Кіріспе
Уэльстік шпрингер спаниель (Welsh: Llamgi Cymru) – ит тұқымы, спаниельдер отбасының мүшесі. Ескі Ланд-спаниельге ұқсас деп есептеледі, олар ағылшын спрингер спаниеліне жақын және тарихи тұрғыдан Уэльстік спаниель және Уэльстік кокер-спаниель деп аталған. Бұл тұқым иттер сайыстарындағы бірнеше жеңістерінен кейін ғана танымалдылыққа ие болды, оған дейін көпшілікке беймәлім болған. 1902 жылы Кеннел клубының мойындауынан кейін, тұқым қазіргі Уэльстік спрингер спаниель деген атауға қол жеткізді. Тұқымның түсі тек бір комбинацияда келеді: ақ түс, қызыл дақтармен, көбінесе пілденген нұсқада. Адал және мейірімді, олар отбасы мүшелеріне өте жақын болып, бейтаныс адамдарға күдікпен қарайды. Денсаулық мәселелері көбінесе көптеген ит тұқымдарында кездесетін аурулармен шектеледі, бірақ олар жамбас дисплазиясы және кейбір көз ауруларына орташадан көп бейім. Бұл – аң аулауға арналған жұмыс иті, және ол кейбір спаниель түрлері сияқты сирек емес, бірақ көбірек танымал ағылшын спрингер спаниелінен гөрі сирек кездеседі, онымен олар кейде шатастырады.
Тарих
Уэльс шпрингер-спаниелінің тегі белгісіз, бірақ оның ерекше қызыл және ақ түстес жүнімен осы тұқымға ұқсайтын итттер ескі суреттер мен гравюраларда жиі кездеседі. Бұл иттер түрі «Лэнд-спаниель» деп аталған және қазіргі Уэльс шпрингер-спаниеліне ұқсас саналады. Джон Каиус 1570 жылы былай деп жазған: «Жүні ақ, ал дақтары болса, көбінесе қызыл түсті болады». Уэльс шпрингер-спаниелі бір кезде «Уэльс спаниелі» деп те аталған, сондай-ақ бір уақытта Кеннел клубтың (Ұлыбритания) тектік кітабына кокер-спаниель ретінде енгізіліп, «Уэльс кокері» деп танылған. 19 ғасырда кокер-спаниельдің бірнеше түрі болды, оның ішінде ағылшын, уэльс және девоншир түрлері, мұнда термин иттің мөлшерін сипаттау үшін қолданылған, тұқымын емес. Джон Джордж Вудтың 1865 жылғы «The Illustrated Natural History» кітабында Уэльс кокер-спаниелі бір түсті қара иттің суреті сипатталған. Осы жазу 1867 жылғы «Стонхендждің денсаулық және аурудағы иті» еңбегінде де қолданылған, онда Уэльс кокері мен Девоншир кокері «екі түрі де терең бауыр түсті» деп сипатталған. Уэльс шпрингер-спаниелі 19 ғасырда көп танылмаған, бірақ 1900 жылы А.Т. Уильямс мырза (Ynis y Gerwn) «Спортивтік спаниельдер» клубының сынақтарында командалық жүлдесін жеңген кезде жағдай өзгерді. Сынақтар Уильямс мырзаның жеке меншігінде өткен, және оның командасы сегіз танымал команданы жеңгенде, бұл үй иесінің артықшылығынан болды деп есептелді. Бірақ бұл пікір осы бір үйдің итттері Ұлыбритания бойынша бірнеше жыл қатарынан жеңіске жеткенімен жоққа шығарылды. Уэльс шпрингер-спаниелі тұқымы танымал болғаннан кейін, 1902 жылы Кеннел клуб оны «Уэльс шпрингер-спаниелі» деген жаңа атаумен мойындады. Бірінші дүниежүзілік соғыс Ұлыбританияда тұқым үшін қиындықтар тудырды, және соғыс аяқталғаннан кейін, тегі тіркелген ата-аналары бар иттер қалмады. Тұқым тіркелмеген иттермен қайта жаңартылды, және осы иттер қазіргі тұқымды құрады. 1920-1930 жылдардағы селекционерлер осы иттерді қазіргі Уэльс шпрингер-спаниелі түріне жетілдірді. Уэльс шпрингер-спаниель клубы (Ұлыбритания) 1923 жылы құрылды, соғыстар арасында тіркеулер баяу өсті, бірақ тұқым клубының барлық жазбалары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуе шабуылы кезінде жойылды. 2004 жылы 420 Уэльс шпрингер-спаниелі тіркелді, итттер саны тұрақты болды, бірақ ағылшын шпрингер-спаниельдерінің саны 14 765-ке, ал ағылшын кокер-спаниельдерінің саны 16 608-ге дейін өсті. Итттер саны 2000 жылы 610, ал 2004 жылы 599 тіркелген американдық кокер-спаниеліне жақын. Бұл тұқым Клумбер спаниелі, Полевой спаниелі, Суссекс спаниелі және Ирланд су спаниелі сияқты басқа спаниель тұқымдарынан гөрі танымал болып қала береді.
