Кіріспе

Чилилік америкалық бизнесмен және эколог (1943–2015)

Дуглас Рейнсфорд Томпкинс (20 наурыз 1943 – 8 желтоқсан 2015) – американдық бизнесмен, табиғатты қорғаушы, табиғатты зерттеуші, қайырымдылық жасаушы, фильмдер жасаушы және ауыл шаруашылығымен айналысушы. Ол North Face Inc компаниясын құрды, Esprit компаниясын және Терең экология қоры мен Томпкинс қорғау қоры сияқты түрлі экологиялық ұйымдарды бірлесіп құрды. 1960 жылдардың ортасынан бастап ол және оның бірінші әйелі Сюзи Томпкинс Бюэлл (туған аты Рассел) екі компанияны құрып, басқарды: The North Face сыртқы жабдықтар мен киім компаниясы және Esprit киім компаниясы. 1989 жылы олардың ажырасуынан және Томпкинстің бизнес әлемінен кетуінен кейін ол қоршаған ортаны қорғау және жерді сақтау ісіне белсенді түрде кірісті. 1990 жылдары Томпкинс және оның екінші әйелі Крис МакДивит Томпкинс Чилиде 2 миллион акрдан (809 372 км²) астам жабайы жерді сатып алып, сақтап қалды, бұл көрсеткіш аймақтағы кез келген жеке тұлғадан асып, оны әлемдегі ең ірі жеке жер иелерінің біріне айналдырды. Томпкинстер биологиялық түрлердің алуандығын сақтау мақсатымен саябақтар құруға, жануарлар дүниесін қалпына келтіруге, экологиялық ауыл шаруашылығына және қоғамдық белсенділікке баса назар аударды. Ол жинап, сақтап қалған жері Оңтүстік Американың кез келген үкіметіне сыйға тартылған ең үлкен жеке меншік жер болып табылады. Осы себепті ол өлімнен кейін чилилік азаматтыққа ие болды.

Ерте өмір

Томпкинс 1943 жылғы 20 наурызда Огайо штатының Коннеут қаласында антиквариат сатушысы және декоратордың ұлы ретінде дүниеге келді. 1960-1962 жылдар аралығында Томпкинс Колорадо, Еуропа және Оңтүстік Америкада шаңғы тебу және тауға шығумен айналысты. 1963 жылы Томпкинс Калифорния тау альпинистік жетекшілік қызметін құрды. Осы кезеңде ол Сьюзи Расселлмен танысты, ол казино қызметкері болатын және оны Тахо көліне дейін автостоппен алып жүрді. Олар 1964 жылы Сан-Францискода неке қиды.

"The North Face" компаниясы

1964 жылы Томпкинс Сан-Францискода The North Face, Inc. компаниясын почта арқылы сауда және бөлшек сауда компаниясы ретінде, тау шағасы мен кемпинг жабдықтарын сату үшін банктен 5000 доллар қарыз алды. Алғашқы жылдары ұйықтататын қаптар, рюкзактар және альпинизм шатырларының дизайнының стандарты қалыптасты. Томпкинс ортада тіреу бағанасы болмайтын, оның орнына сыртқы қаптар арқылы өткізілген икемді таяқтарды қолданатын шатырларды жобалады. Бұл дизайн сонымен қатар күмбез тәрізді пішінінің арқасында желдің шатырдың үстінен сырғып өтуіне мүмкіндік бергендіктен, шатырдың беріктігін арттырды. Осындай шатырлар бүкіл әлемде кеңінен көшірілді. 1966 жылы The North Face дүкенінің алғашқысы ашылды, ал салтанатты ашылуда The Grateful Dead тобы өнер көрсетті. Екі жылдан кейін Томпкинс өзінің үлесін Кеннет "Хап" Клоппқа 50 000 долларға сатты және түскен пайданы әйелімен бірге Esprit сән үйін құруға жұмсады. Томпкинс The North Face компаниясын оқиғалық фильмдер түсіруге бағытталған мақсатпен сатты. Олар Фицрой тауында жаңа бағыт ашты және сол бірге көтерілген кинорежиссер Лито Техада Флореспен бірге тәжірибелері туралы "Дауылдар тауы" атты оқиғалық фильмін жасады. 1978 жылға қарай компанияның жылдық сатылымы 100 миллион доллардан асып, Германия мен Гонконгта серіктестіктер құрылды. Томпкинс өзін "бейне директоры" деп тағайындап, өзінің маркетингтік тәсілін дамытты: дүкен дизайнынан бастап каталогтың құрылымына дейін компанияның имиджінің барлық аспектілерін қадағалады, ал әйелі дизайн директоры қызметін атқарды. Ол кездегі ең сәнді брендтердің біріне айналған компания 60 елде жұмыс істейтін трансұлттық компанияға өсті. 1989 жылы жапондық өнер баспасы Robundo Томпкинстің бренд үшін жасаған толыққанды дизайн қағидаларын қамтитын Esprit, Comprehensive Design Principle атты кітапты жариялады. Содан кейін 1989 және 1994 жылдары ол әлемдегі басқа Esprit компанияларындағы үлесін сатты.

