Кіріспе

Сүт безінің дамуына арналған бастамалық жасушалар, сүт жотасы немесе сүт қыртысы – сүт бездерінің дамуына тән бастамалық жасушалар.

Даму

Сүт жотасы адамдарда кеудедегі сүт бездерінің бастапқы нысаны болып табылады және сүт безі мен көксік дамуымен байланысты. Адам эмбриогенезінде сүт жотасы жүктіліктің алғашқы жеті аптасында тар, микроскопиялық эктодермалық қалыңдау ретінде көрінеді және тар, сызықты жота түрінде қаудальды бағытта өседі. Сүт жотасы немесе қыры сегізінші аптада өсуін тоқтатады, ал оның ұзындығы құйрық жағынан бастап, басқа қарай қысқара бастайды. Кеңейіп жатқан эктодермалық қыры құрылымын және астыңғы мезодерманы бөліп тұратын негіздік мембрана сақталады. Содан кейін сүт жотасы адам эмбрионының көкірек аймағында анықталады. Сүт безді жануарлардың сүт жолдарында сосқалар дамиды.

Адамдағы сүт сызықтары

Адамдарда сүт жолдары сүтқоректілердің екі жынысының алдыңғы бетіндегі сүт қырының эпидермисінің қалыңдауы ретінде қалыптасады. Сүт жолдары адамның жыныстық ерекшеленуінен бұрын, эмбрионалық дамудың жетінші аптасында пайда болады, осының салдарынан еркектерде де сосқалар болады. Сүт жолдарының бастапқы дамуынан кейін олар қайтадан жайлы жағдайға оралады. Көптеген адамдарда екі сосқа болады, бірақ кейбір жағдайларда екеуден артық сосқа дамуы мүмкін. Бұл қосымша сосқалар көбінесе сүт жолы бойымен өседі. Жақында жарияланған зерттеу адам денесінің алдыңғы бөлігіндегі майдың көп бөлігі сүт қырынан пайда болатынын көрсетті. Жұқа денелі әйелдер мен еркектердің көпшілігінде, эмбриондық сүт қырының орнына сәйкес келетін, қолтықтан шатқа дейін қисық сызық бойымен орналасқан сегіз жұп майлы дөңгелектер табылды. Бұл жағдай адам денесінің алдыңғы бөлігіндегі майдың басқа жерлердегі майға қарағанда диета мен жаттығуларға нашар жауап беруін түсіндіреді, себебі ол іс жүзінде сүт безінің тегінен шыққан және сондықтан калориялық тұтыну немесе майды жағудан гөрі гормоналды әсерге көбірек сезімтал.