Гүлді өсімдіктердің эудикоттар кладасы: тұқымның екі жапырағымен сипатталатын, кең таралған өсімдіктер тобы. Эволюциялық дамуы, түрлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер клады
Clade of flowering plants
Эудикоттар, Eudicotidae немесе эудикотиледондылар – гүлді өсімдіктер (ангиоспермдер) клады, олар негізінен өскін кезінде екі тұқымдық жапырақ (котиледон) болуымен сипатталады. Бұл термин dicotyledon сөзінен туындаған (этимологиялық тұрғыдан, eu = нағыз; di = екі; cotyledon = тұқым жапырағы). Бұрын оларды трикольпаттар немесе магнолидтерге жатпайтын дикоттар деп атаған. Қазіргі ботаникалық терминдерді 1991 жылы эволюциялық ботаник Джеймс А. Дойл және палеоботаник Кэрол Л. Хотон енгізді, бұл эволюциялық дикоттардың ертеректегі, аз дамыған дикоттардан кейінірек эволюциялық айырмашылығын көрсету мақсатында жасалды. Көптеген таныс өсімдіктер эудикоттарға жатады, оның ішінде кеңінен өсірілетін және жеуге жарамды өсімдіктер, көптеген ағаштар, тропикалық және сәндік өсімдіктер бар. Эудикоттардың ең танымал туыстары – күнбағыс (Helianthus), көкжапырақ (Taraxacum), мені ұмытпа (Myosotis), капуста (Brassica), алма (Malus), майлы гүл (Ranunculus), жапырақ (Acer) және макадамия (Macadamia). Көптеген жапырақты, орта ендіктегі ағаштар да эудикоттар ретінде жіктеледі, бірақ магнолиялар мен американдық лала ағашы (Liriodendron) – магнолидтерге жатады, ал Гинкго билоба ангиосперм емес.
The eudicots, Eudicotidae, or eudicotyledons are a clade of flowering plants (angiosperms) which are mainly characterized by having two seed leaves (cotyledons) upon germination. The term derives from dicotyledon (etymologically, eu = true; di = two; cotyledon = seed leaf). Previously, they were called tricolpates or non magnoliid dicots by past authors. The current botanical terms were introduced in 1991, by evolutionary botanist James A. Doyle and paleobotanist Carol L. Hotton, to emphasize the later evolutionary divergence of tricolpate dicots from earlier, less specialized, dicots. Scores of familiar plants are eudicots, including many commonly cultivated and edible plants, numerous trees, tropicals and ornamentals. Among the most well known eudicot genera are those of the sunflower (Helianthus), dandelion (Taraxacum), forget me not (Myosotis), cabbage (Brassica), apple (Malus), buttercup (Ranunculus), maple (Acer) and macadamia (Macadamia). Most leafy, mid latitude trees are also classified as eudicots, with notable exceptions being the magnolias and American tulip tree (Liriodendron)—which belong to the magnoliids—and Ginkgo biloba, which is not an angiosperm.
Сипаттама
Гүлді өсімдіктер мен үш тесікті тозаң дәнінің арасындағы тығыз байланыс алғаш рет ортақ туынды белгілердің морфологиялық зерттеулерінде анықталды. Бұл өсімдіктердің тозаң дәнінде полярлық ось бойымен параллель үш тесік немесе жолақ болады. Кейіннен молекулалық дәлелдер үш тесікті тозаң дәні мен екі жапырақшалы өсімдіктердің белгілеріне ие гүлді өсімдіктер арасындағы эволюциялық байланыстардың генетикалық негізін растады. Бұл термин "шын екі жапырақшалылар" дегенді білдіреді, себебі оған екі жапырақшалылар деп саналатын және олардың сипаттамаларына ие көптеген өсімдіктер кіреді. Эудикоттарды анықтайтын генетикалық белгілердің бірі – олардың соңғы ортақ ата-бабасында DELLA белкесін кодтайтын гендердің дубликациялануы. "Эудикоттар" термині кейіннен ботаникада екі ірі гүлді өсімдіктер тобының бірін атау үшін кеңінен қолданылды (бұл топ гүлді өсімдіктер түрлерінің 70% астамын құрайды), ал екіншісі – бір жапырақшалылар. Қалған гүлді өсімдіктерге магнолидтер және кейде тамырлық гүлді өсімдіктер немесе палеодикоттар жатады, бірақ бұл терминдер кеңінен немесе тұрақты қолданылмайды, өйткені олар монофилетикалық топты көрсетпейді.
