Кіріспе

Неміс саясаткері және Веймар Республикасының канцлері (1882–1934) Курт Фердинанд Фридрих Герман фон Шлейхер (; 7 сәуір 1882 – 30 маусым 1934) – неміс генералы және Веймар Республикасы кезінде Германияның соңғы канцлері. Адольф Гитлермен билік үшін күрескен Шлейхер 1934 жылы Ұзын пышақ түнінде Гитлердің СС-і тарапынан өлтірілді. Шлейхер 1882 жылғы 7 сәуірде Бранденбург-ан-дер-Хавель қаласында әскери отбасында дүниеге келген. 1900 жылы прус әскеріне лейтенант болып қабылданды, Германияның Бас штабының теміржол бөлімінде Бас штаб офицері болды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жоғарғы әскери басшылығының Бас штабында қызмет етті. Шлейхер 1918–1919 жылдардағы неміс революциясы кезінде әскер мен жаңа Веймар Республикасы арасында байланыс жасады. Рейхсвердің Версаль келісімінің шектеулерінен қашуға тырысқан маңызды тұлға Шлейхер Рейхсвердің Қарулы күштер департаментінің басшысы болып билікке келді және 1926 жылдан бастап президент Пауль фон Гинденбургтің жақын кеңесшісі болды. 1928 жылы өзінің ұстазы Вильгельм Гренерді Қорғаныс министрі етіп тағайындағаннан кейін, Шлейхер 1929 жылы Қорғаныс министрлігінің Министрлік істер басқармасының (Ministeramt) басшысы болды. 1930 жылы ол Герман Мюллер үкіметін құлатуға және Генрих Брюнингті канцлер етіп тағайындауға белсенді қатысты. 1931 жылдан бастап Рейхсвердің қосымша күштері ретінде нацистік партияның SA-ның қызметін пайдаланды. 1932 жылдан бастап Шлейхер Франц фон Папеннің кабинетінде қорғаныс министрі болды. Шлейхер Папеннің құлауын ұйымдастырды және 3 желтоқсанда оның орнына канцлер болды. Қысқа мерзім ішінде Шлейхер Грегор Штрассермен оның нацистік партиядан кетуі мүмкін екендігі туралы келіссөздер жүргізді, бірақ бұл жоспардан бас тартты. Шлейхер Гитлерді өзінің үкіметімен ынтымақтастыққа мәжбүрлеуге тырысты, оны нацистерге қарсы партиялардың одағы, Querfront («қарама майдан») деп аталатын одақпен қорқытты. Гитлер канцлерлік лауазымынан бас тартудан бас тартты және Шлейхердің жоспары сәтсіз аяқталды. Шлейхер содан кейін Гинденбургке рейхстагты таратуды және де-факто диктатор ретінде билік етуді ұсынды, бірақ Гинденбург бұл ұсыныстан бас тартты. 1933 жылғы 28 қаңтарда саяси дағдарысқа тап болып, денсаулығы нашарлаған Шлейхер отставкаға кетіп, оның орнына Гитлерді тағайындауды ұсынды. Шлейхер Эрнст Рём мен Гитлер арасындағы келіспеушіліктерді пайдаланып саясатқа оралуға тырысты, бірақ 1934 жылғы 30 маусымда ол және оның әйелі Элизабет Гитлердің бұйрығымен Ұзын пышақ түнінде өлтірілді.

Жас шағы мен отбасы

Курт фон Шлейхер Бранденбург-ан-дер-Хавель қаласында прус офицері және аристократ Герман Фридрих Фердинанд фон Шлейхердің (1853–1906) және Шығыс Пруссияның бай кеме иесінің қызы Магдалена Хейннің (1857–1939) ұлы болып дүниеге келді. Оның үлкен әпкесі Тусснельда Луиза Амалия Магдалина (1879–1955) және кіші інісі Людвиг Фердинанд Фридрих (1884–1923) болды. 1931 жылғы 28 шілдеде Шлейхер прус генералы Виктор фон Хеннигстің қызы Элизабет фон Шлейхерге үйленді. Ол бұрын Шлейхердің туысы Богислав фон Шлейхерге үйленген, одан 1931 жылғы 4 мамырда ажырасқан. Ол 1896 жылдан 1900 жылға дейін Лихтерфельдедегі Бас кадеттер мектебінде (Hauptkadettenanstalt) оқыды. 1900 жылғы 22 наурызда лейтенант шеніне көтеріліп, 3-ші гвардиялық пехота полкіне тағайындалды, онда ол Оскар фон Гинденбург, Курт фон Хаммерштейн-Экорд және Эрих фон Манштейн сияқты жас офицерлермен дос болды. 1906 жылғы 1 қарашадан 1909 жылғы 31 қазанға дейін ол полкінің фузилер батальонының адъютанты қызметін атқарды. 1909 жылғы 18 қазанда оберлейтенант шеніне көтерілгеннен кейін Пруссия әскери академиясына тағайындалды, онда ол Франц фон Папенмен танысты. 1913 жылғы 24 қыркүйекте академияны бітіргеннен кейін неміс бас штабына тағайындалды, онда ол өз өтініші бойынша теміржол бөліміне қосылды. Көп ұзамай ол тікелей басшысы, подполковник Вильгельм Гренердің қолдауына ие болды. 1913 жылғы 18 желтоқсанда Шлейхер капитан шеніне көтерілді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Шлейхер Жоғарғы армиялық қолбасшылықтың Бас штабына тағайындалды. Верден шайқасы кезінде ол белгілі бір өнеркәсіптік секторларда соғыстан пайда табуды сынап жазған қолжазба жазды, бұл сенсация тудырып, Германияның Социал-демократиялық партиясының (СДПГ) төрағасы Фридрих Эберттің мақұлдауына ие болды және либерал ретінде танылды. 1916 жылдың қарашасынан 1917 жылдың мамырына дейін Шлейхер Кримсаматта (Соғыс кеңсесінде) қызмет етті, ол Гренер басқаратын соғыс экономикасын басқарумен тапсырылған мекеме болатын. Шлейхердің майданға аттанған жалғыз миссиясы – 1917 жылдың 23 мамырынан 1917 жылдың тамызының ортасына дейін Керенский шабуылы кезінде Шығыс майданында 237-ші дивизияның штаб бастығы болып қызмет етуі болды. Ол соғыстың қалған бөлігін Жоғарғы армиялық қолбасшылықта өткізді. 1918 жылдың 15 шілдесінде майор шеніне көтерілді. 1918 жылдың тамызынан бастап неміс әскерінің күші әлсірегеннен кейін Шлейхердің қамқоршысы Гренер «Бірінші генерал-квартиермейстер» болып тағайындалды және 1918 жылдың 29 қазанында неміс армиясының іс жүзіндегі басшылығын өз қолына алды. Гренердің сенімді көмекшісі ретінде Шлейхер азаматтық және әскери билік органдары арасындағы маңызды байланысқа айналды.