Ресми келісім: Ұйымдық құрылым мен шешім қабылдау процесінің регламенті
Formal consensus
Келісімге формальды түрде қол жеткізу – ұйымдағы қарым-қатынастарды және шешім қабылдау процесін реттейтін құрылым. Тиімді әрі тұрақты келісім үшін маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресми консенсус – бұл ұйым мүшелері арасындағы қарым-қатынастарды және олардың өзара әрекеттесу жолдарын белгілі бір ретпен ұйымдастыратын, консенсус арқылы шешім қабылдау үшін қалыпты, тұрақты және тиімді орта жасауға бағытталған ұйымдық құрылым. Консенсуспен шешім қабылдаудың көптеген әртүрлі тәсілдері болғанымен, ресми консенсус шешім қабылдау процесінің өзі, кез келген ұсыныстың немесе талқылаудың мазмұнымен қатар, консенсусқа жету үшін бірдей маңызды екенін қатаң басады.
Formal consensus refers to a specific organizational structure which formalizes both the relationships between members of an organization and the processes through which they interact to create an environment in which consensus decision making can occur in a specific, consistent, and efficient manner. While many diverse consensus decision making techniques exist, formal consensus emphasizes the concept that the particular process by which a decision is made is equally significant to gaining consensus as the content of any proposal or discussion.
Негізгі қағидалар
Ресми консенсус өзара әрекеттесу процесіне қатысты мәселелерді құрылымдық тұрғыдан анықтап, оқшаулауға, сондай-ақ осы мәселелердің нақты бір өзара әрекеттесудің мазмұнына кедергі келтірмеуіне бағытталған. Бұл, кез келген талқылауды бастамас бұрын, уақыт пен күш-жігерді (келісім бойынша) рәсімдік құрылымды әзірлеуге жұмсау арқылы жүзеге асырылады. Бұған мысал ретінде күн тәртібін жоспарлау отырысы мен мазмұндық отырыс арасындағы қарым-қатынасты қарастыруға болады. Күн тәртібін жоспарлау отырысының мақсаты – мазмұндық отырыстың нақты күн тәртібін белгілеу, талқыланатын тақырыптарды ғана емес, сонымен қатар талқылауды кім басқаратындығын, қандай қосымша рөлдер қажет екенін, талқылаудың қанша уақытқа созылуын, шешім қабылдау қажеттігін және қабылдау жолдарын анықтау. Егер егжей-тежелді құрылымдық процесс белгіленсе, мазмұндық отырысқа қатысушылар талқыланатын материалға еркін қатысуға және консенсусқа тиімдірек жетуге мүмкіндік алады. Формалды консенсусты сәтті жүзеге асыру үшін, ұйымның негізінен бастап нақты және дәйекті рәсімдік құрылымды қалыптастыру қағидасы енгізілуі керек. Формалды консенсусты қолдануды жоспарлаған ұйымдар, ұйымның барлық мүшелері үшін ортақ болатын негізгі принциптерді, құндылықтарды және мақсаттарды анықтауы тиіс. Бұл анықталғаннан кейін, негізгі принциптерге байланысты туындаған кез келген қайшылықтар келісілген ортақ құндылықтарға сілтеме жасау арқылы шешілуі мүмкін. Осы негізгі келісімге қол жеткізілгеннен кейін ғана нақты құрылымдар мен қарым-қатынастар консенсустық шешім қабылдау арқылы дамытылуы мүмкін. Әрине, формалды консенсустың нақты іске асырылуы ұйымның қажеттіліктеріне, мақсаттарына, құндылықтарына және ресурстарына байланысты әр түрлі болады. Дегенмен, негізгі идея өзгеріссіз қалады: ең төменгі деңгейден бастап нақты және дәйекті рәсімдік құрылым құрылғаннан кейін, барлық келесі шешім қабылдау процестері тиімді және болжамды болады, бұл шешім қабылдау процесіне қатысуға мүмкіндігі шектеулі деп санайтындарға да белгілі мүмкіндіктер ұсынады. Формалды консенсустың мақсаты – осы процесс пен мазмұн арасындағы айырмашылықты ұйымдық өзара әрекеттесудің барлық түрлеріне қолдану екенін атап өту маңызды. Шешім қабылдау – өзара әрекеттесудің бір түрі ғана, бірақ осы құрылымдық қағидаларды кездесулерді басқаруға, талқылауларды жеңілдетуге және дауларды шешуге де қолдануға болады.
