Кіріспе

Паниала – Хайбер-Пахтунхва провинциясының Д.И. Хан ауданының солтүстігінде орналасқан шағын қала. Паниалаға дейін негізгі Индус тас жолынан (Пешавар жолы) салып жеткен жол (сонымен қатар Ғилоти жолы деп те аталады) шамамен 18 шақырымды құрайды. Бұл Пакистанның Хайбер-Пахтунхва провинциясындағы ең көне елді мекендердің бірі. Паниала атауы "Панж Наала" сөзінен туындаған, яғни "5 арна", ол пашту тіліндегі "Ообо Сир" (су бастауы) сөзінен шыққан және бірігіп бір атауға айналған. Бұл су барша ауыл мен жақын жердегі қалаларды сумен қамтамасыз етеді, ал егістік жерлерді суаруға қолданылады. Уақыт өте келе "Панж Наала" атауы Паниалаға өзгерген. Паниала атауының тағы бір түбірі – урду тіліндегі "пани" (су) және "вала" (иесі) сөздерінің бірігуінен пайда болған. "Пани вала" дегеніміз – "сулы жер". Бұл шамамен 30 шақырымдық шөлді аймақтағы жалғыз оазис болған, мұнда ауыл тұрғындарының тіпті ауыз суға да қол жеткізе алмайтын жағдайы болды. Сондықтан, жергілікті халық ішуге арналған суды Паниаланың табиғи бұлақтары мен қазба суарналарынан (карездер) алып отырған. Осылайша, уақыт өте келе "Пани вала" атауы Паниалаға айналды. Дегенмен, қазірге дейін Паниаладан құбырлар арқылы шығыс, батыс және оңтүстік жақтардағы көптеген ауылдар сумен қамтамасыз етілуде. Жасыл жайлау құмды алқаптан тұрады және 120 000 азаматқа мекендейді. Тұрғындары – Марваттар, Хелдер, Хашмилер, Джанжуалар және Курешилер. Жергілікті тіл – пашту тілі, оның диалектісі жұмсақ әрі әдемі. Мұнда Хажи Бабаның құрметті қасиетті орны мен сахабалардың екі маңызды қабірі орналасқан. Блюч тайпасы Паниалада кеңінен танымал. Блюч және Ниази тайпаларының арасында айырмашылық бар. Екеуі де патан тайпаларына жатады, бірақ олардың тегі әртүрлі. Бірақ Пәнджабта тұратын патандықтар көбінесе пашту тілінде сөйлей алмайды. Олар өз ата-бабаларының паштун болғанын, ал қазір ата-бабаларының тілін ұмытып қалғанын айтады. Олар жергілікті Пәнджаб тілінде сөйлейді, яғни сарики, пәнджаби, урду және т.б. Қаланың жемістеріне манго және хурма кіреді. "Дхакки" экспорттың маңызды бөлігін құрайды. Жақын жердегі демалыс орындары – TOY (табиғи су курорты және ойын алаңы) және Шейх Бадиннің таулы аймағы, онда жасыл ормандар, ескі, жұмыс істемейтін британдық пошта кеңсесі және полиция бөлімі орналасқан.

Мекемелер

Паниала қаласында мемлекеттік аурухана, ерлерге арналған жоғары колледж, ерлер мен қыздарға арналған орта мектептер және қыздарға арналған жоғары орта мектеп бар. Бес жекеменшік білім беру мекемесі бар: Аль Хира үлгілік орта мектебі, Пәкістан кампусы мектебі және колледжі, Мұсылман мемлекеттік орта мектебі, Қалалық грамматикалық мектебі және Паниала ғылым мектебі және колледжі. Сонымен қатар, 2017 жылы ашылған The Guardian Montessori School Paniala аталған Монтессори мектебі де бар. 3 ұлдарға арналған және 3 қыздарға арналған бастауыш мектептер жұмыс істейді. Паниалада пошта бөлімі, HBL (Habib Bank Limited) банкі, ауыл шаруашылығы басқармасы және Lari Adda (لاری اڈہ) да бар. Паниалада бір футбол стадионы және көптеген танымал футбол клубтары бар, олар Жаффар Хан (Пәкістан Ұлттық футбол құрамасының бұрынғы капитаны) сияқты көптеген талантты ойыншыларды тәрбиеледі.

Орны

Қаланың төңірегіндегі биік тауларда көптеген көркем жерлер бар, сонымен қатар қала Хажи Баба мазарымен де әйгілі. Мазарат Саадат және Мансур Кхельдің жерлері кішкентай таудың үстінде орналасқан. Кот-Гунди – Паниаланың ғажайып көрінісін тамашалауға болатын жер. Той – күн сайын түстен кейін жастардың, ересектердің және балалардың ойнайтын жері. Убо Сар – қаланың жанынан су ағып өтетін жер. Кач Джароба Саги Кот Гунди, Хасини Вала, Тора Гунди, Спинай Гари, Жалар, Пахле және Пати Баг – фотосуретке түсіруге арналған ең үздік орындар. Паниала қаласының айналасын манго және құрма бақтары қоршап тұр; бұл бақтар Карез деп аталатын табиғи арналар арқылы суарылады. Паниала тұрғындарының бұл аймақта кең жерлері бар, бірақ олар құнарсыз.