Неміс саяхатшысы және қарсылық көшбасшысы Йоханнес Попитц

Кіріспе

Иоганн Попиц (2 желтоқсан 1884 – 2 ақпан 1945) – неміс саясаткері және қарсылық қозғалысының қатысушысы. Ол пруссиялық заңгер, қаржы министрі және нацистік Германия үкіметіне қарсы неміс қарсылық қозғалысының мүшесі болды. Маңызды неміс әлеуметтанушысы Генрих Попицтің әкесі.

Өмір және мансап

Лейпцигтегі фармацевт ұлы Попиц Дессауда, Лозаннада, Лейпцигте, Берлинде және Галледе саяси ғылымдар мен құқық салаларын оқыды. 1907 жылдан 1918 жылға дейін ол мемлекеттік заңгер болып жұмыс істеді. 1918 жылы Корналия Слотқа үйленді, олардың үш баласы болды. 1919 жылы Веймар Ұлттық Ассамблеясына сайлаудан кейін Попиц қаржы министрлігінде Геймрат қызметін атқарды. 1922 жылдан бастап Попиц Берлин университетінде және Мемлекеттік академияда (Verwaltungsakademie) салық құқығы және қаржы ғылымының құрметті профессоры болды. 1925 жылдан 1929 жылға дейін Попиц Германияның Қаржы министрлігінде мемлекеттік хатшы болып қызмет етті, кейде қаржы министрі Рудольф Хилфердингтің басшылығымен жұмыс істеді. 1929 жылдың желтоқсанында үкіметпен саяси келіспеушіліктерге байланысты уақытша зейнеткерлікке шықты. 1932 жылдың 20 шілдесінде Франц фон Папеннің рейхс үкіметі Пруссия еркін мемлекетінің тікелей басқаруын қолға алды. 1932 жылдың 29 қазанында Попиц рейхскомиссар атағымен Пруссияның Қаржы министрлігінің басшысы болып тағайындалды. Ол сондай-ақ портфелі жоқ рейхсминистр ретінде Рейх кабинетінде тәуелсіз саясаткер ретінде тағайындалды. Ол бұл лауазымдарды 1932 жылдың 3 желтоқсанында Курт фон Шлейхер кабинетінде де сақтап қалды. Нацистер билікке келгеннен кейін, 1933 жылдың 30 қаңтарында Попиц Пруссияның Қаржы министрлігін рейхскомиссар ретінде басқаруын жалғастырды, бірақ Адольф Гитлер құрған Рейх кабинетіне кірмеді. 1933 жылдың 21 сәуірінде Пруссияның мемлекеттік үкіметі премьер-министр Герман Геринг басшылығымен қайта құрылғанда, Попиц жаңа Пруссия кабинетінде мемлекеттік министр және қаржы министрі болып ресми түрде тағайындалды, бірақ ол әлі де нацистік партияның мүшесі емес еді. Пруссия кабинетінің мүшесі ретінде Попиц 1933 жылдың 11 шілдесінде жаңадан құрылған Пруссия Мемлекеттік кеңесінің экс-официо мүшесі болды. Ол сондай-ақ 1933 жылдың 3 қазанында Германия заң академиясының мүшесі болып сайланды, оның президиумында (тұрақты комитет) отырды және экономика және ғылым заңдары комитетінің төрағасы болды. Ол бұл лауазымдарды 1944 жылдың шілдесіне дейін сақтап қалды. Нацистік режимнің төртінші жылдығын мерекелеу үшін 1937 жылдың 30 қаңтарында Гитлер жеке өзі Рейх және Пруссия үкіметтерінің бірнеше нацистік емес мүшелеріне Алтын партия белгісін табыс етті. Осы белгіні қабылдау арқылы Попиц ресми түрде нацистік партияға қосылды (мүшелік нөмірі 3,805,233).