Formal consensus is designed to structurally identify and isolate issues regarding the process by which interactions occur, to prevent these issues from interfering with the content of any particular interaction. This is accomplished through dedicating time and effort to developing (by consensus) a procedural structure for any discussion prior to beginning the actual discussion. A common example of this is seen in the relationship between agenda planning meetings and content meetings; the purpose of the agenda planning meeting is to establish an exact agenda for the content meeting, outlining not only which topics will be discussed, but who will lead the discussion, what other roles are needed in the discussion, how long the discussion should take, whether or not a decision is needed, and how any decisions should be reached. Once a detailed structural process has been established, those involved in the content meeting will enjoy greater freedom to engage in the material being discussed, as well as greater efficiency in achieving consensus. The concept of formulating specific and consistent procedural structures must begin at the very foundation of an organization, if formal consensus is to be successfully implemented. Organizations intending to use formal consensus must establish the fundamental principles, values, and goals that all the members of the organization have in common. Once this is established, any conflicts which arise based on basic principles can always refer back to the agreed upon set of common values. It is only after this foundational agreement has been achieved that particular structures and relationships can be developed through consensus decision making. Clearly, the exact implementation of formal consensus will vary from one organization to the next, based on the needs, goals, values, and resources of the organization. However, the basic concept remains: once a specific and consistent procedural structure is developed, from the most basic level upward, all subsequent decision making processes will be both efficient and predictable, which will provide known opportunities for even those who feel less empowered to participate in the decision making process. It is important to note that formal consensus aims to apply this process content distinction to all types of organizational interaction. Decision making is one particular type of interaction, but these structural concepts can also be applied to meeting management, facilitation of discussion, and conflict resolution.
Артықшылықтары мен кемшіліктері
Ресми консенсустың дәстүрлі шешім қабылдау практикасынан басты артықшылығы – ол көпшілік дауыс беру жүйелеріне тән бәсекелестік динамикасын азайтуында. Ресми консенсус, ең көп дауыс алу үшін күшті бәсекелестікке қарамастан, ашық, айқын және қосымша рәсімдер арқылы барлық қатысушының басын қосуға баса мән береді, соның арқасында дауларды ынтымақтастықпен шешуге мүмкіндік туады. Формалды консенсустың болжамды және тұрақты құрылымы, әсіресе өзін шеттетуші немесе әлсіз сезінетін қатысушылар үшін де, қатысуды жеңілдетеді. Сонымен қатар, консенсус бойынша шешім қабылдау процесінде ұсыныс қабылданған кезде, ол ұйымның барлық мүшелерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін өзгертіледі. Кез келген қабылданған ұсыныс, әдетте, ұйымның толық қолдауына ие болады және кез келген наразылық жариялы түрде белгілі болады. Осы шешім қабылдау процесі кез келген ұсыныстың тікелей және тиімді іске асырылуын қамтамасыз етеді. Ресми консенсус моделінің кемшілігі – қатысу үшін шешімдер қабылдау құрылымын және процесін құрайтын негізгі келісімдерді терең және ортақ түсіну қажет. Осы қажеттілікке байланысты, жаңа адамдардың қолданыстағы ұйымға енуі және толыққанды қатысуы қиын болуы мүмкін.
The main advantage of formal consensus over more traditional decision making practices is that it diminishes the competitive dynamic which is integral to all majority rule systems. Formal consensus emphasizes universal participation through inclusive, open, and transparent procedures which encourage cooperative resolution to conflicts, rather than aggressive competition to achieve the highest number of votes. The predictable and consistent structure which formal consensus provides allows for easier participation, even from those participants who would otherwise feel marginalized or disempowered. Additionally, the consensus decision making process implies that once a proposal is accepted, it has been modified to suit the needs of all members of an organization. By default, any proposal which is accepted has the support of the entire organization, and any dissent is already public knowledge. This type of decision making process allows for the most direct, efficient implementation of any given proposal. A disadvantage to the formal consensus model is that participation requires a deep, common understanding of the underlying agreements which form the structure and process through which decisions are made. On account of this need, it may be difficult for new people to enter an existing organization and participate to their full capacity.
Кіріспе
Ұсыныс немесе мәселе көтерілген кезде, ол топқа ұсынылып, барлық қатысушыларға ұсыныспен танысу үшін жеткілікті уақыт берілуі тиіс. Ұсыныстың немесе мәселенің қалай туындағанын түсіндіру қажет, және барлық сұрақтарға толық жауап берілуі керек.
