." It took place at the town of Kār Ištar in the province of Ugarsulu and victory was assured when Adad Nirari's army fell on the Kassite camp "like a devastating flood," as described gloatingly by Tukulti Ninurta I in his eponymous epic, plundering and carrying off his royal standard. This triumph resulted in a border realignment with Assyria extending its territory south, into Pilasqu, the city of Arman in Ugarsallu and Lullumu. Nazi Maruttaš' successor, Kadašman Turgu was sufficiently motivated to secure peace that he seems to have agreed to a humiliating treaty with Adad Nirari where "he pardoned his (Nazi Maruttaš') son of the crime," twice.
Басқару
Ассирияның басқару орталығы, мүмкін, Васашаттаның бұрынғы астанасы Тайда болған, себебі оның монументальді стелаларында "құлай қалып, оның қирандыларын алып тастады. Оны қайта жаңартты" делінген. Ол сарайды қайта тұрғызып, Ашшурдың қираған жерлерінде табылған, бірақ орнатылмаған мақтанышпен жазылған ескерткіш жазумен толықтырды. Оның Ашшур қаласындағы қайта жаңарту жұмыстары монументальді жазуларда көрсетілген және Ашшур құдайының ғибадатханасының Басқы қақпасын, қаланың әртүрлі қабырғаларын, Тигр өзені бойындағы кемежайды, Иштар ғибадатханасын және Ан мен Адад қақпасының қоймаларын қамтиды. Син н[а], Нинурта эмукая, Бабу аха иддина және Адад шуму лесир, оның қайтыс болған жылы. Бабу аха иддина – жоғары дәрежелі шенеунік, кейбір дереккөздерде «канцлер» деп аталған, Ибасси Илидің ұлы, ол Адад нарри және оның екі ізбасарының кезінде қызмет еткен. Ол Адад-Нараридің билігінің соңындағы епонимдік жылын тойлады, бұл туралы Асур Касидтің Билладағы Син аплаэрис ұлының іс-әрекеттеріне қатысты мәтіндерде айтылған. Оның «14410 архиві» деп аталатын, 60 тақташадан тұратын мұрағаты Ашшурдағы бір үйдің астындағы қабірден табылған. Адад нарри I-нің қола қылышын Метрополитен өнер мұражайында көруге болады.
The seat of Assyrian governance was possibly Wasashatta's former capital, Taida, because his monumental steles recounted that it "had become dilapidated and (he) removed its debris. (He) restored it," rebuilding the palace replete with a suitably boastful commemorative inscription prepared but never installed as it was found in the ruins of Assur. His building restorations in the city of Assur were celebrated in monumental inscriptions and include the Step Gate of the temple of the god Ashur, various of the city's walls, its quay along the river Tigris, the temple of Ishtar and the storehouses of the gate of An and Adad. Sin n[a ], Ninurta emuqaya, Bābu aḫa iddina and Adad šumu lesir, the eponym in whose year he died. Bābu aḫa iddina was a high ranking official, some sources say "chancellor," son of Ibassi ili, who served under Adad nārārī and his two successors. He celebrated his eponym year towards the end of Adad nārārī's reign as attested in texts relating the activities of Assur kasid son of Sin apla eris at Billa. His archive, called "archive 14410," consisting of 60 tablets was found in a tomb under a house in Assur. A bronze sword of Adad nārārī I can be seen in the Metropolitan Museum of Art.
Адад-нарри эпосы
Бұл тарихи эпос төрт фрагментте сақталған және Адад нарри мен оның бабылдық замандасы Наци-Марутташ арасындағы қақтығысқа арналған, олармен шайқасып, соңында жеңіске жетеді. Сақталған бөліктер толыққанды оқиғаны қалпына келтіруге мүмкіндік бермейді. Дегенмен, олар оқиғалардың ретін көрсетеді, онда Адад нарри әкесінің бастан өткерген қиындықтарын еске алады, "адам баласының тұқымы мәңгілікке жоғалып кетті" деп айтады, Шамша құдайына жалбарыныш жасайды, "О, Шамша, сен әділ төрешісің", "әділ емес Кассит патшасымен" болжасқан соғысына дайындық және т.б. сияқты жайттарды көрсетеді.
This historical epic is extant in four fragments and concerns the conflict between Adad nārārī and his Babylonian contemporary Nazi Maruttash, with whom he clashes and ultimately vanquishes in battle. The surviving pieces do not allow for a detailed narrative to be reconstructed. They do, however, suggest a sequence of events, where Adad nārārī harks back to the setbacks faced by his father, "the seed of the men has disappeared forever," his petitioning of the god Šamaš, "O Šamaš you are the true judge," in preparation for his denouement with "the unjust Kassite king," and so on.
Археологиялық табылған жерлер
2018 жылы төрт кірпіш қалыптан қайталама жазулар табылды. Олар Ассирия патшасы Адад нирани I (б.з.д. 1308-1275 жж.) Эрбиль облысындағы Каср Шемамок (Килизу) қаласында сарай салу тойы туралы мәлімдейді. Бұл сарай осы қалада тұрған Митан патшаларының (б.з.д. 1475-1275 жж.) бірінің ескі сарайының орнына салынған. Адад нирани I замандасы болған, Ассирияның кеңеюі салдарынан қуылған Иришти-Энни Ширенни патшасының сарайы болған деп есептеледі.
In 2018, repeated inscriptions were discovered on four brick molds talking about the celebration of building a palace By the Assyrian king Adad nirari I (1308 1275 BC) in Qasr Shemamok (Kilizu) in Erbil governorate, and this palace was built On an old palace of one of the Mitanni kings (1475 1275 BC) who lived in this city, a contemporary of King Adad nirari I, it is assumed that it was the palace of King Irishti enni Širenni, who was expelled by the Assyrian expansion.