As a pharmacist's son from Leipzig, Popitz studied political science and law in Dessau, Lausanne, Leipzig, Berlin and Halle. From 1907 to 1918, he acted as a junior government lawyer. In 1918, he married Cornalia Slot with whom he had three children. In 1919, after the election for the Weimar National Assembly, Popitz became a Geheimrat in the finance ministry. Popitz was an honorary professor of tax law and financial science at the University of Berlin and the State Academy (Verwaltungsakademie) from 1922. From 1925 to 1929, Popitz acted as State Secretary in the German Ministry of Finance, where he sometimes worked under Finance Minister Rudolf Hilferding with whom, in December 1929, he was provisionally retired owing to political differences with the government. On 20 July 1932 the Reich government of Franz von Papen took over direct administration of the Free State of Prussia in the so called Preußenschlag. Popitz was named head of the Prussian Finance Ministry with the title of Reichskommissar on 29 October 1932. He was also named a Reichsminister without portfolio as an independent politician in the Reich cabinet. He retained these positions in the cabinet of Kurt von Schleicher on 3 December 1932. When the Nazis came to power on 30 January 1933, Popitz remained in charge of the Prussian Finance Ministry as Reichskommissar but was not named to the Reich cabinet formed by Adolf Hitler. On 21 April 1933 when the Prussian state government was reconstituted under Minister President Hermann Göring, Popitz was formally named a Minister of State and Finance Minister in the new Prussian cabinet, although at this time he still was not a member of the Nazi Party. As a member of the Prussian cabinet, Popitz became an ex officio member of the newly reconstituted Prussian State Council at its formation on 11 July 1933. He was also made a member of the Academy for German Law on 3 October 1933, sitting on its prasidium (standing committee) and was chairman of the Committee for Law on Economics and Science. He would hold these positions until removed in July 1944. To mark the fourth anniversary of the Nazi regime on 30 January 1937, Hitler personally conferred the Golden Party Badge upon several non Nazi members of the Reich and Prussian governments. By his acceptance, Popitz officially joined the Nazi Party (membership number 3,805,233).

Қарсылық белсенділігі мен өлім

Кристалл түнінен кейін (9 қараша 1938 ж.) Попиц еврейлерге жасалған жаппай қуғын-сүргінге наразылық білдіріп, отставкаға кетуін ұсынды, бірақ ол қабылданбады. Консервативті және монархист болған Попиц, Кайзер Вильгельм II-нің үлкен ұлы, ханзада Вильгельмнің Адольф Гитлерден кейін билікке келуін қалағандықтан, 1938 жылдан бастап қарсылық қозғалысында белсенді болып, Карл Фридрих Гёрделер тобы сияқты ұйымдарға қатысты. Тағы бір оңшылдар тобының мүшесі ретінде, "Сәрсенбілік қоғам" (Mittwochsgesellschaft) – дебаттық клубтан режимге қарсы консервативті оппозицияның орталығына айналған жоғары лауазымды шенеуніктер мен өнеркәсіпшілердің шағын тобы, Гитлерге қарсы құпия әрекеттерге одан әрі тартылды және Гитлерден кейінгі уақытша конституцияны, Vorläufiges Staatsgrundgesetz-ті жасады, оның жалпы бағыттары өте авторитарлық сипатта болды. 1943 жылдың жазында Попиц Генрих Гиммлермен құпия келіссөздер жүргізіп, оны төңкеріс жасауға қолдау көрсетуге тырысты және батыс одақтастарымен келіссөздер жүргізуге көндіруге ұмтылды, осы арқылы мақұлданатын бейбіт келісімге қол жеткізуді көздеді. Сол жылдың күзінде Попицтің қадамдары гестапоның назарында болды. Ол 1944 жылдың 21 шілдесінде Берлинде тұтқындалды, бұл Клаус фон Штауфенбергтің Шығыс Пруссиядағы Вольфсшанцеде Гитлерге жасаған сәтсіз қастандығынан кейінгі күн еді. Тұтқындалғаннан кейін Попиц гестапоға былай деді: "Веймар Республикасының (Системалық кезең) жағдайларын жақсы білетін адам ретінде, еврей мәселесіне қатысты мен еврейлердің мемлекеттік және экономикалық өмірден жоғалуы керек деп есептедім. Алайда, әдістерге қатысты, мен дипломатиялық мәселелерді ескере отырып, көбінесе біртіндеп ілгерілеуді жақтадым". Попиц гестапоға былай деді: "Еврей мәселесін шешу қажет болды, оларды мемлекеттен және экономикадан шығарудан қашуға болмады. Бірақ мүліктің жойылғандығына, қасақана тұтқындауларға және адам өмірінің жойылғандығына әкелетін күш қолдану заң мен моральға қайшы келеді, сонымен қатар, меніңше, адамдардың мүлікке және адам өміріне деген көзқарасына қауіпті салдарлары бар еді. Сонымен қатар, еврей мәселесін шешу Германия мен оның режиміне халықаралық жаулықты күшейту қаупін сезіндім". 3 қазанда ол Роланд Фрайслердің Volksgerichtshof-тағы сот отырысында өлім жазасына кесілді. Бастапқыда, Попиц пен оның араласулары туралы одақтастармен байланыс әлі де дами алатынына үміттене отырып, Гиммлер Попицтің өлім жазасын орындамауға бұйрық берді. Алайда, мұндай келіссөздер болмайтыны анық болған соң, Попицтің тағдыры шешілді және ол 1945 жылдың 2 ақпанында Берлиндегі Плоццензее түрмесінде асылды.