When a proposal or issue is raised, it should be submitted to the group, and sufficient time should be given for all participants to familiarize themselves with the proposal. The process by which the proposal / issue originated should be clarified, and any clarifying questions should be addressed.
Талқылаудың бірінші деңгейі
Ұсынысты барлық қатысушылар түсінгеннен кейін, оның жалпы артықшылықтары мен кемшіліктері туралы кең талқылау өтуі керек. Осы кезеңде туындаған даулар мен алаңдаушылықтарға дереу жауап берілмейді, ешқандай сұраққа нақты жауап берілмейді. Оның орнына, барлық пікірлер тіркеліп, талқылау жеке мәселелерде тоқтап қалмай, алға жылжуына мүмкіндік жасалады. Кейбір ұсыныстар осы кезеңде қабылдануы не қабылданбауы мүмкін. Осы орында консенсусқа келуге шақыру қалыпты жағдай.
Once the proposal is understood by all participants, a broad discussion of the overall merits and drawbacks of the proposal should take place. None of the conflicts or concerns that are raised at this phase are directly addressed, and no questions are directly resolved. Instead, all comments are noted, and the discussion is made to move forward without dwelling on particular concerns. Some proposals can be accepted or rejected at this stage. It is appropriate to call for consensus here.
Талқылаудың екінші деңгейі
Ұсыныс бойынша жалпы талқылау барысында туындаған нақты алаңдаушылықтар мен қайшылықтар анықталды. Бұл алаңдаушылықтарды шешуге тырысылмай, керісінше, талқылау қажеттілігі тудырған барлық нақты қайшылықтар мен алаңдаушылықтар нақты мәселелер түрінде жинақталады.
Specific concerns and conflicts which came from the general discussion of the proposal are identified. No attempt is made to resolve these concerns, but instead, all of the specific conflicts and concerns which require discussion are identified and formulated into specific points.
Талқылаудың үшінші деңгейі
Екінші деңгейде анықталған нақты қақтығыстар бірінен соң бірі талқыланады. Әрбір мәселе шешімге келгенше талқылау жалғастырылады. Келісімге қол жеткізе алмаған жағдайда, пікірталасқа шешім табудың басқа да жолдары бар, олар ұсынысты комитетке жіберу немесе көпшілік дауыс беруді жүргізуді қамтиды.
The specific conflicts identified in the second level are discussed, one at a time. Each concern is discussed until a resolution is achieved. There are alternative means of resolving a discussion which cannot achieve consensus, which include sending the proposal to a committee, or conducting a super majority vote.
Рөлдер
Рольдер ресми консенсус моделінің маңызды бөлігі болып табылады, бірақ әрбір рөл кездесу процесінің бір бөлігі екенін, мазмұнына байланысты емес екенін түсіну қажет. Барлық рөлдер әр кездесуде міндетті түрде қажет емес, және қажет болған жағдайда, бір адам бірнеше рөлді бір уақытта атқара алады.
Roles are central to the formal consensus model, but it is important to understand that each role is a function of the process of a meeting, and not a function of the content. Not all roles are needed at every meeting, and when appropriate, more than one role can be held by the same individual.
Күн тәртібінің жоспарлаушылары
Кез келген отырысқа дейін, күн тәртібін жоспарлаушылардың шағын тобы алдымен күн тәртібін жоспарлау жиынын өткізуі керек. Күн тәртібін жоспарлаушылардың міндеттеріне күн тәртібінің мәселелерін жинау, мәселелерді толыққанды күн тәртібіне реттеу, әр тақырыпқа баяндамашыларды бекіту, қолданылатын талқылау әдістерін анықтау, әр тақырыпқа уақыт лимитін қою және соңында бекітілген күн тәртібінің жазбаша нұсқасын дайындау кіреді. Осы міндеттердің әрқайсысы бойынша шешімдер келісім арқылы қабылдалуы тиіс.
Prior to any meeting, an agenda planning meeting should first be conducted by a small group of agenda planners. The tasks which agenda planners must carry out include collecting agenda items, arranging items into a comprehensive agenda, assigning presenters for each topic, determining the discussion techniques to be employed, assigning time limits to each topic, and finally drafting a written version of the finalized agenda. Decisions on each of these tasks should be achieved through consensus.
