Кіріспе

Құс түрлері

Ақ жағалы желкен (Leptodon forbesi) – күндізгі жыртқыш құстар тұқымдасының (Accipitridae) Pernini тайпасы мен Perninae кіші тұқымдасына жататын, қорғауға алынған құс түрі. Ол Бразилияның солтүстік-шығысында ғана таралған. Бұл түр жеке түр болып саналады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Ақ жағалы қайың Бразилияның солтүстік-шығысындағы төрт штаттың ғана белгілі бір бөлігінде кездеседі: шығыс Параиба, шығыс Пернамбуко, шығыс Алагоас және оңтүстік Сергипе. Ол негізінен Атлантика ормандарында мекендейді, бірақ мангр тоғайларында да көрілген. Теңіз деңгейінен бастап белгілі бір биіктікке дейін таралған.

Қозғалыс

Ақ жағалы бүркіт көбінесе қозғалыссыз болады, бірақ оқшау орман аралықтарындағы қант қамысы егістіктерінің үстінен ұшып жүргені көрілген.

Тамақтандыру

Ақ жағалы қайыңның аң аулау тәсілдері мен тамақтануы туралы ештеңе белгілі емес. Бір ғана куәлікте құс қонған жерден төмен түсіп, жәндік болған деп саналатын жемді ұстап, қайта сол қонған жеріне оралды.

Өсіру

Ақ жағалы қайыңның көбейту биологиясы туралы көбінесе мәлім емес. Қазан мен қаңтар аралығында жалғыз құстар мен жұптардың қанаттарын желпілдете, "көбелек" сияқты билеп ұшуы байқалған, ал сәуір айында белсенді ұя табылды.

Дауыстау

Ақ жағалы желкен көрнекі ұшу кезінде "куа куа куа куа" және "мысыққа ұқсас 'eeeAAW' даусы" шығарады.

Мәртебе

IUCN бастапқыда ақ жағалы желкенді өте қауіпті түр деп бағалаған, бірақ 2017 жылдан бері оны қауіпті түр деп санайды. Оның таралу ареалы өте шағын және үзіліс-құбылысты, ал ересек жекелерінің 250-1000 аралығындағы саны азайып бара жатыр деп есептеледі. Оның бастапқы мекендеу ортасының көп бөлігі, негізінен ауыл шаруашылығы үшін жойылды, ал қалған шағын бөліктерінде шағын масштабтағы орман шаруашылығы жалғасуда. Оның бар болғаны 30 шамасында белгілі мекендеу орындары бар, олардың кейбіреулері жеке меншік қорлар болып табылады. Бразилия билігі оны қауіпті түр деп қарастырады.