Сыртқы келбеті
Уэльс шпрингер-спаниелі - тығыз, мықты денелі ит, жұмысқа және төзімділікке баулыған. Оның денесі көлбеу бұрышталған алдыңғы және дамыған артқы жағының арқасында ұзын сияқты көрінуі мүмкін. Уэльс шпрингер-спаниелінің дене бітімі сәл шаршыдан тыс болуы керек, яғни иттің ұзындығы құйрық сүйегінің биіктігінен сәл артық болуы керек. Дегенмен, кейбір иттер шаршы пішіндес болуы мүмкін, және егер биіктігі ұзындығынан аспаса, бұл көрмеде жазаланбайды. Заңнамаға байланысты, дәстүрлі түрде құйрығы қысқарылатын порода. Көрмеде көздері қоңыр түсті болуы керек; тістеуі қайшы тәрізді болуы тиіс, ал төменгі жақ тісі шығып тұруы ауыр жазаланады. Аталықтар құйрық сүйегінде биік, ал аналықтары сәл кішпейіп келеді. Орташа есепте, породаның өкілдерінің салмағы аралығында құрайды. Аяқтардың артқы жағы, кеудесі және дененің астыңғы жағы қауырсынмен жабылған, ал құлақтары мен құйрығы жеңіл қауырсынды. Тек толыққанды қызыл және ақ түс қана қабылданды. Кез келген өрнек рұқсат етіледі және ақ бөліктері қызыл ұсақ нүктелермен себілуі мүмкін. Уэльс шпрингері ағылшын шпрингерінен сәл кішпейіп келеді, және ақ түс фондық қызыл белгілері, ағылшын шпрингерлерінің қара немесе шоколад түсті белгілерінен өзгеше. Кейбір сарапшылар Уэльс шпрингер-спаниелі мен британиялық шпицтердің тегі бірдей деп санайды, себебі екі порода арасында үлкен ұқсастық бар. Уэльс шпрингерінің түстері ағылшын шпрингеріне тән болмаса да, британиялық шпицтерде кездеседі, және британиялық шпицтер мен Уэльс шпрингерлерінің мөлшері шамамен бірдей. Уэльс шпрингері ағылшын кокер-спаниелінен ірілеу. Бұл порода жылдам үйренеді, бірақ қатыгез мінезді болуы мүмкін, бірақ дұрыс жаттығулар арқылы өте бағынышты болуы мүмкін. Уэльс шпрингері жұмыс істеуге және төзімділікке баулыған, көптеген аң аулаушы иттер сияқты, оларды денсаулықта және жайлы күйде ұстау үшін үнемі жаттығулар қажет. Жеткілікті жаттығуларсыз, Уэльс шпрингер-спаниелі гипербелсенді болып көрінуі мүмкін.
In conformation showing, eyes should be brown in colour; In showing, a scissors bite is preferred with an undershot jaw severely penalised. Male dogs are high at the withers, with females a little smaller at On average, members of the breed weigh between The back of the legs, chest, and underside of the body are feathered, and the ears and tail are lightly feathered. The only colour is a rich red and white. Any pattern is acceptable and any white area may be flecked with red ticking. The Welsh Springer is slightly smaller, and its reddish markings on a white background as opposed to the English Springers black or liver coloured markings. Some experts believe that the Welsh Springer Spaniel and the Brittany share the same ancestry as there is a great deal of resemblance between the two breeds. The colours of the Welsh Springer, while exclusive from the English Springer, appear in the Brittany and the Brittany and Welsh Springers are both of similar sizes. The Welsh Springer is larger than the English Cocker Spaniel. The breed is quick to learn but can be headstrong, though with correct training can become very obedient. The Welsh Springer was bred for work and endurance, and as with many breeds of hunting dogs requires a regular exercise routine to keep them healthy and content. Without adequate exercise, a Welsh Springer Spaniel may appear hyperactive.
Денсаулық
Уэльстік Спрингер әдетте сау тұқым, бірақ кейбіреулері көптеген тұқымдарға тән жамбас дисплазиясы, иттің глаукомасы сияқты ауруларға шалдығуы мүмкін, сондай-ақ, құлақтары салбыраған басқа иттер сияқты, сыртқы отит сияқты құлақ инфекцияларына бейім. Кейбір уэльстік спрингер-спаниельдер артық салмаққа бейім. 1997 жылы жүзден астам ит тұқымын қамтитын зерттеуде Уэльс спрингер спаниелі жамбас сүйегінің ең нашар көрсеткіштері бойынша 14-ші орынға ие болды, орташа көрсеткіші 18,45 болды. Орташа өмір сүру ұзақтығы 12-15 жылды құрайды. Тар/жабық бұрышты глаукома – тұқым қуалайтын аутосомалық доминантты қасиет. Бұл иттерде соқырлықтың негізгі себебі болып табылады, себебі көз ішіндегі сұйықтық қысымының артуына байланысты. Егер сұйықтық деңгейі төмендетілмесе, қысым торша қабығы мен көру нервіне зардап келтіретін қанағаттандырылмас зақымдарды тудырады. Көздің көру қабілетін жоғалту, қысым жеткілікті деңгейде болса, 24 сағат ішінде немесе қысым шамалы болса, уақыт өте келе баяу дамуы мүмкін. Тар/жабық бұрышты глаукомамен қысымның кенеттен, жылдам өсуі жиі кездеседі, бұл аталған тұқым үшін ашық бұрышты глаукомадан гөрі жиірек кездеседі. Симптомдарына көздің қызаруы, көздің бұлтты болуы, жарыққа сезімталдық және иттің көзін сүртуі, тіпті жағдай орташадан өте ауыр болғандықтан, басқа заттар мен кілемге сүртуі жатады. Емдеу әдісі жағдайдың ауырлығына байланысты өзгеруі мүмкін, бірақ егер тұқым қуалайтын глаукома бір көзде пайда болса, ол әдетте екінші көзде де пайда болады.