Кіріспе
Германиялық екінші дүниежүзілік соғыстағы аса көрнекті ұшқыш Эрбо Граф фон Кагенек (2 сәуір 1918 – 12 қаңтар 1942) – Германияның соғыс кезеңіндегі шайқас ұшқышы. Ол 67 әуе жеңісіне ие болды және нацистік Германияның Емен жапырақтарымен толықтырылған рыцарь кресімен марапатталған.
Erbo Graf von Kageneck (2 April 1918 – 12 January 1942) was a German fighter pilot during World War II. A flying ace, he was credited with 67 aerial victories and was a recipient of the Knight's Cross with Oak Leaves of Nazi Germany.
Ерте өмір
Кагенек 1918 жылғы 2 сәуірде Бонн қаласында, сол кездегі Германия империясының Рейн провинциясында дүниеге келді. Ол генерал-майор Карл Граф фон Кагенек пен Фрейин Мария фон Шорлемердің алты баласының төртіншісі болды. Оның алғашқы есімі Арбогаст еді, бұл 10 ғасырдағы алыс туысқан Кагенек рыцарының құрметіне берілген, бірақ ол тез арада Эрбо деп қысқартылды. Оның бауырларының арасында армия капитаны Клеменс Генрих Граф фон Кагенек (1913–2005) және армия лейтенанты, кейіннен журналист және жазушы Август фон Кагенек (1922–2004) болды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Кагенек 1936 жылы Германияның әуе күштеріне, Люфтваффеге қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол 1-ші жауынгерлік эскадрильясында (Jagdgeschwader 1 - JG 1) қызмет етті. 1940 жылдың 5 шілдесінде Люфтваффедегі жауынгерлік күш (Jagdwaffe) қайта ұйымдастырылды, нәтижесінде JG 1-дің I. Gruppe, JG 27-нің (27-ші жауынгерлік эскадрильясы) III. Gruppe-іне айналды. Содан кейін, оның 2. Staffel-і JG 1-дің 8. Staffel-іне JG 27-де біріктірілді. Екі аптадан соң, 19 шілдеде Кагенек Вит аралының шығысында Messerschmitt Bf 109 E 4 ұшағымен әуе шайқасында жараланды. Оның қарсыласы, мүмкін, Фрэнк Реджинальд Кэри болған, ол сол күні екі ұшаққа соққы бергенін және бір Bf 109 ұшағын атып түсіргенін мәлімдеді. 1940 жылдың 18 қыркүйегінде Кагенек JG 27-нің 9. Staffel-інің штаф-капитаны (эскадрилья командирі) болып тағайындалды, ауыстырылған обер-лейтенант Макс Добиславтың орнына. 1940 жылдың 1 қазанында ол обер-лейтенант (бірінші лейтенант) шеніне көтерілді. 10 қарашада III. Gruppe Ла-Манш түңғыйындағы операциялардан алынып, алдымен Дифолц әуеайлағына, содан кейін Вехтаға жабдықтап, техникалық жөндеуден өтуге жіберілді.
Балқан және Мальта
1941 жылдың қаңтар айында JG 27-ге Румынияға көшірілу бұйрығы берілді. 12 мен 14 қаңтар аралығында III. Gruppe-нің жердегі қызметкерлері Бухарестке, Băneasa-ға келді, 2 ақпанда келген әуе бөлімдерін күтіп дайындалды. Біраз уақыттан соң Gruppe Джулештиге көшті. Балқандардағы науқаннан кейін III. Gruppe Мальтаға қарсы шайқас үшін қысқа мерзімге Сицилияға орналасты. 2 мамырда Gruppe Гелаға ауысты және 6 мамырда Мальтаға алғашқы жауынгерлік миссиясын орындады, Kampfgeschwader 26 (KG 26 – 26-шы бомбалаушылық қанат) Heinkel He 111 бомбалаушыларын сүйемелдеді. Сол күні Кагенек Лука маңында "Hurricane" ұшағын атып түсіргенін хабарлады. Шорстың сөзіне сүйенсек, оның қарсыласы 261-ші эскадрильядан келген Алан Сидней Дредж болған болуы мүмкін, ол Hurricane Z3057 ұшағымен мәжбүрлі қонды және ауыр күйіктер алды. 20 мамырда Кагенек III. Gruppe-нің Мальтадағы соңғы әуе жеңісін тойлады, ол 261-ші эскадрильядан келген Энтони Джон Ривсті Hurricane N2673 ұшағымен атып түсірді. 24 мамырда III. Gruppe Сицилиядан Германияға қайтып келді.
