Кіріспе

Сумо матчын жеңу үшін қолданылатын техника (決まり手) – сумода рикиши (күресші) матчты жеңу үшін қолданатын техника. Матч соңында гиожи (рефери) бұл техниканы ресми түрде анықтап жариялайды, бірақ төрешілер бұл шешімді өзгерте алады. Кимариттердің тізімі статистикалық мақсаттар үшін сақталады. Жапон Сумо Ассоциациясы (JSA) 2001 жылдан бері 82 осындай техниканы ресми мойындады, оның ішінде бесеуі жеңіске жеткізбейтін техникалар ретінде қарастырылады. Дегенмен, рикишилердің тек шамамен ондай техниканы ғана жиі және тұрақты түрде қолданады. Бұл – сирек қолданылатын қарапайым кимарит, күрес барысында алға еңкейіп, қарсыласты артқа қарай итеріп жерге түсіреді.

Нимигери

Нимигери (二枚蹴り, "бұдырмен итеріп түсіру") – қарсыласының тепе-теңдігін бұзғанда, тік тұрған аяғының сыртына соққы беріп, оны жерге түсіретін кимарит техникасы.

Омата

Омата (大股, "санды қысып түсіру") - қарсылас коматсукуйдан екінші аяғын созып қашып баяғанда, шабуылшы қарсыластың тепе-теңдігін жоғалтқан аяғын көтеріп, оны құлатып жібереді.

Сотогаке

Сотогаке (外掛, "сыртқы аяқ жолы") - бұл кимарит, онда шабуылшы қарсыласының тізесін сырттан қамтып, оны кері қарай құлатады. Бұрынғы UFC жеңіл салмақ шебері Лиото Мачида, сумо спортымен айналысқан, өзінің аралас жекпе-жек өнері мансабында осы әдісті бірнеше рет сәтті қолданған.

Сотокомата

Сотокомата (外小股, "жамбас үстінен айналдырып тастау") – қарсыластың наге немесе хиккакесінен қашқаннан кейін, шабуылшы қарсыластың жамбасын сырттан ұстап, көтеріп, арқасына құлатады.

Сусохарай

Сусохарай (裾払い, артқы аяқтан сыпыру) — қарсыластың nage немесе hikkake шабуылынан қашқаннан кейін, шабуылшының тізесін қарсыластың жамбасының астына енгізіп, оны жерге құлатуға бағытталған kimarite техникасы.

Сусотори

Сусотори (裾取り, "аяқ тігу") – қарсыластың nage-ден қашқаннан кейін, шабуылдаушы қарсыластың тобығын ұстап, оны жерге тартады.

Цуматори

Цуматори (褄取り, "арқа аяқ тігізі") - қарсыласы алға қарай тепе-теңдігін жоғалтқанда (немесе алға жылжығанда) шабуылшы қарсыласының аяғын ұстап, артқа тартып, оның жерге құлауын қамтамасыз ететін кимарите.

Учигаке

Учигаке (内掛け, "ішкі аяқ саяхат") – бұл қарсыластың тізесін ішкі жағынан қамшалап, оны арқасына құлату арқылы жасалады.

Уаташикоми

Ваташикоми (渡し込み, "жамбастан немесе тізеден ұстап, төмен қарай итеру") қарсыластың жамбасының немесе тізесінің астынан бір қолмен ұстап, екінші қолымен итеріп, осылайша қарсыласты сыртқа немесе төменге құлату арқылы орындалады.

Атып тастау

Ату техникалары (投げ手) – рикиши қарсыласын дохиоға немесе рингтен сыртқа лақтырып, жеңіске жеткенде қолданылатын кимариттер.

Иппонцеой

Иппонзеой (一本背負い, "бір қолмен иыққа тастау") – қарсыластың қолын екі қолмен ұстап тартып, шабуылшыдан өту және оны рингтен шығару арқылы артқа және бір жаққа жылғала отырып орындалатын кимарит.

Қақенеж

Какенаге (掛け投げ, "ішкі жамбасты ілмелеу лақтыруы") қарсыластың жамбасын бір аяқпен көтеріп, оны екі қолмен ұстап, тепе-теңдігін жоғалтқан қарсыласты жерге лақтыру арқылы жасалады.

Кошинаж

Кошинаж (腰投げ, "бел лақтыру") қарсыластың үстінен иіліп, оны шалқалап жерге түсіру арқылы орындалады.