Жерді қорғау - Томпкинс қорғау

Esprit компаниясындағы үлесін сатқаннан кейін Томпкинс күш-жігерін Чилидің оңтүстігіне бұрды, онда ол көп уақытын тау шаруасына, каякингке және шаңғы тебуге арнаған еді, жерді қорғау және қоршаған ортаны қорғауға белсенділік танытуға ден қойды. Ол 1990 жылы қоршаған ортаны қорғауға белсенділік танытуды қолдайтын «Терең экология қоры» (Терең экологияны қараңыз) және 1992 жылы қазір «Томпкинс консервациясы» деп аталатын «The Conservation Land Trust» ұйымын құрды, ол негізінен Чили мен Аргентинадағы жабайы жерлерді қорғаумен айналысады. 1993 жылы ол «Патагония» компаниясының бұрынғы бас директоры Кристин Л. МакДивитке үйленді; екеуі де консервациялық жобалар бойынша бірлесіп жұмыс істеді. Томпкинстердің табиғатты қорғау жұмысы жабайы ландшафттар мен биологиялық әртүрлілікті сақтауға бағытталған. Үлкен жабайы жерлерді сатып алғаннан кейін, олар ұлттық парктері құруға кірісті, себебі олар бұл мемлекеттік мәртебені ұзақ мерзімді қорғауды қамтамасыз етудің ең тиімді жолы деп есептеді. Крис Томпкинс «Томпкинс консервациясы» қорының президенті ретінде олар бірге бастаған жұмысты жалғастыруда.

Пумалин саябағы

Томпкинстің алғашқы ірі қорғау жобасы Чилидің Палена провинциясындағы Пумалин паркі болды, ол Вальдивиялық қоңыржай жаңбырлы орман, биік шыңдар, көлдер және өзендерден тұратын аймақ. 1991 жылы ол Ренихуэ фьордының соңында орналасқан, жартылай тасталған Ренихуэ шаруашылығын сатып алды, осы ерекше орманды кез келген пайдаланудан қорғауды жоспарлады. Келесі он жылда The Conservation Land Trust парктің аумағын кеңейтіп, 800 000 акрға жеткізді, ол Корковадо шығанағынан Анд тауларына дейін созылды. 2005 жылы сол кездегі президент Рикардо Лагос бұл аймақты Чили мемлекетінің ерекше мәртебесі – Табиғат қасиетті орны деп жариялады, бұл оған қосымша экологиялық және дамуға бағытталмаған қорғауды берді. The Conservation Land Trust (АҚШ экологиялық қоры) осы қорғауға алынған жерлерді Fundación Pumalín (Чили қоры) ұйымына, жеке бастамамен ұлттық саябақ ретінде басқару және дамыту үшін тапсырды, оған қоғамның қолжетімділігі бар. Саябақтағы мыңдаған келушілерде терең экологиялық сананы қалыптастыру ниетімен, Томпкинс жолдар, кемпингтер, келушілер орталықтары және мейрамхана сияқты қоғамдық инфрақұрылымды құру арқылы жабайы табиғатпен танысу мүмкіндігін кеңейтуге тырысты.

Ибера ұлттық паркі

Ибера жобасы – Джордж Сорос, Гарвард университеті және Rewilding Argentina ұйымдарымен бірлесіп, Томпкинс бастаған жеке консервациялық кәсіпорын болды. Оның мақсаты Аргентинаның Корриентес провинциясындағы Ибера ылғалды жерлерін қорғауды күшейту және олардың тіршілік ортасын мен биологиялық әртүрлілігін қалпына келтіру еді. 1983 жылы құрылған Ибера провинциялық қорығы 1 300 000 гектар сулы-сазды жерлерді, далаларды, орманды және жайылымдық жерлерді, соның ішінде мемлекеттік және жеке мал шаруашылықтарын қамтиды. Ибера жобасы үкіметке тиесілі су тасқынына ұшырайтын жерлерді күшейтілген қорғауды жақтады, және 2009 жылы провинциялық үкімет қорықтағы 553 000 гектар мемлекеттік жерде Ибера провинциялық паркін құрды. Томпкинс басқаруымен Conservation Land Trust провинциялық парктің іргесіндегі 150 000 гектар ескі мал фермаларын, соның ішінде паркте бұрын кездеспеген жерлерді сатып алды. Көптеген малдар мен ішкі қоршаулар алынып тасталды, ал жергілікті өсімдіктер мен тіршілік ортасын қалпына келтіру үшін жерді басқару бағдарламасы әзірленді. 2015 жылдың желтоқсанында Trust осы жерлерді, оның ішінде эспиналды, малезалды далаларды және орманды, Аргентина үкіметіне Ибера ұлттық паркі деп аталатын қатаң қорғалатын ұлттық паркті құру үшін табыстады. Жалпы ауданы 700 000 гектар болатын бұл парк Аргентинаның ең ірі ұлттық паркі болып, жүзден астам құс түрлеріне, алып құмырсқа жегіштерге және ара мақұлдақтарына мекен болатын еді. Ол жергілікті түрлерге қауіпсіз ортаны қамтамасыз ететін және «пайдалану экономикасынан» «қорғау және экотүризм экономикасына» өтуге ынталандыратын еді. 2018 жылы Аргентина үкіметі сыйға тартқан жерлерден Ибера ұлттық паркін құрды, ал провинциялық парк жеке басқарылады. және Пумалин паркінен оңтүстікке қарай 800 км қашықтықта орналасқан.

