Кіріспе

Монобасу – суреттерді бірегей нұсқада шығаруға бағытталған бедерлеу техникасы. Осы әдіс суретті сериялы түрде зерттеуге мүмкіндік береді. Басқа бедерлеу әдістерінен айырмашылығы, көптеп көбейтілген басылымдар шығарылмайды, монобасу әрқашан бір данадан тұрады. Монобасудың көптеген техникалары бар, олардың ішінде монотипия ерекше аталады. Литография, ағаш кесу және офорт сияқты бедерлеу техникаларын монобасу үшін пайдалануға болады.

Түрлері

Монопринт – қайта басып шығаратын блоктан алынған бір-бірдей суреттің жалғыз данасы. Этсер жасау үшін металл пластиналар, литография тастары немесе ағаш блоктары сияқты материалдар қолданылады. Бір суреттің көп данасын басып шығарудың орнына, блок үстіне сурет салу немесе коллаж жасау арқылы бір ғана бейне жасалуы мүмкін. Этсерлік пластиналарға бояу ерекше және бірегей түрде жағылуы мүмкін, нәтижесінде суреттің нақты көшірмесі жасалмайды. Монопринттерде өзгеріп отыратын элементтер де болуы мүмкін, мұнда суретші әр басылым арасында немесе басылғаннан кейін суретті қайта өңдейді, сондықтан екі бірдей басылым болмайды. Монопринттерге коллаж, қолмен боялған қосымшалар, сондай-ақ қалың бояуды үстелге жағып, үстіне қағаз қойып, содан кейін қағазға бояуды көшіру арқылы жасалған эскиздер кіруі мүмкін. Монопринттерді әртүрлі басылымдар жасау үшін қолданылатын бояудың түрін, түсін және қысымын өзгерту арқылы да жасауға болады. Монопринт жасағанда, бөлек суреттерден бір монопринтке көшіруге болады. Монопринт – графикалық техникалардың ішіндегі ең суретшіл әдіс; ол, мәнінде, басылған сурет. Бұл әдістің ерекшелігі – екі бірдей сурет жоқ. Бұл ортаның әдемілігі оның спонтандылығында, ол – графика, сурет және эскиз салу құралдарының үйлесімінде.

Техника

Монотипі және монопринт сабақтас, бірақ толықтай бірдей емес. Екеуі де сияны тақтадан қағазға, кенепке немесе туынды өнер орналасатын басқа бетке көшіруді қамтиды. Монопринтте суретші жоспарланған бейненің қайта пайдалануға болатын шаблонын жасайды. Шаблондарға трафареттер, металл пластиналар және тегіс тастар кіруі мүмкін. Осы басып шығару түрі бір шаблоннан бірнеше дана шығаруға мүмкіндік береді. Монотипі, керісінше, бір ғана басылымнан кейін жоғалатын уақытша бейнеді пайдалануды білдіреді. Мысалы, монотипінің бір түрі боялған бейнелерді желатин тақтасынан қағазға көшіреді. Аяқталғаннан кейін бейне желатин тақтасында қалмайды. Монопринттерді бір тақырыптың түрленулері деп қарастыруға болады, ал тақырып шаблонның сызықтарында, текстураларында басылымнан басылымға көшіп келетін тұрақты элементтерінен туындайды. Түрленулер шексіз, бірақ шаблонның тұрақты ерекшеліктері бір басылымнан екіншісіне дейін сақталады. Монопринтті көптеген суретшілер қолданған, соның ішінде Георг Базелиц. Кейбір ескі шеберлердің туындылары, мысалы Рембрандттың "беттік тон" ретінде сиямен жеке жұмыс істеген гравюралары немесе Деганың қолмен боялған гравюралары (көбінесе монотипілер деп аталады) монопринттер ретінде жіктелуі мүмкін, бірақ олар осылай сипатталмайды.