Котенеж

Котенаж (小手投げ, "қолға ұстап тастау") – қарсыластың созылған қолын (差し手 – ұстап алу қолын) шабуылшы өз қолымен айналдырып, оның мавашиіне тиместен жерге тастайтын кимарит техникасы. Көп қолданылатын әдіс.

Құбинаж

Кубинаж (首投げ, "бас лақтыру") – шабуылдаушы қарсыластың басын (немесе мойнын) қолдарына орап, оны жерге құлатып тастау арқылы орындалады.

Нихонаж

Нихонаж (二丁投げ, "денемен лақтыру") қарсыластың оң (сол) аяғын қарсыластың оң (сол) тізесінің сыртынан айналдырып, екі аяғын да жерден сыпырып, оны құлатып тастау арқылы орындалады.

Қасық шашты

Шитатадашинаге (下手出し投げ, "қоян астынан тарту") қарсыластың қолынан өтіп, қарсыластың мавашиін ұстап, оны алға немесе жаққа сүйреп, жерге түсіру арқылы орындалады.

Құқықпен жұмыс

Шитатенаж (下手投げ, "қоян астынан лақтыру") – бұл кимарит, онда шабуылшы қарсыластың қолтығының астынан қолын созып, қарсыластың мавашиін ұстап, жанына бұрылып, қарсыласты төмен тартып жерге түсіреді.

Сукуинаж

Сукуинаге (掬い投げ, "белсіз қол тастау") қарсыластың қолтығының астынан қолымен өтетін және оның арқасынан айналып, жанына бұра отырып орындалады. Бұл қарсыласты алға қарай итеріп, белсіз қол тастау (маваши) арқылы тиіспей жерге құлатуға мүмкіндік береді.

Цукаминаж

Цукаминаге (つかみ投げ, "көтеру және лақтыру") – бұл шабуылшының қарсыласының мавашиін ұстап, оның денесін жерден көтеріп, өзін басып өтіп, ауаға тартып, содан кейін жерге түсіретін әдіс.

Судың мөлшері

Уватедашинаге (上手出し投げ, "қолын жоғарыдан тарту лақтыруы") қарсыластың қолын немесе арқасын басып өту үшін қарсыластың мавашиін ұстап, оны алға қарай тартып, жерге түсіргенде орындалады.

Су ағыны

Уватенаге (上手投げ, "қолы үстінен лақтыру") – шабуылшы қарсыластың қолынан үстінен өтіп, қарсыластың мавашиін ұстап, оны жерге лақтырып, сонымен бірге өзін бүйірге бұра отырып орындалатын әдіс.

Жаңғаран

Ягуранаге (櫓投げ, "ішкі жамбас лақтыру") – екі күрескердің бір-бірінің мавашиін ұстап, бірі қарсыласының аяғын жамбастың астына итеріп, оны жерден көтеріп, содан кейін бүйіріне лақтыру арқылы орындалатын техника.

Төменге бұраңыз

Бұралау техникасы (捻り手) – рикиши қарсыласын лақтыру арқылы немесе бұралу қозғалысымен құлату арқылы жеңіске жететін кимариттер.

Амиучи

Амиучи (網打ち, "балықшының тастауы") – қарсыластың қолын екі қолмен тартып, оны алға қарай құлатуға жасалатын лақтыру. Бұл әдіс атауы, дәстүрлі жапондық балық аулау торы тастау техникасына ұқсас болғандықтан берілген.

Гасшохинери

Гассёхинери (合掌捻り, "қолымен ұстап, төмен қарай бұрау") – бұл қарсыластың арқасынан екі қолмен ұстап, оны бүйірге қарай бұру арқылы орындалатын әрекет. Токкуринаге қараңыз.

Арамдану

Хариманаж (波離間投げ, "артқа белді лақтыру") қарсыластың арқасынан асып, оның мавашиін ұстап, қарсыласты шабуылшының алдына немесе жанына тартып түсіргенде орындалады.

Қайынахинери

Каинахинери (腕捻り, "екі қолмен қолды төмен қарай бұру") қарсыластың созылған қолына екі қолды орап, иық арқылы оны дохиоға түсіру арқылы орындалады. (Тоттариға ұқсас, бірақ дене орналасуы басқаша.)

