Кіріспе
Герхард Хюбенер (4 тамыз 1881 – 3 маусым 1958) – неміс саясаткері, 1933 жылға дейін Германия Демократиялық партиясының (ГДП) мүшесі болған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол кеңестік оккупациялық аймақта өздік басқару құрылымдарын қайта құруға атсалысты және Германияның Либералды-демократиялық партиясының (ЛДПГ) құрылуына және оның мүшесі болуға бірлесіп үлес қосты.
Dr. Erhard Hübener (4 August 1881 – 3 June 1958) was a German politician and member of the German Democratic Party (DDP) until 1933. After World War II he engaged in rebuilding structures of self rule in the Soviet occupation zone and was a co founder and member of the Liberal Democratic Party of Germany (LDPD).
Алғашқы жылдар
Хюбеннер Бранденбург провинциясының Такен қаласында (қазіргі Грос Панков (Пригниц) құрамында) дүниеге келген. Оның әкесі протестант пасторы болған. Пфорта мектебін бітіргеннен кейін, Хюбенер Кильдегі Кристиан Альберт университетінде және Берлиндегі Фридрих Вильгельм университетінде тарих және саясаттануды оқыды. Ол доктор ғылымын қорғады. Хюбенер мен Отти Борнеман 1909 жылы үйленді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста офицер болып қызмет етті.
Саяси мансабының алғашқы кезеңі
Соғыстан кейін ол либералды ДДП-ға қосылды. 1919 жылы Пруссияның сауда министрі Отто Фишбек (ДДП) оны Пруссияның сауда министрлігінде серіктес ретінде алды. 1922 жылы Хюбенер Саксонияның Пруссия провинциясының вице-капитаны болып сайланды, ал Рудольф Озер (*1858–1926*) Саксонияның капитаны қызметін атқарды. 1924 жылы Саксония провинциалдық ландтагі (облыстық парламент) оны провинциялық басшы (ландхауптманн) етіп сайлады, ол провинциялық өзін-өзі басқарудың сайланған ең жоғары лауазымды өкілі болды. Ол экономика және әкімшілік саласындағы сарапшы ретінде көзге түсті, түрлі партиялардың өкілдері арасында консенсус іздеді. 1920 жылдары ол біртекті емес неміс мемлекеттерін қайта ұйымдастыру идеяларын жасады. Осылайша, ол Пруссиялық Саксония мен тәуелсіз Ангальт еркін мемлекетін біріктіретін Саксония-Ангальт деген тәуелсіз мемлекет құруды ұсынды. 1930 жылы провинциялық парламент мүшелері оны SPD, DDP және DNVP дауыстарымен тағы алты жылға провинциялық басшы етіп қайта сайлады. 1933 жылы нацистік режим билікке келгеннен кейін оны міндетті түрде зейнеткерлікке жіберді. Содан кейін Хюбенер өзінің уақытын және күш-жігерін ғылыми және көркемдік мәселелерге арнады, осы салаларда J. S. Erhard псевдонимімен шағын еңбектер жариялады.
Саяси мансабының екінші кезеңі
1945 жылдың сәуір айында АҚШ армиясы Саксония провинциясына басып кіргеннен кейін, АҚШ-тың Германиядағы Бақылау Кеңесі (ОМГУС-тың алдағысы) оны Саксония провинциясының жер капитаны етіп қайта тағайындады. Шілде айының басында АҚШ армиясы 1944 жылы Лондон хаттамасында келісілгендей, Қызыл Армияға Пруссиялық Саксонияны кеңестік оккупациялық аймағының бөлігі ретінде алуға мүмкіндік беру үшін қызметтен кетті. 9 шілдеде Кеңес Одағының SVAG-ы 1933 жылға дейін Ангальт жерін, Пруссиялық Саксония провинциясының екі округін – Галле-Мерзебург және Магдебургті, сондай-ақ Брансвик қаласының шығыс эксклавтары мен еншіктерін Саксония жеріне біріктіруді бұйырды. Пруссиялық Саксонияның үшінші округі, Эрфурт губернаторлығы, Тюрингияның бір бөлігіне айналды. Содан кейін SVAG Хюбенерді Саксония провинциясының президенті етіп тағайындады, бұл жаңадан құрылған лауазым Сааледегі Галледе орналасқан. 1945 жылдың жазында Хюбенер Германияның Либералды-демократиялық партиясының (ЛДПД) негізін қалаушылардың бірі болды. Ол сонымен қатар Виттенбергтегі Мартин Лютер университетінде кафедра меңгерді. 