Барбаросса операциясы
Маусым айында Вермахт Барбаросса операциясына, немістердің Кеңес Одағына басып кіруіне дайындалып, күштерін Германия-Совет шекарасы туралы шартта белгіленген шекараға жақын консолидациялады. 4 маусымда III. Gruppe Сувалкиге келді, ал 12 маусымда Соболевоға қайта орналастырылды. Басып кіру басталған кезде JG 27, I. Gruppe-ден басқа, VIII. Fliegerkorps (8-ші әуе корпусы) құрамына бағындырылды және Орталық армия тобының солтүстік секторында орналастырылды. 1941 жылдың 22 маусымында, Барбаросса операциясының ашылу күні, III. Gruppe совет әуежайлары мен күштеріне қарсы көптеген жердегі қолдау миссияларын орындады, алғашқысы сағат 03:00-ден кейін болды. Кейіннен Кагенек Вильнюстің оңтүстігінде Tupolev SB бомбалаушысын атып түсірді. 37-ші әуе жеңісінен кейін, ол 1941 жылдың 30 шілдесінде Темір крестің рыцарь кресімен (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes) марапатталды. Келесі күні III. Gruppe Ильмен көлінің батысында орналасқан Солцы әуежайына көшті. Осы әуежайдан Gruppe Ильмен көлінің оңтүстігіндегі Старая Русса және Ильмен көлінің солтүстігіндегі Великий Новгород маңындағы ұрыс аймақтары үшін күресті. 10 тамызда Кагенек SB 3 бомбалаушысын атып түсірді деп мәлімдеді. 14 тамызда ол "бір күндік эйс" атанды, 39-шыдан 43-ші әуе жеңісін тіркеді. 20 тамызда Кагенек өзінің Bf 109 E 4 (Werknummer 1326 – зауыт нөмірі) ұшағымен Чудово маңында мәжбүрлі қонды. Кагенек осы ұшақта 300-ші ұрыс миссиясын орындаған. 16 қазанда генерал-флайер Вольфрам Фрайхерр фон Рихтхофен III. Gruppe-ні Стабнада, Смоленсктің солтүстігінде орналасқан, Шығыс майданнан операциядан шығарды. Осы кезде Кагенек 48 совет жеңісін тіркеген, ал жалпы саны 65-ке жеткендіктен, 1941 жылдың 26 қазанында Темір крестің рыцарь кресімен емен жапырақтарымен (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes mit Eichenlaub) марапатталды. Ол осы құрметке ие болған неміс қарулы күштерінің 39-шы мүшесі болды.
Солтүстік Африка және өлім
Шығыс майданнан шығарылғаннан кейін III. Группе 26 қазанда Доберицке көшірілді. Ол жерде группа Bf 109 F 4 trop-пен жабдықталды және Жерорта теңізі театрына жіберілу үшін жаттығуды бастады. 5 қарашада Кагенек, Гауптман Гордон Голлобпен бірге Адольф Гитлерден Дуб жапырақтарын Вольфс-Лейрде, Гитлер штабында, Растенбургте, қазіргі Польшадағы Кентжинде алды. 6 желтоқсанда III. Группа Солтүстік Африкаға көшірілді, онда олар Ливияның Тимими қаласында орналасты. Кагенек 12 желтоқсанда британдық достастық елдерінің ұшақтарына қарсы соңғы екі әуе жеңісін оді. Сол күні ол Тимими маңында құлатылған "Хуррикан" және "Куртисс P-40 Вархок" истребителіне ие болды. 24 желтоқсанда Кагенек Агедабияның оңтүстігінде Desert Air Force (DAF) P-40 және "Хуррикан" истребительдерімен болған шайқаста ауыр жарақат алды. No. 94 эскадрилья сержанты Максвелл және No. 229 эскадрилья пилот-офицері Томпсон осы шайқаста құлатылған ұшаққа талап етті. Көп жылдар өткен соң, кейбір дереккөздер, соның ішінде Кагенектің ағасы Август фон Кагенек, Эрбоға тиген оқтарды соғыстың ең шебер австралиялық ұшқышы Клайв Колдуэлл атқан деді. Бұл себебі Колдуэлл қарсыластарының төменгі жағынан шабуыл жасауды ұнатқан, ал Кагенектің жаралары осылай алынған. Кагенек Агедабия маңындағы шайқаста ауыр жарақат алды, нәтижесінде оның Bf 109 F 4 trop (Werknummer 8554) истребителі Эль-Магрун маңындағы шөлге күштеп қонды, онда оны итальяндық сарбаздар тапты. Ол дереу эвакуацияланды, бірінші Афинадағы ауруханаға, содан кейін Неапольдегі тағы бір ауруханаға, онда қарқынды күтімге қарамастан, 1942 жылдың 12 қаңтарында асқазан мен іш жарақатынан қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін гауптман (капитан) шеніне көтерілді.