The close relationships among flowering plants with tricolpate pollen grains was initially seen in morphological studies of shared derived characters. These plants have a distinct trait in their pollen grains of exhibiting three colpi or grooves paralleling the polar axis. Later molecular evidence confirmed the genetic basis for the evolutionary relationships among flowering plants with tricolpate pollen grains and dicotyledonous traits. The term means "true dicotyledons", as it contains the majority of plants that have been considered dicots and have characteristics of the dicots. One of the genetic traits which defines the eudicots is the duplication of DELLA protein encoding genes in their most recent common ancestor. The term "eudicots" has subsequently been widely adopted in botany to refer to one of the two largest clades of angiosperms (constituting over 70% of the angiosperm species), monocots being the other. The remaining angiosperms include magnoliids and what are sometimes referred to as basal angiosperms or paleodicots, but these terms have not been widely or consistently adopted, as they do not refer to a monophyletic group.
Таксономия
Эудикоттардың бұрынғы атауы – трикольпаттар, бұл атау тозаңның жоғалаулы құрылымымен байланысты. Бұл топқа жататын өсімдіктердің тозаңы трикольпатты немесе одан туындаған түрде болады. Олардың тозаңдарында үш немесе одан көп тесік, колпи деп аталатын жоғалауларда орналасқан. Ал қалған тұқымдық өсімдіктердің көпшілігі (яғни, жалаңаш тұқымдылар, монокотиледондар және палеодикотиледондар) моносулькатты тозаңды өндіреді, олардың бір ғана тесігі сулькус деп аталатын, басқа бағыттағы жоғалауда орналасқан. Кейбір ботаниктер дикотиледондармен шатасуды болдырмау үшін "трикольпаттар" атауын қолдануды жөн көреді, себебі дикотиледондар монофилетикалық топ емес. "Еудикоттар" атауы (көпше түрі) APG жүйелерінде (1998 жылғы APG жүйесінен бастап 2016 жылғы APG IV жүйесіне дейін) гүлді өсімдіктерді жіктеу үшін қолданылады. Ол (бұрынғы) дикотиледондардың көпшілігін қамтитын, клад – монофилетикалық топқа қолданылады. "Трикольпат" – "эудикоттар" монофилетикалық тобының синонимі, "нағыз дикотиледондар" (олар тозаң құрылымының трикольпатты болуымен басқа гүлді өсімдіктерден ерекшеленеді). Гүлді өсімдіктерді жіктеуде тозаңдағы жоғалаулардың немесе тесіктердің саны маңызды рөл атқарады: эудикоттарда үш колпи (трикольпатты), ал басқа топтарда бір сулькус болады.
The earlier name for the eudicots is tricolpates, a name which refers to the grooved structure of the pollen. Members of the group have tricolpate pollen, or forms derived from it. These pollens have three or more pores set in furrows called colpi. In contrast, most of the other seed plants (that is the gymnosperms, the monocots and the paleodicots) produce monosulcate pollen, with a single pore set in a differently oriented groove called the sulcus. The name "tricolpates" is preferred by some botanists to avoid confusion with the dicots, a nonmonophyletic group. The name "eudicots" (plural) is used in the APG systems (from APG system, of 1998, to APG IV system, of 2016) for classification of angiosperms. It is applied to a clade, a monophyletic group, which includes most of the (former) dicots. "Tricolpate" is a synonym for the "Eudicot" monophyletic group, the "true dicotyledons" (which are distinguished from all other flowering plants by their tricolpate pollen structure). The number of pollen grain furrows or pores helps classify the flowering plants, with eudicots having three colpi (tricolpate), and other groups having one sulcus.