Қатасукаши

Катасукаши (肩透かし, "иықтың астынан төменге тартылу") – бұл шабуылшының қарсыласының қолына екі қолмен оралып, қарсыласының иығынан ұстап, оны төменге қарай тартып түсіретін әдіс.

Көтехенер

Котехинери (小手捻り, "қолды бұрап түсіру") қарсыластың қолын төмен бұрап, оны құлатуға әкеп соқтырады.

Кубинери

Кубинери (首捻り, "бас бұру лақтыруы") қарсыластың басын немесе мойнын төмен бұрып, оның құлауына себеп болады.

Макиотоси

Макиотоси (巻き落とし, "бұрып түсіру") қарсыластың қимылдарына жылдам ден қойып, қарсыластың тепе-теңдігін жоғалтқан денесін мавашиді ұстамай-ақ дохиоға түсіргенде орындалады.

Осакате

Осакате (大逆手, "артқа бұрылатын қолмен лақтыру") – бұл кимарит, онда шабуылшы қарсыласының қолын өзінің қолының үстінен алып, қолды төмен қарай бұрады, сонымен қатар қарсыластың денесін ұстап, оны қолдың бағытымен бірге лақтырады.

Сабари

Сабаори (鯖折り, "алға қарай күш түсіру") қарсыластың мавашиін ұстап, сыртқа және төмен тартып, қарсыластың тізелерін дохиоға тигізу арқылы орындалады.

Сакататтари

Сакататтари (逆とったり, "қолды лақтырып тастауға қарсы әрекет") – қарсыластың созылған қолын бір қолмен айналдырып, екінші қолмен оның білегінен ұстап, бұрып, қарсыласты төмен қарай күшпен түсіру (бұл "анти-тоттари" деп есептелуі мүмкін).

Шитатехинери

Шитатехинери (下手捻り, "қоян астынан бұру лақтыруы") – рикиши қарсыласының қолтығының астынан қол созып, мавашиді ұстап, қарсыластың құлауына немесе дохиоға тізесі тигенше мавашиді төмен тартып түсіретін кимарите техникасы.

Сотомусо

Сотомусо (外無双, "сыртқы жамбас тіреу бұрылысы") – қарсыластың оң (сол) тізесінің сыртын сол (оң) қолымен ұстап, оны өзінің сол (оң) тізесінен бұрып тастау әдісі.

Токкуринат

Токкуринаге (徳利投げ, "екі қолмен бас бұрылысы төмен") қарсыластың мойнын немесе басын екі қолмен ұстап, оны дохиоға бұрап түсіру арқылы орындалады.

Тоттари

Тоттари (とったり, "қолды лақтырып тастау") қарсыластың созылған қолына екі қолды орап, оны дохиоға қарай итеру арқылы жасалады.

Цукиотоси

Цукиотоси (突き落とし, "төменге қарай итеру") қарсыластың қолдарын жоғарғы денесінен басып, оның ауырлық ортасынан шығарып, дохиодан түсіру арқылы орындалады.

Учимусо

Учимусо (内無双, "ішкі жамбас тіреу бұрылысы") - қарсыластың сол (оң) тізесінің сыртын сол (оң) қолмен ұстап, оны төменге бұрауға қолданылатын әдіс.

Уватехинери

Уватехинери (上手捻り, "қол үстінен бұралау") қарсыластың қолынан өте созып, мавашиді ұстап, содан кейін қарсылас құлағанға дейін немесе дохиоға тізесі тигенге дейін мавашиді төмен тартып орындалады.

Зубунери

Зубунери (ずぶねり, "бас бұрумен лақтыру") – хинери кезінде қарсыласты төмен қарай итеру үшін бас пайдаланғанда қолданылады.

Дене артқа қарай құлайды

Артқа қарай дене лақтыру әдістері (反り手) – бұл рикиши қарсыласын лақтыру арқылы немесе оны кері қарай итеру арқылы жекпе-жекті жеңетін кимарит техникалары.

Изори

Изори (居反り, "артқа қарай дене түсіру") – қарсыластың шабуылының астына суырып, шабуылшы қарсыластың бір немесе екі тізесінен немесе мавашиінен ұстап, оны жоғары көтеріп, артқа лақтыратын техника.

Қакезори

Какедзори (掛け反り, "артқа қарай домалау") қарсыластың созылған қолы мен денесінің астына басты қойып, оны өз аяқтарыңыздың үстінен артқа қарай құлату арқылы орындалады.

