Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Австралиялық саясаткер (1816–1891)
Australian politician (1816–1891)
Сэр Джон Робертсон (15 қазан 1816 – 8 мамыр 1891) – Лондонда туған австралиялық саясаткер және бес рет Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрі болған. Робертсон ең көп жер реформасымен, әсіресе 1861 жылғы Робертсон жер заңдарымен есте қалады, ол мемлекеттік жерді таңдауды жеңілдетуге және жер иелерінің монополиясын жоюға бағытталған. Робертсон 1856 жылы парламентке сайланды, ол еркектерге сайлау құқығын, құпия дауыс беруді, тең халық санына негізделген сайлау округтерін, дінге мемлекеттік көмекті жоюды, мемлекеттік бастауыш мектептерді, еркін сауданы және жер реформасын қолдады. Ол әлеуметтік реформаның кілті – мемлекеттік жерді зерттеу алдында еркін таңдау деп санайтын, бұл кедей шаруаларға егіншілік және мал өсіруге жарамды жерді, тіпті жалға алып отырған жер иелерінен де иеленуге мүмкіндік берді. Осы көрегендігінің арқасында ол 1856–1861 жылдар аралығындағы саясатқа үстемдік етті.
Sir John Robertson (15 October 1816 – 8 May 1891) was a London born Australian politician and Premier of New South Wales on five occasions. Robertson is best remembered for land reform and in particular the Robertson Land Acts of 1861, which sought to open up the selection of Crown land and break the monopoly of the squatters. Robertson was elected to Parliament in 1856 supporting manhood suffrage, secret ballot, electorates based on equal populations, abolition of state aid to religion, government non denominational schools, free trade, and land reform. He saw free selection of crown land before survey as the key to social reform with poor settlers being able to occupy agricultural and pastoral land, even that occupied by lease holding squatters. This insight enabled him to dominate the politics of 1856–61.
Өмірбаян
Робертсон Лондонның Боу қаласында, Шотландиядан келген сағатшы және мал өсіруші Джеймс Робертсонның төртінші баласы және үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол 1809 жылы Лондонның Степни қаласында үйленген ағылшын әйел Анна Мари Риплимен бірге өсті. Кейіннен, Нью-Саут-Уэльс штатының сол кездегі губернаторы сэр Томас Брисбеннің кеңесімен отбасы Австралияға көшіп, 1822 жылдың 8 қаңтарында "Провиденс" кемесімен келді. Олардың жағдайы жақсы болғанға ұқсайды, себебі сол кездегі әдет-ғұрып бойынша, колонияға 2500 фунт стерлингтен кем емес сома әкелген әркім 10 км² жерге бірінші сыныпты грант алуға құқылы болды, және олар Хантер аңғарында осындай жер алды. 1858 жылдың қаңтар айында ол екінші Каупер үкіметіне Жерлер және қоғамдық жұмыстар министрі болып кірді. Ол сайлау заңын өзгертуге, ересек еркектерге сайлау құқығын беруге, Заңнамалық Ассамблеядағы орындар санын 54-тен 80-ге дейін арттыруға, бірақ Квинсленд 1859 жылдың соңында бөлінген кезде олардың сегізін жоюға үлкен үлес қосты. Сондай-ақ, Сидней университеті 100 түлекке жеткенде орын алу мүмкіндігі де болды, бірақ бұл 1876 жылға дейін орындалмады. 1859 жылдың маусым айында өткен жалпы сайлауда ол өзінің енді Үстіңгі Хантер деп аталатын мандатына қайта сайланды. Каупер үкіметі 1859 жылдың қазан айында жеңіліске ұшырады, бұл Робертсонның білім беру заңына қарсылығының нәтижесінде болды. Одан кейінгі Форстер үкіметі 1860 жылдың ақпанында парламенттік дауыс беруде жеңілгеннен кейін отставкаға кетті. 1856 жылғы Кеңес тағайындауларының бес жылдық мерзімі аяқталды және губернатор Робертсонды қоса алғанда, өмір бойына жаңа Кеңес мүшелерін тағайындады. Кеңестің қайта тағайындалуына байланысты жер заңдарын қыркүйекте Ассамблея қайтадан қабылдады, ал 1861 жылдың қазан айында Кеңес бекітті. Оның соңғы ісі – өлімінен бір күн бұрын жарық көрген "Сидней Морнинг Геральд" газетіне қарсылық хат жіберу болды. Оның ескерткіші Жаңа Оңтүстік Уэльс көркемсурет галереясының жанындағы Доменде орналасқан. Федералдық округ Робертсон, бұрынғы штаттық сайлау округі Робертсон және Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстік жотасындағы Робертсон қаласы оның құрметіне аталған. Ол Австралиядағы алғашқы теңіз биологиялық станциясын Уотсонс-Бейде салған. Оның немерелерінің бірі Арчибальд Кларк Керр, кейіннен сэр Арчибальд, содан кейін лорд Инверчапел, 20 ғасырдағы Ұлыбританияның ең ықпалды дипломаттарының біріне айналды.
Robertson was born at Bow, London, the fourth child and third son of James Robertson, a watchmaker and pastoralist from Scotland, and English woman Anna Marie Ripley, who married in Stepney, London in 1809. Subsequently, on the advice of Sir Thomas Brisbane, the then Governor of New South Wales, the family emigrated to Australia, arriving on the "Providence" on 8 January 1822. They were apparently in good circumstances, for, according to the custom of the time, anyone bringing to the colony a sum of not less than £2,500 was entitled to a first class grant of 2500 acres (10 km2) of land, and this they received in the Hunter Valley. In January 1858, he joined the second Cowper ministry as Secretary for Lands and Public Works. He was largely responsible for amending the electoral law to introduce adult male franchise, increase Legislative Assembly seats from 54 to 80, although eight of these were abolished when Queensland separated in late 1859. It also included a seat for the University of Sydney once it had 100 graduates, which did not occur to 1876. In the June 1859 general election, he was re elected to his seat, now called Upper Hunter. The Cowper government was defeated in October 1859, partly as a result of Robertson's opposition to the education bill. The succeeding Forster government was forced to resign when it lost a parliamentary vote in February 1860. The five year terms of the 1856 Council appointments had run out and the Governor appointed a new Council to life terms, including Robertson. Due to the reappointment of Council, the land bills had to be passed again by the Assembly in September and were passed by the Council in October 1861. Almost his last act was the sending of a letter opposing it to the Sydney Morning Herald, which appeared on the day preceding his death. His statue graces The Domain near the Art Gallery of New South Wales. The Federal division of Robertson, the former state electoral district of Robertson, and the NSW Southern Highlands town of Robertson were all named after him. who built the first Marine Biological Station in Australia at Watsons Bay. One of his grandchildren, Archibald Clark Kerr, later Sir Archibald and then later Lord Inverchapel, became one of Britain's most influential 20th century diplomats.