Уильям Форстер: Австралиялық саяхатшы және жер иесінің тарихы

Кіріспе

Уильям Форстер (16 қазан 1818 – 30 қазан 1882) – австралиялық саясаткер, мал өсіруші, британдық отарлық саясаткер, 1859 жылдың 27 қазанынан 1860 жылдың 9 наурызына дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрі және ақын.

Ерте өмір

Форстер Үндістанның Мадрас қаласында, әскери дәрігер Томас Форстердің және оның әйелі Элиза Блэкслендтің, Грегори Блэкслендтің қызының ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы Сиднейде үйленіп, 1817 жылы Үндістанға, 1822 жылы Уэльске, 1825 жылы Ирландияға саяхат жасап, 1829 жылы Блэксленд шамамен 1820 жылы салған Бруш фермасына, Иствуд қаласына қоныстанды. Бұл ферма Австралия шарап индустриясының бастауы болды. Ол Австралияда В. Т. Кейп мектебінде және Король мектебінде білімін жалғастырды.

Пасторалды үйді жапқан

Форстер кватер болып, Кларенс өзенінің жанында, кейіннен Бернет өзенінде (Бундебергтің жанында) мал шаруашылығымен айналысты. 1840 жылы, еңісі Грегори Блэксленд-младшиймен бірге, ол қойларын Жаңа Англияның таулы жазықтарынан Кларенс аңғарына жеткізіп, қой шаруашылығын құрды. Аборигендердің қарсылығына байланысты ол өз шаруашылығына «Тазалау» деген ат қойды. Форстердің жеріне жақын жерді иеленген Блэксленд ұқсас жағдайға тап болды және өз иелігін «Пандемониум» деп атады. Кейіннен бұл жерлердің атаулары тиісінше Геергароу және Нимбоида болып өзгертілді. 1842 жылы Форстер судья болып тағайындалды. 1848 жылы Форстер мен Блэксленд мал өсіру үшін көбірек жер иелену мақсатымен солтүстікке қарай экспедиция ұйымдастырды. Олар 30 000-нан астам қой мен 800 бас ірі қара малды айлар бойы 600 км-ден астам солтүстікке қарай айдап әкеліп, содан кейін Тарибелунг бунда тайпасының жеріндегі, жақында зерттелген Бернет өзенінің төменгі ағысындағы аумақты таңдады. Олар бұл шаруашылыққа Тирроан деп ат қойды, ол қазіргі Бундеберг аймағының көп бөлігін қамтыған кең аумақ болды. Тарибелунг тайпасының өкілдері жаңадан келген малдың туған жерлерін және тамақ көздерін жойғанын көріп, қойларды алып кетуге әрекет жасады, бірақ оларға қарсы оқ атылды. 1849 жылдың 4 маусымында шаруашылықтың екі жас шопаны қаза тапты, жауап ретінде Блэксленд жазалау экспедициясын ұйымдастырып, көптеген аборигендерді өлтірді. Осы оқиға кезінде Форстер судья қызметінен себепсіз босатылған еді. 1850 жылы шекарадағы зорлық-зомбылық жалғасты, нәтижесінде Блэксленд өлтірілді. Форстер тағы бір жазалау миссиясын ұйымдастырды, ол Пэдди аралына қарай және оның үстінде аборигендердің кең ауқысты қырғынына әкеп соқты. Форстер Тирроан мүлкін көп ұзамай сатты, бірақ 1856 жылға дейін Вайд-Бей-Бурнетт аймағында қалды, бірнеше басқа шаруашылықтарға иелік етті. 1867 жылы ол Квинсленд штатында 30 000 гектардан астам жерді бақылады. Форстер отарлаудың үш кезеңі бар деп есептеді. Біріншісі – «қаралар» мен жаулап алушылар арасындағы үзіліссіз соғыс, екіншісі – «ашық соғыс», ал үшіншісі – жердің түпкілікті иелерінің жеңіліске мойындауы. NSW Заңнамалық Ассамблеясының «Доусон өзеніндегі аборигендер жасаған кісі өлтірулер» тақырыбындағы комиссиясында, себебін сұрағанда, Форстер: «Мен мұндай кісі өлтірулер осы сияқты колонияның шекарасында әрқашан болуы мүмкін деп ойлаймын, көбінесе не аз. Жақында жасалған көптеген кісі өлтірулер ерекше жағдайлармен байланысты болуы мүмкін; бірақ жаңа жерді иелену кезінде ақ адамдар мен аборигендер арасындағы қақтығыстар нәтижесінде кісі өлтірулер болуы керек, бұл осындай отарлаудың қажеттілігі» деді. 1848 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі аборигендердің зорлық-зомбылығын азайту үшін оларды бағындыру мақсатында жартылай әскери жергілікті полиция күшін құрды. Форстер оның әдістерін және командирі Уокерді қатты сынға алды. Атап айтқанда, Форстер кісі өлтірген аборигендердің жұмысшы ретінде мүлікте қалуына қарсы болды, «Білімді кісі өлтірушілерді станцияға қабылдау оның тұрғындарына ұнай ма?» деді. Форстер Уокерге қарсы ашық науқан жүргізді, нәтижесінде командир жұмыстан босатылды.