Шұмокудзори

Шумокудзори (撞木反り, "саңғырақтың балғасын түсіру") – тасукидзори сияқты еңіспен орындалатын техника, бірақ күрескер өзін кері лақтырады, осылайша қарсыласы бірінші болып өзінің астына түседі. Атауы жапондық қоңырау балғаларының пішінімен саякестігінен туындаған.

Сототасукизори

Сототасукидзори (外たすき反り, "сыртқы кері бұрылу") – қарсыластың қолын бір қолмен, ал аяғын екінші қолмен қамтып, оны көтеріп, жанына және артқа қарай лақтыру техникасы.

Тасукидзори

Тасукидзори (たすき反り, "кимононың иық бауы құлауы") қарсыластың бір қолына, екіншісі қарсыластың бір аяғына оралып, оны иық арқылы тік көтеріп, жерге лақтыру арқылы орындалады. Атау дәстүрлі жапон кимоносының жеңін байлауға қолданылатын тасуки деген бауға сілтеме жасайды.

Тсутаэдзори

Цутаэдзори (伝え反り, "қоян астынан денеге түсу") қарсыластың созылған қолын айналдырып, қарсыласты арқасынан бұрып, дохиоға төмен түсіреді.

Арнайы әдістер

Арнайы техникалар (特殊技) — рикиши жоғарыда аталған категорияларға жатпайтын техникалармен жеңіске жеткенде қолданылатын кимариттер.

Хатакикоми

Хатакикоми (叩き込み, "соққылау") - қарсыластың иығына, арқасына немесе қолына соққы беріп, оларды сазға тиіп, алға қарай құлатуға мәжбүрлеу.

Хикиотоси

Хикиотоси (引き落とし, "қолмен төмен тарту") – қарсыластың иығынан, қолынан немесе мавашиден тартып, оны сазға тигізіп, алға қарай құлату әдісі.

Хиккаке

Хиккаке (引っ掛け, "қолдан тартып шығару күші") – бұл техникада, қарсыластың қолынан екі қолмен ұстап, артқа қарай жылжумен бірге, оны шабуылдаушыдан өткізіп, дохёден шығарып тастау болып табылады.

Кимедаши

Кимедаши (極め出し, "қолды күшпен шығарып тастау") қарсыластың қолдарын және иықтарын өз қолымен басып ұстап, оны дохиодан сыртқа итеру арқылы жасалады.

Киметаоши

Киметаоши (極め倒し, "қолды бұрып түсіру") - қарсыластың қолдары мен иықтарын өз қолдарымен бекітіп, оны күшпен төмен түсіру арқылы орындалатын техника.

Окуридаши

Окуридаси (送り出し, "арқадан шығару") – бұл кимарит, онда қарсыластың тепе-теңдігі бұзылған кезде оны дохиодан арт жағынан итеріп шығарады.

Окуригаке

Окуригаке (送り掛け, "арқа аяқ жолы") - қарсыластың білезігін арт жағынан жоғары көтеріп құлатқан кездегі әрекет.

Окурихикотоси

Окурихикотоси (送り引き落とし, "арқадан тартып түсіру") – рикиши қарсыласын арт жағынан тартып түсіретін техника.

Окуринат

Окуринаге (送り投げ, "арқадан тастау") – қарсыласты артынан тастау.

Окуритаоши

Окуритаоши (送り倒し, "арқадан түсіру") қарсыласты артынан құлату арқылы орындалады.

Окуритсуридаши

Окурицуридаши (送り吊り出し, "арқадан шығарып тастау") – бұл қарсыластың мавашиін арт жағынан ұстап, оны дохиодан сыртқа лақтырып жіберу.

Окурицуриотоси

Окурицуритоси (送り吊り落とし, "арқадан көтеріп тастау") рикиши қарсыласын арт жағынан мавашисінен ұстап, дохиоға құлатады.

Сокубиотоси

Сокубиотоси (素首落とし, "басты түсіру") қарсыластың басын мойынның арт жағынан төмен қарай итеру арқылы орындалады.

Цуридаши

Цуридаши (吊り出し, "көтеріп шығару") – күрескерлер бетпе-бет келгенде, біреуі қарсыласын мавашиінен ұстап көтеріп, дохиодан сыртқа шығаратын әдіс.