Жеңілдікті қамтамасыз етуші
Фасилитатор – кездесудің тиімді және үздіксіз өтуін, сондай-ақ талқылаудың оңай жүруін қамтамасыз ететін адам. Фасилитатор күн тәртібін жоспарлаушылар белгілеген уақыт ішінде өтуіне жауапты. Осыған жауапты болғандықтан, фасилитатор талқылау процесін басқарып, туындаған дау-жанжалдарды шешудің жолдарын ұсынуы керек. Дегенмен, фасилитатор кездесу процесіне бағыт-бағдар берумен ғана айналысады, ал талқылаулардың мазмұнына қатыспауы тиіс.
A facilitator is an individual responsible for ensuring that a meeting flows smoothly, and that discussion is facile. The facilitator is responsible for moving through the agenda in the time determined by the agenda planners. In being responsible for this, the facilitator must guide the process of the discussion and suggest techniques for resolving conflicts which arise. However, the facilitator is only responsible for providing direction on the process of the meeting, and should not participate in the content of the discussions.
Уақыт ұстаушы
Бұл - әрбір талқылаудың белгіленген уақыт лимитін сақтауда жеңілдетушіге көмектесетін жауапты тұлға.
This is the individual responsible for assisting the facilitator in maintaining the pre determined time limitations for each discussion.
Жария жазушы
Жазбашы сондай-ақ үйлестірушіге көмектеседі, қолданыстағы тақырыпқа тікелей қатысты негізгі талқылау мәселелерін немесе алаңдаушылықтарды барлық топ көре алатындай жазбаша түрінде жазады. Бұл рөл топқа көтерілген мәселелерді визуально бақылап отыруға көмектеседі.
The scribe also assists the facilitator, by putting major discussion points or concerns immediately relevant to the topic at hand in writing for the entire group to see. This role is helpful in allowing the group to visually keep track of points that have been raised.
Жазбаларды қабылдаушы
Бұл адам кез келген отырыстың толыққанды жазбасын жасауға және таратуға жауапты. Бұл жазбалар отырысқа қатыса алмаған мүшелерге ағымдағы талқылауға қатысуға мүмкіндік береді, сондай-ақ болашақта анықтама ретінде қолдануға қолайлы.
This individual is responsible for developing and distributing a detailed written record of any given meeting. These notes are useful in allowing absent members to maintain their participation in ongoing discussions, as well as for future reference.
Қақпа күзетшісі
Есік күзетшісі кездесуге кірген барлық қатысушыларды қажетті ақпаратпен таныстыруға, тиісті материалдарды (күн тәртібі сияқты) таратуға, сондай-ақ кешігіп келгендерге талқыланған мәселелер туралы қысқаша мәлімдеуге жауапты.
The doorkeeper is responsible for informing all participants who enter a meeting of all pertinent information, distributing relevant literature (agenda, etc. ), and briefly informing latecomers of what topics have been covered.
Өлшемі
Құрылымдық келісімдер мен формалды үдерістердің маңызы қатысушылар тобының өсуімен бірге арта түседі. Шағын ұйым процесінде көбірек икемділікке ие болуы мүмкін, бірақ бірнеше жүз немесе бірнеше мың қатысушыдан тұратын топта әрбір адамның пікірін білдіруге тең мүмкіндік беру үшін қатаң процедуралық құрылым қажет. 100 000 қатысушыға дейінгі шешім қабылдау органдарында ресми консенсус моделін қолдануға болады. Дегенмен, бұл үшін кішігірім топтар құрылуы керек, осылай нақты талқылауға мүмкіндік туады. Ең жақсысы, әрбір адам 5-6 адамнан тұратын "қызығушылар тобында" тақырыптар мен ұсыныстарды талқыласа, ал әрбір қызығушылар тобы өкіл арқылы іріктемелі талқылауларға қатыса алады.
The importance of structural agreements and formalized process become more critical as the group of participants increases. A small organization may be able to afford more flexibility in their process, but a group of several hundred or several thousand participants requires a strict procedural structure to ensure that equal opportunity is given for everyone to voice their opinion. It is possible for a formal consensus model to be employed for decision making bodies of up to 100,000 participants. However, this requires that much smaller groups be formed, so that real discussion is made possible. Ideally, each individual would be able to discuss topics and proposals among an “affinity group" of 5 or 6 people, and each affinity group would then be able to participate in larger scale discussions by way of a representative.