Органикалық ауыл шаруашылығы

"Өндірістің нәтижесінде табиғатты қорғауды" көздеген Томпкинс топырақтың салауаттылығын және экологиялық тұтастығын сақтай отырып, сонымен бірге отбасыларды асырап, жергілікті экономиканы қолдайтын тұрақты органикалық шаруашылық үлгілерін жасады. Пумалин аймағындағы Хорнопирен, Водудахуе, Вентискверо, Пиллан және Ренихуе шаруашылықтары шағын масштабты экологиялық ауыл шаруашылығының үлгілері ретінде және бейресми саябақ күзетшілерінің бекеттері ретінде қызмет етеді. Бұл шаруашылықтардың әрқайсысы қой, мал, бал, жидектер және органикалық көкөністер сияқты әртүрлі өнімдерді өндіреді. Пиллан шаруашылығындағы шағын өндіріс орынжайы бал мен жидектерді джемдерге айналдырып, оларды "Пиллан Органикс" деген атпен сатады. Аргентинаның солтүстік-шығысында Томпкинс Корриентес провинциясындағы мал шаруашылықтарын және Энтре-Риос провинциясындағы көп егістік астық пен жеміс шаруашылықтарын басқарды. Әр шаруашылық табиғатқа қатысты тұрақты тәжірибелерді дамытуға ерекше мән береді.

Құрметтер

Томпкинстің экологиялық жұмысы оған Оңтүстік Америкадан тыс жерлерде құрмет пен марапаттар әкелді: 2012 жылы Африка жаңбырлы ормандарын сақтау қоры Томпкинс пен оның әйеліне «Жаңа түрлер сыйлығын» табыс етті; 2007 жылы Халықаралық консервация кокусы қоры оған және оның әйелі Криске «Жақсы басшы» сыйлығын берді; 2008 жылы Америка альпинистік клубы таулы аймақтарды сақтау жұмысы үшін оған Дэвид Р. Брауэр сыйлығын табыс етті; 2009 жылы Latin Trade журналы оны «Жылдың экологиялық көшбасшысы» деп мойындады. 2007 жылы ол зақымдалған ландшафттарды қалпына келтірудегі еңбегі үшін Америка ландшафт сәулетшілері қоғамының құрметті мүшесі болып тағайындалды. Эдвард Хьюмстің 2009 жылғы «Эко Баронс» кітабы, «планетамызды құтқаруға тырысатын арманшылдар, тәуекелшілер және миллионерлер» туралы баяндамасында Томпкинсті осы жаңа филантроптардың алғашқы өкілі ретінде көрсетеді. Бразилияда экологиялық белсенді Дуглас Томпкинс Жабайы табиғатты қорғау қоғамының құрылғанына 30 жыл толуына арналған салтанаттарда «A Natureza do Brasil» бейнефильмі арқылы ерекше құрметке ие болды, онда Харольдо Палло Джуниордың және бразилиялық пианист Салете Чиамулераның суреттері көрсетілді.

Өлім

2015 жылдың 8 желтоқсанында Томпкинс басқа бес адаммен (оның ішінде Patagonia, Inc. негізін қалаушы Ивон Шоинард) Чилидің оңтүстігіндегі Генерал Каррера көлінде каякпен жүргенде, күшті толқындар олардың каяктарын құлатты. Томпкинс "біршама уақыт" судың ішінде болды. Ол тікұшақпен жақын маңдағы Койхайке қаласындағы ауруханаға жеткізілді, онда бірнеше сағаттан кейін қатысты суықтан қайтыс болды. Ол 72 жаста болған және оны екінші әйелі Кристин (МакДивит), екі қызы, ағасы және анасы күтіп шықты. Томпкинс Патагония паркіне жақын жердегі Чакабуко аңғарындағы шағын зиратқа жерленген.