Әуедегі жеңіске деген сенім
АҚШ тарихшысы Дэвид Т. Забеккидің айтуынша, Кагенек 67 әуе жеңісімен марапатталған. Спик сонымен қатар оны 67 әуе жеңісімен, белгісіз сандағы жауынгерлік миссияларда, 19 Батыс майданда, оның ішінде төрт Мальтада және екеуі Солтүстік Африкада және 48 Шығыс майданда атап өтті. Матьюс пен Форман, «Люфтваффе асалары – өмірбаяндары мен Жеңіс туралы мәлімдемелер» атты кітаптың авторлары, Германияның Федералды мұрағаттарын зерттеді және 66 әуедегі жеңіс туралы мәлімдемелер туралы деректерді тапты. Бұл санға Батыс одақтастарының 19 және Шығыс майданының 47-і кіреді. Әуедегі жеңістер туралы хроника – 2. Staffel of Jagdgeschwader 1 – Франция шайқасы – 10 мамыр – 25 маусым 1940 1 12 мамыр 1940 06:00 Blenheim, Маастрихт маңы 3 5 маусым 1940 – M. S.406, Roye 2 12 мамыр 1940 06:02 Blenheim, Маастрихт маңы 4 6 маусым 1940 – LeO 451, Noyon – 8. Staffel of Jagdgeschwader 27 – Ла-Манш пен Англия үстінде – 26 маусым – 17 қыркүйек 1940 5 19 шілде 1940 18:35 Hurricane, Уайт аралынан тыс 7 18 тамыз 1940 15:30 Spitfire, Богнор Регис 6 19 шілде 1940 18:40 Hurricane, Уайт аралынан тыс 8 9 қыркүйек 1940 19:40 Spitfire, Рочфорд – 9. Staffel of Jagdgeschwader 27 – Ла-Манш пен Англия үстінде – 18 қыркүйек – 10 қараша 1940 9 20 қыркүйек 1940 11:46 Hurricane, Лондонның оңтүстік-шығысы 12 15 қазан 1940 11:07 Spitfire, Мейдстоунның оңтүстігі 10 29 қыркүйек 1940 10:41 Hurricane, Тунбридж Уэллс 13 27 қазан 1940 09:48 Spitfire, Эшфорд 11 13 қазан 1940 15:20 Hurricane, Фэвершам – 9. Staffel of Jagdgeschwader 1 – Мальта үстінде – 2 – 24 мамыр 1941 14 6 мамыр 1941 12:08 Hurricane, Лука, Мальта 16 14 мамыр 1941 16:36 Hurricane, Лука, Мальта 15 13 мамыр 1941 13:52 Hurricane, Лука, Мальта 17 20 мамыр 1941 17:40 Hurricane, Та’ Внезжаның оңтүстік-батысы, Мальта – 9. Staffel of Jagdgeschwader 1 – Барбаросса операциясы – 22 маусым – 16 қазан 1941 18 22 маусым 1941 18:50 SB 2, Вильнюске оңтүстік 42 14 тамыз 1941 14:42 DB 3, Винидің шығысы 19 27 маусым 1941 17:26 SB 2, Минскке оңтүстік 43 14 тамыз 1941 14:45 DB 3, Винидің шығыс оңтүстік-шығысы 20 27 маусым 1941 17:28 SB 2, Минскке оңтүстік 44 15 тамыз 1941 10:27 Il 2, Пролетарийдің шығыс оңтүстік-шығысы 21 27 маусым 1941 17:32 SB 2, Минскке оңтүстік 45 16 тамыз 1941 10:36 I 18 (МиГ 1), Новгородтың