1945 жылдың 3 қыркүйегінде Кеңес тағайындалған лауазымды тұлға ретінде, кеңестік бағытталған экспроприация жарлығына қол қойды, ол нацистік соғыс қылмыскерлері және басқа да топтарға (көбінесе жылжымайтын мүлік иелері, көбінесе ақсүйектер) экспроприацияға жарамды деп танылды, бірақ ол экспроприация жарлығын мүлік құрылымын және заңның сенімділігін толығымен жоюға мүмкіндік беретін тегін билет ретінде сынға алды. Кеңес аймағындағы партияларға провинциялық және мемлекеттік парламенттердегі орындар үшін бәсекелесуге мүмкіндік беретін алғашқы сайлауда, 1946 жылдың 20 қазанында Саксония провинциясы бұрынғы бірігуді ескере отырып, Саксония-Анхальт провинциясы деп аталды. 1946 жылдың 3 желтоқсанында провинциялық парламент мүшелері ХДС және ЛДПД дауыстарымен Хюбенерді Саксония-Анхальттың бірінші премьер-министрі етіп сайлады. Бұл оны Кеңес аймағындағы Германияның Коммунистік-социалистік Бірлік партиясының (СЕД) мүшесі емес жалғыз губернатор етті. Осылайша ол Кеңес билігінің наразылығына ұшырады. SVAG-ты қызметтен кетумен қорқытып, Хюбенер 1947 жылдың 5 маусымында Мюнхенде өткен губернаторлар конференциясына кеңестік аймақтық губернаторлардың қатысуын қамтамасыз етті, бұл конференцияда Германияның барлық оккупациялық аймақтарының сайланған губернаторлары соңғы рет бас қосты. Жеке неміс республикаларының құрылуын болдырмауға үміттене отырып (бұл "Бизон" аймағымен бірге жүріп жатқан), ол батыс әріптестерінен (соның ішінде ұзақ жылдар бойы партия мүшесі болған Рейнхольд Майер, сол кезде Вюртемберг-Баденнің премьер-министрі) көңілі қалды. Олардың көпшілігі демократиялық және тәуелсіз Германия республикасының құрылымына кеңестік аймақты олардың марионеттік мемлекеттерімен бірге қосу мүмкін емес екеніне сенімді болды, ал 1945 жылдың шілдесінде құрылған, коммунистермен толықтырылған және SVAG басқарған аймақтық орталық әкімдіктер (Zentralverwaltungen) шешімдер қабылдап отырды. Шығыс жақтағылар төртжақты одақтастар келісімімен Кеңес Одағының олжасын босатуға мүмкіндік болатынын үміттене бастағанмен, батыс жақтағылардың көпшілігі басқа тұжырымға келді. Алайда, батыстықтар үшін олардың әрқайсысының оккупациялық билігінің жалғасуы күнделікті өмірде кеңестік оккупациямен бірдей мағынаға ие болған жоқ. Сондықтан Хюбенер өзін жеңіліс жолында күресіп жатқанын сезді. 1949 жылдың мамырында, болашақ шығыс герман республикасының бірінші конституциясын бекітетін Deutscher Volkskongress-тің үшінші сессиясында сөз сөйлеген Хюбенер LDPD-нің басты спикері ретінде делегаттарға: "Біздің болашақ үкіметіміз еркін халықпен еркін жерде тұруға үйренуі керек және үйренетін болады" деді. Батыс Германия 1949 жылдың 23 мамырында құрылса, Шығыс Германияның құрылысы 7 қазанға жоспарланған. 1 қазанда Хюбенер қызметінен кетті. Оның орнын Вернер Брушке (СЕД) басты.
Соңғы жылдары
Оның көптеген саяси достары Кеңес аймағындағы және кейін Шығыс Германия мен Шығыс Берлиндегі қысым мен қуғын-сүргіннен қашып кеткенімен, Хубенер қалды. Ол саясаттан толығымен қол үзді және өнер мен тарихты зерттеуге қайта бет бұрды. Ол өзінің өмірбаянын жазды, ол кейін Батыс Германияда жарияланды. 1958 жылғы 3 маусымда Батыс Германиядағы Бад-Сальзуфлендегі денсаулық сақтау орталығында қайтыс болды. Оның мәйіті Шығыс Германияның Вернигероде қаласына жеткізілді, онда ол зейнеткерлікке шыққан еді.
Мұра
Еркін демократиялық партияның Саксен-Анхальт бөлімі оның құрметіне Хале-на-Заале қаласында Эрхард Хюбенер қорына негіз салды. Магдебургте оның атымен алаң аталды.
Шығармалары
Эрхард Хюбнер, Лебенскрейзе. Lehr und Wanderjahre eines Ministerpräsidenten, Кельн және Вена: Böhlau, 1984, (= Орталық неміс зерттеулері; 90-том), Эрхард Хюбнер, "Либерализм – әлеуметтік жауапкершілік", LDP ақпараты; № 3 (1949 ж.).