Кіріспе

Ажакоди Деви ғибадатханасы (малаялам: അഴകൊടി ദേവീക്ഷേത്രം) немесе Ажакоди Деви Махакшетрам – Оңтүстік Үндістанның Керала штатындағы Кожикод ауданының Тирутхияд қаласында орналасқан индуистік ғибадатхана. Бұл атақты Деви ғибадатханаларының бірі, Мофуссил автобус аялдамасынан шамамен 1,5 км, ал KSRTC автобус аялдамасынан 2,5 км қашықтықта орналасқан. Аймақ Кожикод қаласының төріндегі табиғаты бұзылмаған ауылдық жерлердің сұлулығы мен шармасын сақтап қалған. Ғибадатхана мен Калаяна Мандапом (Ажакоди Деви Мандирам) Малабар Девасом Басқармасымен басқарылады. Ең ежелгі және тарихи тұрғыдан белгілі "Ажакоди Деви Махакшетрам" ғибадатханасының қасиетті нысаны "Бхадракали" – тыныш мінезді құдай. Ғибадатханада жеті аналық бейнесі бар: Брахмани, Махешвари, Каумари, Вайшнави, Варахи, Индрани және Чамунди. Сондай-ақ, сивалинга да бар. Бұл ғибадатхананың артында мынадай аңыз бар: Самутири өзінің алты генералын "Ариккодиккаву" ғибадатханасына сеніп тапсырған, ол қазір Ажакоди Деви Махакшетрам деп аталады. Самутири Гуджарат саудагерлерінен алған "Бхавани Деви" мүсінін де генералдарга сыйлаған. Генералдарға "Ариккодиккаву" сриковиліндегі "Бхагавати" мүсініне жақын жерге мүсінді орналастырып, оған табыну жөнінде нұсқау берілген. 1965 жылға дейін "Ариккодиккаву" деп аталған ғибадатхана кейіннен "Ажакоди Деви Махакшетрам" деп өзгертілген. Малаялам айының "Медом" айында "Уттратади Накшатрам" күні Кодиеттем тойланады. "Тхируватира Накшатрам" күні Палливетта тойланады, ал "Пунартам Накшатрам" күні "Аратту" рәсімі өткізіледі. "Бхагаватта Саптахам" да жыл сайын өткізіледі. Басқа да мерекелер – "Наваратри Махотсавам" және "Виджаядасами Пуджа". Бұл ғибадатхана Кожикод қаласының орталық бөлігінде орналасқан Тирутхиядта орналасқан. Ғибадатхананы сайланған мүшелер басқарады. Малабар Девасом Басқармасы ғибадатхананың күнделікті қызметіне тікелей қатысады.