шығысы 22 8 шілде 1941 06:08 SB 2, Витебстің батысы 46 19 тамыз 1941 11:34 I 18 (МиГ 1), Чудовоның шығысы 23 11 шілде 1941 13:25 U 2, Глушикидің солтүстік-шығысы 47 19 тамыз 1941 15:45 I 18 (МиГ 1), Крестидің оңтүстік-шығысы 24 12 шілде 1941 18:48 DB 3, Витебстің батысы 48 21 тамыз 1941 17:58 Il 2, Старая Руссаның солтүстігі 25 13 шілде 1941 12:00 DI 6, Смоленскінің оңтүстік-батысы 49 27 тамыз 1941 12:10 I 18 (МиГ 1), Манушкиноның шығысы 26 14 шілде 1941 14:23 I 16, Смоленскінің солтүстігі 50 29 тамыз 1941 12:23 I 18 (МиГ 1), Мганың оңтүстігі 27 18 шілде 1941 13:29 DB 3, Демидовтың шығысы 51 29 тамыз 1941 16:12 Il 2, Шапкидің солтүстік-батысы 28 19 шілде 1941 18:20 DB 3, Яртсевоның батысы 52 29 тамыз 1941 16:26 Il 2, Тосноның солтүстік-батысы 29 20 шілде 1941 07:15 DB 3, Яртсевоның оңтүстік-шығысы 53 2 қыркүйек 1941 07:53 I 16, Ивановскойдың шығысы 30 20 шілде 1941 – DB 3, Яртсевоның оңтүстік-шығысы 54 3 қыркүйек 1941 05:28 I 18 (МиГ 1), Васикловоның оңтүстік-батысы 31 22 шілде 1941 19:26 DB 3, Яртсевоның шығысы 55 3 қыркүйек 1941 09:57 I 16, Слютскінің оңтүстік-шығысы 32 26 шілде 1941 04:17 R 10 (Северский), Яртсевоның солтүстік-шығысы 56 2 қазан 1941 14:06 I 18 (МиГ 1), Погорьело 33 26 шілде 1941 19:23 I 16, Яртсевоның шығысы 57 3 қазан 1941 12:08 I 18 (МиГ 1), Вязманың солтүстігі 34 26 шілде 1941 19:25 I 16, Яртсевоның шығысы 58 4 қазан 1941 13:55 DB 3, Мицхеева 35 27 шілде 1941 04:05 DB 3, Шизиз көлінің солтүстігі 59 4 қазан 1941 14:08 SB 2, Спас 36 27 шілде 1941 08:20 DB 3, Демидовтың батысы 60 4 қазан 1941 16:52 Pe 2, Хелмнің оңтүстігі 37 27 шілде 1941 08:22 DB 3, Демидовтың батысы 61 7 қазан 1941 09:10 Pe 2, Хелмнің шығысы 38 10 тамыз 1941 19:51 SB 3, Голиноның солтүстігі 62 11 қазан 1941 16:14 Il 2, Сычёвканың солтүстігі 39 14 тамыз 1941 09:57? I 16, Новгородтың солтүстік-солтүстік-шығысы 63 11 қазан 1941 16:16 Il 2, Сычёвканың солтүстік-батысы 40 14 тамыз 1941 14:33 DB 3, Мали Лучко 64 11 қазан 1941 16:23 Il 2, Сычёвканың солтүстік-батысы 41 14 тамыз 1941 14:35 DB 3, Мали Лучконың оңтүстік-шығысы 65 12 қазан 1941 08:23 I 18 (МиГ 1), Зубцовтың шығысы – 9. Staffel of Jagdgeschwader 27 – Солтүстік Африкада – 6 – 24 желтоқсан 1941 66 12 желтоқсан 1941 13:46 P 40, Тимими маңы 67 12 желтоқсан 1941, Тимими маңындағы Hurricane.