Forster became a squatter and took up pastoral holdings near the Clarence River and later on the Burnett River (near Bundaberg). In 1840, with his uncle Gregory Blaxland Jnr, he led his herds of sheep from the New England tablelands into the Clarence Valley to set up a sheep station. Due to the high level of Aboriginal resistance he named his pastoral holding Purgatory. Blaxland, who took up land adjoining Forster's run, encountered a similar situation and named his holding Pandemonium. The names of these pastoral leases were later changed to Geergarow and Nymboida respectively. Forster was appointed a magistrate in 1842. In 1848, Forster and Blaxland advanced their party further north looking to exploit more land for livestock raising. They drove over 30,000 sheep and 800 cattle more than 600 kms north over months, before choosing an area in Taribelung bunda country, along the lower reaches of the recently surveyed Burnett River. They named this pastoral lease Tirroan and it was extensive in size, covering most of the modern day Bundaberg region. Seeing the destruction of native habitats and foods by the large non native herds, Taribelung people repeatedly tried to remove the sheep, and were fired on in retaliation. On 4 June 1849, two of the station's young shepherds were killed, and in retaliation Blaxland led a punitive expedition which killed a large number of Aboriginals. When this occurred, Forster had been recently sacked from his magistrate position, with no reason given. In 1850, further frontier violence occurred in which Blaxland was clubbed to death. Forster organised another punitive mission which resulted in a large massacre of Aboriginals towards and on Paddy island. Forster sold out of the Tirroan property not long after, but remained in the Wide Bay Burnett region until 1856, retaining ownership over a number of other pastoral leases. In 1867 he still controlled over 30,000 hectares in the new state of Queensland. Forster took the view that there were three stages in colonisation. The first was an intermittent type of warfare between "the blacks" and the occupiers, the second was "a kind of open war", and the final stage being an acceptance of defeat by the original owners of the land. During an NSW Legislative Assembly Select Report on the "Murders by the Aborigines on the Dawson River", when asked for the cause, Forster stated "I should say murders of that kind must always be expected on the frontier of a Colony like this, more or less. The great number of murders committed recently may be owing to peculiar causes; but that murders must occur in taking up new country, by collisions between the whites and the aborigines, is a necessity almost of that sort of colonization." In 1848, the colonial Government of New South Wales attempted to reduce the violence of the Aboriginal population by organising a paramilitary Native Police force to subdue them, Forster was strongly and publicly critical of its methods and its commandant, Walker. In particular, Forster was against allowing Aboriginals that have committed murders to stay on the property as workers, stating that "Is it to be supposed that the admission of known murderers to a station can be agreeable to those resident upon it". Forster ran a very public campaign against Walker which resulted in the Commandant being sacked.

Парламенттік мансап

Жауапты үкімет құрылғаннан кейін, Форстер 1856 жылы Мюррей және Сент-Винсент округтерінен алғашқы Заң шығарушы Ассамблеяға депутат болып сайланды. 1859-1860 жылдары ол Куинбейян округін өкілдік етті. Консервативті көзқарастары болғанымен, ол тағайындалған Жоғарғы палатаға қарсы болды және ірі масштабта теміржол салуды қолдады. Ол партиялық үкіметке сенбеді және тәуелсіздік сақтауға тырысты, бірақ 1859 жылы Каупер үкіметі жеңілген кезде, ол төрт айдан астам уақытқа созылмаған министрлік кабинетінің басшысы болды.

Ақын

1844 жылдан бастап Форстер Роберт Лоудың "Атлас" басылымына маңызды үлес қосты, соның ішінде губернатор Гипске қарсы шабуыл жасайтын "Ібіліс пен губернатор" атты өлеңі, ол 19 ғасырда жазылған ең үздік австралиялық сатиралық өлеңдердің бірі деп есептеледі. Бұл – күшті және поэтикалық ой-қиялының туындылары, олар көлеміне қарамастан, әлі де қызығушылықпен оқылады. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Форстер қаласы оның құрметіне аталған.