Тарихи үзінділер

Ғасырлар бұрын «Ажақоди Деви Махашектрам» орны батысында мұхитпен шектелген аралша болған деп есептелген. Аралша болғандықтан, аймақ сол кезде «Тхурутханад» деп аталған. «Тхурутху» – аралша, «Наду» – аймақ деген мағынаны білдіреді. Бірақ уақыт өте келе «Тхурутхунаду» «Тхирутияду» деп атала бастады. Баланың тілінің ұшына «Ааааа» әрпін жазып, көптеген адамдар «Видья Деви» (білім құдайы) батасын тілейді. «Видьярамбхам» күні ғибадатханада жүздеген балалардың жиналып, білім алуға басталуы – шынымен де керемет көрініс. «Ашвини» айының толу айында бүкіл Үндістанда «Наваратри» мерекесі тойланады. Бенгалияда 10 күндік фестиваль «Дурга пуджа» деп, ал Карнатакада «Дуссера» деп аталады. Кералада оны «Сарасвати пуджа» деп тойлайды. Мерекелеудің 10-шы күні Раманың жын патша Раванды жеңгенімен белгіленеді. Бұл мереке «Аюдха пуджа» деп те аталады, яғни қару-жараққа табыну. 10 күндік «Сарасвати пуджа» жыл сайын зор дәрежеде тойланады. «Ажақоди Деви Махашектрамдағы» ең танымал құрбандықтардың бірі – тұрмысқа жететін жастағы қыздар ұсынатын «Сваямвара Пушпанджали». Алыстан келген қыздар күйеу табу ниетімен құрбандық етеді, ал мыңдаған адамдар құдайдың мейірімділігіне куә болады. Ежелгі мүсіндерде Апсаралар, Урваси мен Менаканың маңдайындағы сафран ұнтағы – «синдхур», ал Деваның тәжіндегі рубиндердің жылтыры, Девидің аяғындағы қызыл түспен байланысты. Олар құлшылық ету үшін Девиге жатып, аяғына тиіп, маңдайлары немесе тәждері Девидің аяғынан «синдхурды» алады деп есептеледі. Үйленген әйелдердің маңдайына салынған «синдхур» олардың дұғаларын оқып, Девиге құрмет көрсеткендерін көрсетеді. «Ажақоди Деви Махашектрам» ерекше, себебі Кералада екі түрлі Деви тәңірісі бар жалғыз ғибадатхана осы. «Ажақоди Деви Махашектрамдағы» Шива иесінің мүсіні кешкі уақытта билейтін «Антимахакаланды» бейнелейді, ал Натараджа Шиваның ырғақты «Тхандава» биін көрсетеді. «Антимахакалан» – Парвати құдайымен бірге орындалатын құштарлық би. «Ажақоди Деви Махашектрамға» барушы адам, егер ол «Кизхаккекавуға» (шығыстағы каву) бармаса, сапары толық болмайды. Себебі «Кали» – бізді қорғайтын құдай, «Кизхаккекаву» ғибадатханасының құдайы деп есептеледі. «Ажақоди Деви Махашектрамның» бір кереметі – ғибадатхананың басты кіреберісінің шығыс жағында орналасқан баяны ағашы. Баян ағашының діңінен, жерден шамамен алты метр биіктікте, биік әрі сау құрма ағашы өсіп шыққан. Екеуі бірге анасының құшағында баласын ұстағандай көрінетін. Олар көп жылдар бойы баршаға тамаша көрініс болды. Шынында да, керемет!

Замориндер дәуірі

Дәстүр бойынша, "Кожикодтың" бұрынғы билеушісі Самуотири өзінің алты генералын "Ариккодиккаву" ғибадатханасына берген, ол қазір танымал "Ажакоди Деви Махашектрам" атанған. Самуотири оларға Гуджараттан келген саудагерлердің сыйлаған "Бавани Деви" мүсінін тапсырды. Ол генералдарына осы мүсінді "Ариккодиккаву" Шрековилінде (қасиетті орын) "Багавати" мүсінінің қасына қойып, оған құлшылық етуді бұйырды. Типпу Сұлтанның "Падайоттам" жорығы кезінде "Ариккодиккаву" дін қызметкерлері мүсінді сақтап қалу үшін оны алып, ғибадатхананың көліне жасырған деген сенім бар. Британдық үкім кезінде айыпталушыларды соттау әдеттегі жағдай болған.

Ганапати

Ганапати – Шива мен Парватидің ұлы. Оның бейнесі Девидің киелі орнындағы Агниконеде және Шастаның жанында орналасқан.

Ұнтрипурандакан

Тхрипуралар, демон-шайтандар, Шива құдайына разы болып, оларды жеңуге болмайтын күшке ие болды. Бірақ олар алған құдіретті күштерін зәулімдікпен пайдалана бастағанда, Шива құдайы үшінші көзі арқылы Тхрипураларды күлге айналдырды. Осы оқиғада Шива құдайының бейнесі, Унитрипурандакан сол жерде билік етеді.

Антимахакалан

Кешкі уақытта биші болып көрінетін Құдай Шива "Антимахакалан" деп аталады.

Шрикришна

Бұл жерде «Деваки» мен «Васудеваның» баласы, «Венугопала» (флейта ұстаған сиыршы) бейнесіндегі құдай табылады. «Аштамирохини» және «Гурувайор Экадеси» мерекелері өткізіледі.

Қишақкекаву

«Қыжақкекаву» (шығыстағы каву) Кали қасиетті орны, құдайға табынушыларды қорғайтын қасиетті күш, «Қыжақкекаву» құдайы деп саналады.