Цуриотоси

Цуриотоси (吊り落とし, "көтеру арқылы лақтыру") – күрескерлер бетпе-бет келгенде, қарсыластың мавашиін ұстап, оны дохиоға құлату.

Уширомотаре

Уширомотаре (後ろもたれ, "артқа қарай еңкейу") – бұл қарсылас рикишидің артында тұрғанда, артқа жылжу арқылы оны дохиодан сығарып салу әрекеті.

Утхари

Утчари (うっちゃり, "артқа домалап тастау") – рикиши дохио шетіне жақын келгенде өзін артқа иіп, қарсыласының денесін бұрап, оны дохиодан сыртқа шығаратын техника.

Уоридаши

Варидаши (割り出し, "қол күшімен итеру") – бұл қарсыластың бір аяғын рингтен жақтан итеру, оның денесіне қолды созу және оны тепе-теңдіктен шығару үшін аяқты пайдалану.

Йобимодоши

Йобимодоши (呼び戻し, "денеге шабуыл") қарсыластың шабуылшының ішкі тартысына реакция жасаған кезде, шабуылшы оны белден ұстап тартып, жерге лақтырады.

Техникалық емес

Техникасыз (非技) - күрескердің техника қолданбастан жеңе алатын бес тәсілі.

Фумидаси

Фумидаси (踏み出し, "арқадан қадам шығару") қарсыласқа қарсы шабуыл жасалмай, оның кездейсоқ түрде артқа қадам басып, рингтен шығып кетуі кезінде болады.

Исамиаши

Исамиаши (勇み足, "алға қадам") – кимаритті орындау барысында қарсылас қателікпен тым алға қадам басып, аяғын рингтен сыртқа шығарған жағдайда кездеседі.

Кошикудаке

Кошикудаке (腰砕け, "белді бүгу") қарсыласқа қарсы ешқандай техника қолданылмай, өзінен-өзі артқа қарай құлаған кезде айтылады. Мұндай жағдай әдетте қарсылас шабуылға тым көп күш салғанда болады.

Цукихиза

Цукихиза (つきひざ, "тізеге тию") қарсылас алдын ала жеңімпаз күрескермен маңызды байланыс жасамай, бір немесе екі тізесіне құлап, сүрінсе шақырылады.

Цукит

Цуките (つき手, "қолмен тию") қарсылас алдын ала жеңімпаз күрескермен маңызды байланыс жасамай, бір немесе екі қолымен сүрініп құлау кезінде болады.

Басқалар

Сумо кездесулері туралы деректер базалары, мысалы Sumo Reference, статистикалық және тарихи мақсаттар үшін қазіргі 87 кимаритке қоса, басқа жеңіс шарттарын да тізімдей алады.

Фузен

Фузен (不戦) қарсылас жоспарланған кездесуге келмеген жағдайда (дефолт бойынша) жарияланады. Сондай-ақ, дефолт бойынша жеңу (不戦勝) және дефолт бойынша жеңілу (不戦敗) деген сәйкес терминдер де бар. Фузен арқылы жеңіс пен жеңіліс әдеттегі қара және ақ шеңберлердің орнына, қара және ақ төртбұрыштармен көрсетіледі.

Хансоку

Хансоку (反則, бұзушылық) қарсылас дисквалификацияланған кезде жарияланады. Бұл күресшінің қате жасауы (фол) немесе мавашиі шешіліп қалған сияқты басқа да бұзушылықтар нәтижесінде болуы мүмкін.

Архаикалық кимарит және суреттер

Жапон Сумо қауымдастығы 1935 жылға дейін кимарит шешімдерін стандарттауға кіріспеді және содан бері ресми тізімін бірнеше рет өзгертіп келді. Сондықтан, ертерек кезеңдердегі сумо нәтижелерін қамтитын дерекқорларда қазір танылмайтын кимарит түрлері тізімделген болуы мүмкін. Бұған қоса, Жапон Сумо қауымдастығы уақыт өте келе түрлі тең түсу жағдайларын (торинаоси) және жеңіліспен санаспау (конфискация) жағдайларын қолдануды тоқтатты. Фюсен сияқты, осы тең түсу жағдайлары да қалыпты жеңістер мен жеңілістерден өзгеше, визуалды түрде жазылып, екі күрескер үшін де ақ үшбұрыштар қолданылатын.