After Kristallnacht (9 November 1938), Popitz protested the mass persecution of Jews by offering his resignation, which was refused. As a conservative and monarchist who would have preferred to see Crown Prince Wilhelm, Kaiser Wilhelm II's eldest son, succeed Adolf Hitler, Popitz became active in the resistance circles beginning in 1938, including the group around Carl Friedrich Goerdeler. As a member of another such right wing circle, the Mittwochsgesellschaft ("Wednesday Society"), a small group of high officials and industrialists who had evolved from a debating club into a centre for conservative opposition to the régime, he was drawn ever further into the centre of the conspiracy against Hitler and drew up a provisional post Hitler constitution, the Vorläufiges Staatsgrundgesetz, whose general tendencies were quite authoritarian. In the summer of 1943, Popitz conducted secret talks with Heinrich Himmler, whose support he sought to win for a coup d'état and whom he tried to convince to take part in attempts to negotiate with the western Allies for an acceptable peace deal. Already in the autumn of that same year, Popitz was being watched by the Gestapo and indeed was arrested in Berlin on 21 July 1944, the day after Claus von Stauffenberg's unsuccessful attempt on Hitler's life at the Wolfsschanze in East Prussia. After his arrest, Popitz told the Gestapo:"As somebody who was very familiar with conditions in the System period [the Weimar Republic], my view of the Jewish question was that the Jews ought to disappear from the life of the state and the economy. However, as far as the methods were concerned, I repeatedly advocated a somewhat more gradual approach, particularly in light of diplomatic considerations". Popitz went to tell the Gestapo that:"The Jewish question had to be dealt with, their removal from state and economy was unavoidable. But the use of force which led to the destruction of property, to arbitrary arrests and to the destruction of life could not be reconciled with law and morality, and, in addition, seemed to me to have dangerous implications for people's attitudes to property and human life. At the same time, I saw in the treatment of the Jewish Question a great danger of increasing international hostility to Germany and its regime". On 3 October, he was sentenced to death at the Volksgerichtshof by Roland Freisler. At first, in the hopes that the contacts with the Allies that he and Popitz had discussed might still develop, Himmler saw to it that Popitz was not put to death. However, as it became apparent that no such talks would be forthcoming, Popitz's fate was sealed, and he was hanged on 2 February 1945 at Plötzensee Prison, in Berlin.